🌺☘🌺☘🌺
कृते पुनः कुर्यात् अकृतेपि कदाचन
1. विपणिमार्गे प्रतिदिनमिव सा वृद्धा नारङ्गं विक्रयन्ती आसीत्।
2. तस्याः आपणम् एकं जीर्णम् उटजम्।
3. किंतु सा विना दैन्येन स्वतन्त्रं जीवनं यापयन्ती आसीत्।
4. तद्दिने एकः युवा नारङ्गं क्रेतुं वृद्धायाः उटजम् आगतवान्।
5. तेन पृष्टम् 'अम्ब, एक प्रस्थ नारङ्गाणां कृते किं मौल्यम् ' इति।
6. पञ्चाशत् रूप्यकाणि इत्युक्त्वा सा प्रस्थपरिमितं नारङ्गं दत्तवती।
7. रूप्यकाणि दत्वा यदा सः गन्तुमुद्युक्तः तदा झटिति एकः निर्धनः इव दृश्यमानः वृद्धः नारङ्गं क्रेतुं तत्रैव आगतः।
8. तेनापि प्रस्थपरिमितं नारङ्गाणां कृते किं मौल्यम् इति पृष्टम्।
9. तया दश रूप्यकाणि इति उत्तरं दत्तम्।
10. तद् दृष्ट्वा अमर्षणेन तेन यूना समीपमागत्य नीचस्वरेण पृष्टम् '
11. अम्ब, मदर्थं पञ्चाशत्, तस्य कृते केवलं दश, कथम् एवं करोषि,न्याय्यं वा इदम्' इति।
12. तदाकर्ण्य तया भणितम् ' अरे वत्स, भवान् क्रेतुं समर्थः, किंतु एषः पलितः बन्धुविहीनः,
13. क्रेतुम् अशक्तोपि विनामूल्यं खादितुं नेच्छति, आत्माभिमानी च,
14. अतः अहं तत्कृते हीनमूल्यान् नारङ्गान् ददामि,
15. मम तु एतेन बहु धनं नष्टं न भवति,
16. यदि एतादृश उपकारो मया क्रियते तदा मनसि तृप्तिः तथा एतद्रूपेण समाजे जनसेवा किञ्चित् भवतीति भावना अपि उत्पद्यते।
17. यदा मया एवं क्रियते तद्दिने मम व्यापारोपि वर्धते, मन्ये एतत्कार्यं देवस्यापि प्रीतिजनकं भवति' इति।
18. तस्याः साधुवादेन नितरां तुष्टः सः तदेव चिन्तयन् गृहं गतः।
19. अथापि कथा किं समाप्ता न, सन्ततम् अनुवर्तते।
20. सः पलितः तया नारङ्गान् स्वीकृत्य धनं दत्वा एकम् नारङ्गं उद्घाट्य एकं मौक्तिकं खादयित्वा कटु वर्तते इति तत्फलं पूर्णं तस्यै दत्तवान्।
21. सा तु तम् आस्वाद्य मधुरमेव वर्तते इति यदा ब्रुवन्ती आसीत् तदा सः झटिति निर्गतः।
22. यदा यदा तेन वृद्धेन व्यापारः क्रियते स्म तदा तदा एवमेव क्रियते स्म।
23. एतत् दृष्ट्वा समीपस्थः अन्यः श्रेष्ठी एकदा तस्मै अपृच्छत् ' भो तात, किमर्थं प्रतिवारं तस्यै फलं यच्छसि?
24. तेन तव नष्टं भवति किल! इति। तदा सः उक्तवान्
25. ' फले कटुता नास्तीति अहमपि जानामि, परंतु मया दत्तं विना कदापि तत्फलं सा न खादति,
26. सा एतद्रीत्या यदाकदाचित् फलं खादतु इति अहम् एवं करोमि, तेनाहं नितरां तुष्टो भवामि ' इति।
27. ततः सः श्रेष्ठी तस्याः वृद्धायाः साकं तदेव प्रश्नम् अपृच्छत्।
28. तदा तयोक्तम् ' तद्विषयम् अहमपि जाने, यदा तेन मदर्थं फलं दास्यते तदा मयापि तस्य स्यूते प्रस्थपरिमितात् अधिकम् एकं फलं स्थाप्यते। अतः तस्यापि न नष्टः भवति ' इति।
29. 'परस्परं भावयन्तः श्रेयः परमवाप्स्यथ' इति कृष्णस्योक्तिः।
30. यदा वयं परस्य उपकारं कुर्मः यदा निश्चितेन अन्यः अस्मत्कृते उपकुर्यात्।
31. एवमेव लोके व्यवस्था सुकरा दृश्यते।
32. दानबुद्धिः तथा पात्रापात्रविवेचनं तत्र सदा आवश्यकम्। देवोsपि तम् अनुगृह्णाति।
--संस्कृतम्
श्रीनिधि अभ्यङ्करः
उपकर्ता- चिदम्बर कुलकर्णिः
--------------------------------------------
🌺☘🌺☘🌺
కృతే పునః కుర్యాత్ అకృతేపి కదాచన
1. విపణిమార్గే ప్రతిదినమివ సా వృద్ధా నారఙ్గం విక్రయన్తీ ఆసీత్।
2. తస్యాః ఆపణమ్ ఏకం జీర్ణమ్ ఉటజమ్।
3. కింతు సా వినా దైన్యేన స్వతన్త్రం జీవనం యాపయన్తీ ఆసీత్।
4. తద్దినే ఏకః యువా నారఙ్గం క్రేతుం వృద్ధాయాః ఉటజమ్ ఆగతవాన్।
5. తేన పృష్టమ్ 'అమ్బ, ఏక ప్రస్థ నారఙ్గాణాం కృతే కిం మౌల్యమ్ ' ఇతి।
6. పఞ్చాశత్ రూప్యకాణి ఇత్యుక్త్వా సా ప్రస్థపరిమితం నారఙ్గం దత్తవతీ।
7. రూప్యకాణి దత్వా యదా సః గన్తుముద్యుక్తః తదా ఝటితి ఏకః నిర్ధనః ఇవ దృశ్యమానః వృద్ధః నారఙ్గం క్రేతుం తత్రైవ ఆగతః।
8. తేనాపి ప్రస్థపరిమితం నారఙ్గాణాం కృతే కిం మౌల్యమ్ ఇతి పృష్టమ్।
9. తయా దశ రూప్యకాణి ఇతి ఉత్తరం దత్తమ్।
10. తద్ దృష్ట్వా అమర్షణేన తేన యూనా సమీపమాగత్య నీచస్వరేణ పృష్టమ్ '
11. అమ్బ, మదర్థం పఞ్చాశత్, తస్య కృతే కేవలం దశ, కథమ్ ఏవం కరోషి,న్యాయ్యం వా ఇదమ్' ఇతి।
12. తదాకర్ణ్య తయా భణితమ్ ' అరే వత్స, భవాన్ క్రేతుం సమర్థః, కింతు ఏషః పలితః బన్ధువిహీనః,
13. క్రేతుమ్ అశక్తోపి వినామూల్యం ఖాదితుం నేచ్ఛతి, ఆత్మాభిమానీ చ,
14. అతః అహం తత్కృతే హీనమూల్యాన్ నారఙ్గాన్ దదామి,
15. మమ తు ఏతేన బహు ధనం నష్టం న భవతి,
16. యది ఏతాదృశ ఉపకారో మయా క్రియతే తదా మనసి తృప్తిః తథా ఏతద్రూపేణ సమాజే జనసేవా కిఞ్చిత్ భవతీతి భావనా అపి ఉత్పద్యతే।
17. యదా మయా ఏవం క్రియతే తద్దినే మమ వ్యాపారోపి వర్ధతే, మన్యే ఏతత్కార్యం దేవస్యాపి ప్రీతిజనకం భవతి' ఇతి।
18. తస్యాః సాధువాదేన నితరాం తుష్టః సః తదేవ చిన్తయన్ గృహం గతః।
19. అథాపి కథా కిం సమాప్తా న, సన్తతమ్ అనువర్తతే।
20. సః పలితః తయా నారఙ్గాన్ స్వీకృత్య ధనం దత్వా ఏకమ్ నారఙ్గం ఉద్ఘాట్య ఏకం మౌక్తికం ఖాదయిత్వా కటు వర్తతే ఇతి తత్ఫలం పూర్ణం తస్యై దత్తవాన్।
21. సా తు తమ్ ఆస్వాద్య మధురమేవ వర్తతే ఇతి యదా బ్రువన్తీ ఆసీత్ తదా సః ఝటితి నిర్గతః।
22. యదా యదా తేన వృద్ధేన వ్యాపారః క్రియతే స్మ తదా తదా ఏవమేవ క్రియతే స్మ।
23. ఏతత్ దృష్ట్వా సమీపస్థః అన్యః శ్రేష్ఠీ ఏకదా తస్మై అపృచ్ఛత్ ' భో తాత, కిమర్థం ప్రతివారం తస్యై ఫలం యచ్ఛసి?
24. తేన తవ నష్టం భవతి కిల! ఇతి। తదా సః ఉక్తవాన్
25. ' ఫలే కటుతా నాస్తీతి అహమపి జానామి, పరంతు మయా దత్తం వినా కదాపి తత్ఫలం సా న ఖాదతి,
26. సా ఏతద్రీత్యా యదాకదాచిత్ ఫలం ఖాదతు ఇతి అహమ్ ఏవం కరోమి, తేనాహం నితరాం తుష్టో భవామి ' ఇతి।
27. తతః సః శ్రేష్ఠీ తస్యాః వృద్ధాయాః సాకం తదేవ ప్రశ్నమ్ అపృచ్ఛత్।
28. తదా తయోక్తమ్ ' తద్విషయమ్ అహమపి జానే, యదా తేన మదర్థం ఫలం దాస్యతే తదా మయాపి తస్య స్యూతే ప్రస్థపరిమితాత్ అధికమ్ ఏకం ఫలం స్థాప్యతే। అతః తస్యాపి న నష్టః భవతి ' ఇతి।
29. 'పరస్పరం భావయన్తః శ్రేయః పరమవాప్స్యథ' ఇతి కృష్ణస్యోక్తిః।
30. యదా వయం పరస్య ఉపకారం కుర్మః యదా నిశ్చితేన అన్యః అస్మత్కృతే ఉపకుర్యాత్।
31. ఏవమేవ లోకే వ్యవస్థా సుకరా దృశ్యతే।
32. దానబుద్ధిః తథా పాత్రాపాత్రవివేచనం తత్ర సదా ఆవశ్యకమ్। దేవోsపి తమ్ అనుగృహ్ణాతి।
సంస్కృతం-
--శ్రీనిధిః అభ్యఙ్కరః
ఉపకర్తా- చిదమ్బర కులకర్ణిః
---------------------------------------------
(సంస్కృతలేఖకు భాషాశిక్షణార్థం యథాతథానువాదం)
🌺☘🌺☘🌺
చేసిందే మళ్ళీ చెయ్యాలి చెయ్య రానిదైనా ఎప్పుడూ
1. అంగడి వీధిలో ప్రతి రోజూ లాగే ఆ వృధ్ధు రాలు నారింజలను అమ్ముతూ ఉన్నది.
2. ఆవిడ యొక్క అంగడి ఒక కూలి పోతున్న గుడిసె.
3. కానీ ఆవిడ దిగులు లేకుండా స్వతంత్ర జీవనం గడుపుతూ ఉన్నది.
4. ఆ రోజే ఒక యువకుడు నారింజలను కొనడానికి వృద్ధురాలి గుడిసెకు వచ్చాడు.
5. అతని చేత అడుగబడింది'అమ్మా!ఒక కొలత నారింజల కొరకు ఏమి ధర', అని.
6. ఏభై రూపాయలు అని చెప్పి ఆమె కొలతకు సరిపోయే నారింజలను ఇచ్చింది.
7. రూపాయలను ఇచ్చి ఎప్పుడు అతడు వెళ్ళటానికి ఉద్యుక్తుడైనాడో అప్పుడు వెంటనే ఒక ధనహీనుడిలా( బీదవాడి ) కనుపించే వృద్ధుడు నారింజలను కొనడానికి అక్కడికే వచ్చాడు.
8. అతని చేత కూడా కొలతకు సరిపోయే నారింజల కోసం ఎంత ధర అని అడుగబడింది.
9. ఆమె చేత పది రూపాయలు అని సమాధానం ఈయబడింది.
10. అది చూసి కోపంతో ఆ యువకుడి చేత దగ్గరికి వెళ్ళి చిన్న గొంతులో అడుగబడింది'
11. అమ్మా, నా కోసం ఏభై రూపాయలు, అతని కోసం కేవలం పది,ఎలా ఇలా చేస్తున్నావు,న్యాయమేనా ఇది, అని.
12. అది విని ఆమె చేత చెప్పబడింది' ఒరేయ్ నాయనా, నువ్వు కొనడానికి సమర్ధుడివి; కానీ ఇతడు పండి(వృద్ధుడై) పోయాడు,బంధు విహీనుడు;
13. కొనడానికి అశక్తుడైనా కూడా ధర (ఇవ్వకుండా)లే కుండా తినడానికి ఇష్టపడడు,ఆత్మాభిమాని కూడా,
14. అందుచేత నేను అతని కొరకు తక్కువ ధరకు నారింజలను ఇస్తున్నాను,
15. నా యొక్క నష్టమైతే దీని వల్ల ఎక్కువ ధనం కాదు.
16. ఐతే ఇటువంటి ఉపకారం నా చేత చేయబడితే అప్పుడు మనసులో తృప్తి అలా ఈ రూపంతో సమాజంలో ప్రజాసేవ కొంచెం అవుతుంది అని ఆలోచన కూడా కలుగుతుంది.
17. ఎప్పుడు నాచేత ఇలా చేయబడుతుందో అలాగైతే నా వ్యాపారం కూడా పెరుగుతుంది,అనుకుంటాను ఈ పని దేవతల యొక్క కూడా ప్రీతి కలిగించేది అవుతుంది',అని.
18. ఆమె యొక్క మంచి మాటల వల్ల చాలా సంతోషించి అతడు అదే ఆలోచిస్తూ ఇంటికి వెళ్ళాడు.
19. తరువాత కథ ఏమి పూర్తి అయ్యిందా, లేదు, ఎప్పుడూ అనువర్తిస్తుంది.
20. ఆ పండిన అతను (వృద్ధుడు) ఆమె వల్ల నారింజలను తీసుకుని ధనం ఇచ్చి, ఒక నారింజను వలిచి, ఒక తొనను తిని, చేదుగా ఉంది అని ఆ పండును మొత్తం ఆమె కొరకు ఇచ్చాడు.
21. ఆమె కూడా దానిని ఆస్వాదించి తియ్యగానే ఉంది అని ఎప్పుడు అంటూ ఉన్నదో అప్పుడు అతను వెంటనే వెళ్ళి పోయాడు.
22. ఎప్పుడెప్పుడు ఆ వృద్ధుని చేత వ్యాపారం చెయ్యబడుతూ ఉండిందో అప్పుడప్పుడు ఇలాగే జరుగుతూ ఉండింది.
23. దీనిని చూసి దగ్గరగా ఉన్న ఇతర శ్రేష్ఠి (వ్యాపారి) ఒకసారి అతని (ని) కొరకు అడిగాడు' ఓ బాబూ, ఎందు కొరకు ప్రతి సారి ఆమె కొరకు పండును ఇస్తావు?
24. దాని వల్ల నీకు నష్టం కలుగుతుంది కదా, అని. అప్పుడు అతడు అన్నాడు-
25. ' పండులో చేదు లేదు అని నాకు కూడా తెలుసు, కానీ నా కొరకు ఇవ్వకుండా ఎప్పుడూ కూడా ఆ పండును ఆమె తినదు,
26. ఆమె ఈ ప్రకారంగా ఎప్పుడో అప్పుడు పండు తిననీ అని నేను ఇలా చేస్తున్నాను, దాని వల్ల నేను చాలా సంతోషించే వాడుగా ఉంటాను, అని.
27. అటు నుండి ఆ శ్రేష్ఠి ఆ యొక్క వృద్ధురాలి(ని) దగ్గర అదే ప్రశ్నను అడిగాడు.
28. అప్పుడు ఆమె చేత చెప్పబడింది- 'ఆ సంగతి నాకు కూడా తెలుసు, ఎప్పుడు అతని చేత నా కొరకు పండు ఇవ్వబడుతుందో అప్పుడు నా చేత కూడా అతని సంచీలో కొలతకు సరిపోయేలా ఎక్కువగా ఒక పండు ఉంచబడుతుంది. అందుచేత అతనికి కూడా నష్టం కలుగదు',అని.
29. 'పరస్పరం (క్షేమాన్ని)భావిస్తూ పరమ శ్రేయస్సును పొందుతారు', అని కృష్ణుడి మాట.
30. ఎప్పుడు మనం పరుల యొక్క ఉపకారం చేస్తామో అప్పుడు తప్పకుండా పరులు మన కోసం ఉపకారం చేస్తారు.
31. ఇలాగే లోకంలో వ్యవస్థ సుకరంగా కనుపిస్తుంది.
32. దానం (యొక్క) వృద్ధి అలా పాత్ర అపాత్ర వివేచనము అక్కడ ఎప్పుడూ అవసరం. దేవతలు కూడా అతనిని అనుగ్రహిస్తారు.
తెలుగు సేత
పులిపాక వేంకట లక్ష్మీకాంతరావు
---------------------------------------------
సంస్కృతవాక్యానికి కింద తెలుగు వాక్యంతో క్రమంగా అనువాదం—
🌺☘🌺☘🌺
కృతే పునః కుర్యాత్ అకృతేపి కదాచన
చేసిందే మళ్ళీ చెయ్యాలి చెయ్య రానిదైనా ఎప్పుడూ
1. విపణిమార్గే ప్రతిదినమివ సా వృద్ధా నారఙ్గం విక్రయన్తీ ఆసీత్।
1. అంగడి వీధిలో ప్రతి రోజూ లాగే ఆ వృధ్ధు రాలు నారింజలను అమ్ముతూ ఉన్నది.
2. తస్యాః ఆపణమ్ ఏకం జీర్ణమ్ ఉటజమ్।
2. ఆవిడ యొక్క అంగడి ఒక కూలి పోతున్న గుడిసె.
3. కింతు సా వినా దైన్యేన స్వతన్త్రం జీవనం యాపయన్తీ ఆసీత్।
3. కానీ ఆవిడ దిగులు లేకుండా స్వతంత్ర జీవనం గడుపుతూ ఉన్నది.
4. తద్దినే ఏకః యువా నారఙ్గం క్రేతుం వృద్ధాయాః ఉటజమ్ ఆగతవాన్।
4. ఆ రోజే ఒక యువకుడు నారింజలను కొనడానికి వృద్ధురాలి గుడిసెకు వచ్చాడు.
5. తేన పృష్టమ్ ' అమ్బ, ఏక ప్రస్థ నారఙ్గాణాం కృతే కిం మౌల్యమ్ ' ఇతి।
5. అతని చేత అడుగబడింది'అమ్మా!ఒక కొలత నారింజల కొరకు ఏమి ధర', అని.
6. పఞ్చాశత్ రూప్యకాణి ఇత్యుక్త్వా సా ప్రస్థపరిమితం నారఙ్గం దత్తవతీ।
6. ఏభై రూపాయలు అని చెప్పి ఆమె కొలతకు సరిపోయే నారింజలను ఇచ్చింది.
7. రూప్యకాణి దత్వా యదా సః గన్తుముద్యుక్తః తదా ఝటితి ఏకః నిర్ధనః ఇవ దృశ్యమానః వృద్ధః నారఙ్గం క్రేతుం తత్రైవ ఆగతః।
7. రూపాయలను ఇచ్చి ఎప్పుడు అతడు వెళ్ళటానికి ఉద్యుక్తుడైనాడో అప్పుడు వెంటనే ఒక ధనహీనుడిలా( బీదవాడి ) కనుపించే వృద్ధుడు నారింజలను కొనడానికి అక్కడికే వచ్చాడు.
8. తేనాపి ప్రస్థపరిమితం నారఙ్గాణాం కృతే కిం మౌల్యమ్ ఇతి పృష్టమ్।
8. అతని చేత కూడా కొలతకు సరిపోయే నారింజల కోసం ఎంత ధర అని అడుగబడింది.
9. తయా దశ రూప్యకాణి ఇతి ఉత్తరం దత్తమ్।
9. ఆమె చేత పది రూపాయలు అని సమాధానం ఈయబడింది.
10. తద్ దృష్ట్వా అమర్షణేన తేన యూనా సమీపమాగత్య నీచస్వరేణ పృష్టమ్ '
10. అది చూసి కోపంతో ఆ యువకుడి చేత దగ్గరికి వెళ్ళి చిన్న గొంతులో అడుగబడింది-
11. అమ్బ, మదర్థం పఞ్చాశత్, తస్య కృతే కేవలం దశ, కథమ్ ఏవం కరోషి,న్యాయ్యం వా ఇదమ్' ఇతి।
11. 'అమ్మా, నా కోసం ఏభై రూపాయలు, అతని కోసం కేవలం పది,ఎలా ఇలా చేస్తున్నావు,న్యాయమేనా ఇది, అని.
12. తదాకర్ణ్య తయా భణితమ్ ' అరే వత్స, భవాన్ క్రేతుం సమర్థః, కింతు ఏషః పలితః బన్ధువిహీనః,
12. అది విని ఆమె చేత చెప్పబడింది' ఒరేయ్ నాయనా, నువ్వు కొనడానికి సమర్ధుడివి; కానీ ఇతడు పండి(వృద్ధుడై) పోయాడు,బంధు విహీనుడు;
13. క్రేతుమ్ అశక్తోపి వినామూల్యం ఖాదితుం నేచ్ఛతి, ఆత్మాభిమానీ చ,
13. కొనడానికి అశక్తుడైనా కూడా ధర (ఇవ్వకుండా)లే కుండా తినడానికి ఇష్టపడడు,ఆత్మాభిమాని కూడా,
14. అతః అహం తత్కృతే హీనమూల్యాన్ నారఙ్గాన్ దదామి,
14. అందుచేత నేను అతని కొరకు తక్కువ ధరకు నారింజలను ఇస్తున్నాను,
15. మమ తు ఏతేన బహు ధనం నష్టం న భవతి,
15. నా యొక్క నష్టమైతే దీని వల్ల ఎక్కువ ధనం కాదు
16. యది ఏతాదృశ ఉపకారో మయా క్రియతే తదా మనసి తృప్తిః తథా ఏతద్రూపేణ సమాజే జనసేవా కిఞ్చిత్ భవతీతి భావనా అపి ఉత్పద్యతే।
16. ఐతే ఇటువంటి ఉపకారం నా చేత చేయబడితే అప్పుడు మనసులో తృప్తి అలా ఈ రూపంతో సమాజంలో ప్రజాసేవ కొంచెం అవుతుంది అని ఆలోచన కూడా కలుగుతుంది.
17. యదా మయా ఏవం క్రియతే తద్దినే మమ వ్యాపారోపి వర్ధతే, మన్యే ఏతత్కార్యం దేవస్యాపి ప్రీతిజనకం భవతి' ఇతి।
17. ఎప్పుడు నాచేత ఇలా చేయబడుతుందో అలాగైతే నా వ్యాపారం కూడా పెరుగుతుంది,అనుకుంటాను ఈ పని దేవతల యొక్క కూడా ప్రీతి కలిగించేది అవుతుంది',అని.
18. తస్యాః సాధువాదేన నితరాం తుష్టః సః తదేవ చిన్తయన్ గృహం గతః।
18. ఆమె యొక్క మంచి మాటల వల్ల చాలా సంతోషించి అతడు అదే ఆలోచిస్తూ ఇంటికి వెళ్ళాడు.
19. అథాపి కథా కిం సమాప్తా న, సన్తతమ్ అనువర్తతే।
19. తరువాత కథ ఏమి పూర్తి అయ్యిందా, లేదు, ఎప్పుడూ అనువర్తిస్తుంది.
20. సః పలితః తయా నారఙ్గాన్ స్వీకృత్య ధనం దత్వా ఏకమ్ నారఙ్గం ఉద్ఘాట్య ఏకం మౌక్తికం ఖాదయిత్వా కటు వర్తతే ఇతి తత్ఫలం పూర్ణం తస్యై దత్తవాన్।
20. ఆ పండిన అతను (వృద్ధుడు) ఆమె వల్ల నారింజలను తీసుకుని ధనం ఇచ్చి, ఒక నారింజను వలిచి, ఒక తొనను తిని, చేదుగా ఉంది అని ఆ పండును మొత్తం ఆమె కొరకు ఇచ్చాడు.
21. సా తు తమ్ ఆస్వాద్య మధురమేవ వర్తతే ఇతి యదా బ్రువన్తీ ఆసీత్ తదా సః ఝటితి నిర్గతః।
21. ఆమె కూడా దానిని ఆస్వాదించి తియ్యగానే ఉంది అని ఎప్పుడు అంటూ ఉన్నదో అప్పుడు అతను వెంటనే వెళ్ళి పోయాడు.
22. యదా యదా తేన వృద్ధేన వ్యాపారః క్రియతే స్మ తదా తదా ఏవమేవ క్రియతే స్మ।
22. ఎప్పుడెప్పుడు ఆ వృద్ధుని చేత వ్యాపారం చెయ్యబడుతూ ఉండిందో అప్పుడప్పుడు ఇలాగే జరుగుతూ ఉండింది.
23. ఏతత్ దృష్ట్వా సమీపస్థః అన్యః శ్రేష్ఠీ ఏకదా తస్మై అపృచ్ఛత్ ' భో తాత, కిమర్థం ప్రతివారం తస్యై ఫలం యచ్ఛసి?
23. దీనిని చూసి దగ్గరగా ఉన్న ఇతర శ్రేష్ఠి (వ్యాపారి) ఒకసారి అతని (ని) కొరకు అడిగాడు' ఓ బాబూ, ఎందు కొరకు ప్రతి సారి ఆమె కొరకు పండును ఇస్తావు?
24. తేన తవ నష్టం భవతి కిల!ఇతి। తదా సః ఉక్తవాన్
24. దాని వల్ల నీకు నష్టం కలుగుతుంది కదా, అని. అప్పుడు అతడు అన్నాడు
25. 'ఫలే కటుతా నాస్తీతి అహమపి జానామి, పరంతు మయా దత్తం వినా కదాపి తత్ఫలం సా న ఖాదతి,
25. 'పండులో చేదు లేదు అని నాకు కూడా తెలుసు, కానీ నా కొరకు ఇవ్వకుండా ఎప్పుడూ కూడా ఆ పండును ఆమె తినదు,
26. సా ఏతద్రీత్యా యదాకదాచిత్ ఫలం ఖాదతు ఇతి అహమ్ ఏవం కరోమి, తేనాహం నితరాం తుష్టో భవామి ' ఇతి।
26. ఆమె ఈ ప్రకారంగా ఎప్పుడో అప్పుడు పండు తిననీ అని నేను ఇలా చేస్తున్నాను, దాని వల్ల నేను చాలా సంతోషించే వాడుగా ఉంటాను, అని.
27. తతః సః శ్రేష్ఠీ తస్యాః వృద్ధాయాః సాకం తదేవ ప్రశ్నమ్ అపృచ్ఛత్।
27. అటు నుండి ఆ శ్రేష్ఠి ఆ యొక్క వృద్ధురాలి(ని) దగ్గర అదే ప్రశ్నను అడిగాడు.
28. తదా తయోక్తమ్ ' తద్విషయమ్ అహమపి జానే, యదా తేన మదర్థం ఫలం దాస్యతే తదా మయాపి తస్య స్యూతే ప్రస్థపరిమితాత్ అధికమ్ ఏకం ఫలం స్థాప్యతే। అతః తస్యాపి న నష్టః భవతి ' ఇతి।
28. అప్పుడు ఆమె చేత చెప్పబడింది'ఆ సంగతి నాకు కూడా తెలుసు, ఎప్పుడు అతని చేత నా కొరకు పండు ఇవ్వబడుతుందో అప్పుడు నా చేత కూడా అతని సంచీలో కొలతకు సరిపోయేలా ఎక్కువగా ఒక పండు ఉంచబడుతుంది. అందుచేత అతనికి కూడా నష్టం కలుగదు',అని.
29. 'పరస్పరం భావయన్తః శ్రేయః పరమవాప్స్యథ' ఇతి కృష్ణస్యోక్తిః।
29. 'పరస్పరం (క్షేమాన్ని)భావిస్తూ పరమ శ్రేయస్సును పొందుతారు', అని కృష్ణుడి మాట.
30. యదా వయం పరస్య ఉపకారం కుర్మః యదా నిశ్చితేన అన్యః అస్మత్కృతే ఉపకుర్యాత్।
30. ఎప్పుడు మనం పరుల యొక్క ఉపకారం చేస్తామో అప్పుడు తప్పకుండా పరులు మన కోసం ఉపకారం చేస్తారు.
31. ఏవమేవ లోకే వ్యవస్థా సుకరా దృశ్యతే।
31. ఇలాగే లోకంలో వ్యవస్థ సుకరంగా కనుపిస్తుంది.
32. దానబుద్ధిః తథా పాత్రాపాత్రవివేచనం తత్ర సదా ఆవశ్యకమ్। దేవోsపి తమ్ అనుగృహ్ణాతి।
32. దానం (యొక్క) వృద్ధి అలా పాత్ర అపాత్ర వివేచనము అక్కడ ఎప్పుడూ అవసరం. దేవతలు కూడా అతనిని అనుగ్రహిస్తారు.
అనువాదః ; శ్రీనిధి అభ్యఙ్కరః
ఉపకర్తా- చిదమ్బర కులకర్ణిః
తెలుగు సేత
పులిపాక వేంకట లక్ష్మీకాంతరావు
http://shreenidhiabhyankar.blogspot.in/
कृते पुनः कुर्यात् अकृतेपि कदाचन
1. विपणिमार्गे प्रतिदिनमिव सा वृद्धा नारङ्गं विक्रयन्ती आसीत्।
2. तस्याः आपणम् एकं जीर्णम् उटजम्।
3. किंतु सा विना दैन्येन स्वतन्त्रं जीवनं यापयन्ती आसीत्।
4. तद्दिने एकः युवा नारङ्गं क्रेतुं वृद्धायाः उटजम् आगतवान्।
5. तेन पृष्टम् 'अम्ब, एक प्रस्थ नारङ्गाणां कृते किं मौल्यम् ' इति।
6. पञ्चाशत् रूप्यकाणि इत्युक्त्वा सा प्रस्थपरिमितं नारङ्गं दत्तवती।
7. रूप्यकाणि दत्वा यदा सः गन्तुमुद्युक्तः तदा झटिति एकः निर्धनः इव दृश्यमानः वृद्धः नारङ्गं क्रेतुं तत्रैव आगतः।
8. तेनापि प्रस्थपरिमितं नारङ्गाणां कृते किं मौल्यम् इति पृष्टम्।
9. तया दश रूप्यकाणि इति उत्तरं दत्तम्।
10. तद् दृष्ट्वा अमर्षणेन तेन यूना समीपमागत्य नीचस्वरेण पृष्टम् '
11. अम्ब, मदर्थं पञ्चाशत्, तस्य कृते केवलं दश, कथम् एवं करोषि,न्याय्यं वा इदम्' इति।
12. तदाकर्ण्य तया भणितम् ' अरे वत्स, भवान् क्रेतुं समर्थः, किंतु एषः पलितः बन्धुविहीनः,
13. क्रेतुम् अशक्तोपि विनामूल्यं खादितुं नेच्छति, आत्माभिमानी च,
14. अतः अहं तत्कृते हीनमूल्यान् नारङ्गान् ददामि,
15. मम तु एतेन बहु धनं नष्टं न भवति,
16. यदि एतादृश उपकारो मया क्रियते तदा मनसि तृप्तिः तथा एतद्रूपेण समाजे जनसेवा किञ्चित् भवतीति भावना अपि उत्पद्यते।
17. यदा मया एवं क्रियते तद्दिने मम व्यापारोपि वर्धते, मन्ये एतत्कार्यं देवस्यापि प्रीतिजनकं भवति' इति।
18. तस्याः साधुवादेन नितरां तुष्टः सः तदेव चिन्तयन् गृहं गतः।
19. अथापि कथा किं समाप्ता न, सन्ततम् अनुवर्तते।
20. सः पलितः तया नारङ्गान् स्वीकृत्य धनं दत्वा एकम् नारङ्गं उद्घाट्य एकं मौक्तिकं खादयित्वा कटु वर्तते इति तत्फलं पूर्णं तस्यै दत्तवान्।
21. सा तु तम् आस्वाद्य मधुरमेव वर्तते इति यदा ब्रुवन्ती आसीत् तदा सः झटिति निर्गतः।
22. यदा यदा तेन वृद्धेन व्यापारः क्रियते स्म तदा तदा एवमेव क्रियते स्म।
23. एतत् दृष्ट्वा समीपस्थः अन्यः श्रेष्ठी एकदा तस्मै अपृच्छत् ' भो तात, किमर्थं प्रतिवारं तस्यै फलं यच्छसि?
24. तेन तव नष्टं भवति किल! इति। तदा सः उक्तवान्
25. ' फले कटुता नास्तीति अहमपि जानामि, परंतु मया दत्तं विना कदापि तत्फलं सा न खादति,
26. सा एतद्रीत्या यदाकदाचित् फलं खादतु इति अहम् एवं करोमि, तेनाहं नितरां तुष्टो भवामि ' इति।
27. ततः सः श्रेष्ठी तस्याः वृद्धायाः साकं तदेव प्रश्नम् अपृच्छत्।
28. तदा तयोक्तम् ' तद्विषयम् अहमपि जाने, यदा तेन मदर्थं फलं दास्यते तदा मयापि तस्य स्यूते प्रस्थपरिमितात् अधिकम् एकं फलं स्थाप्यते। अतः तस्यापि न नष्टः भवति ' इति।
29. 'परस्परं भावयन्तः श्रेयः परमवाप्स्यथ' इति कृष्णस्योक्तिः।
30. यदा वयं परस्य उपकारं कुर्मः यदा निश्चितेन अन्यः अस्मत्कृते उपकुर्यात्।
31. एवमेव लोके व्यवस्था सुकरा दृश्यते।
32. दानबुद्धिः तथा पात्रापात्रविवेचनं तत्र सदा आवश्यकम्। देवोsपि तम् अनुगृह्णाति।
--संस्कृतम्
श्रीनिधि अभ्यङ्करः
उपकर्ता- चिदम्बर कुलकर्णिः
--------------------------------------------
🌺☘🌺☘🌺
కృతే పునః కుర్యాత్ అకృతేపి కదాచన
1. విపణిమార్గే ప్రతిదినమివ సా వృద్ధా నారఙ్గం విక్రయన్తీ ఆసీత్।
2. తస్యాః ఆపణమ్ ఏకం జీర్ణమ్ ఉటజమ్।
3. కింతు సా వినా దైన్యేన స్వతన్త్రం జీవనం యాపయన్తీ ఆసీత్।
4. తద్దినే ఏకః యువా నారఙ్గం క్రేతుం వృద్ధాయాః ఉటజమ్ ఆగతవాన్।
5. తేన పృష్టమ్ 'అమ్బ, ఏక ప్రస్థ నారఙ్గాణాం కృతే కిం మౌల్యమ్ ' ఇతి।
6. పఞ్చాశత్ రూప్యకాణి ఇత్యుక్త్వా సా ప్రస్థపరిమితం నారఙ్గం దత్తవతీ।
7. రూప్యకాణి దత్వా యదా సః గన్తుముద్యుక్తః తదా ఝటితి ఏకః నిర్ధనః ఇవ దృశ్యమానః వృద్ధః నారఙ్గం క్రేతుం తత్రైవ ఆగతః।
8. తేనాపి ప్రస్థపరిమితం నారఙ్గాణాం కృతే కిం మౌల్యమ్ ఇతి పృష్టమ్।
9. తయా దశ రూప్యకాణి ఇతి ఉత్తరం దత్తమ్।
10. తద్ దృష్ట్వా అమర్షణేన తేన యూనా సమీపమాగత్య నీచస్వరేణ పృష్టమ్ '
11. అమ్బ, మదర్థం పఞ్చాశత్, తస్య కృతే కేవలం దశ, కథమ్ ఏవం కరోషి,న్యాయ్యం వా ఇదమ్' ఇతి।
12. తదాకర్ణ్య తయా భణితమ్ ' అరే వత్స, భవాన్ క్రేతుం సమర్థః, కింతు ఏషః పలితః బన్ధువిహీనః,
13. క్రేతుమ్ అశక్తోపి వినామూల్యం ఖాదితుం నేచ్ఛతి, ఆత్మాభిమానీ చ,
14. అతః అహం తత్కృతే హీనమూల్యాన్ నారఙ్గాన్ దదామి,
15. మమ తు ఏతేన బహు ధనం నష్టం న భవతి,
16. యది ఏతాదృశ ఉపకారో మయా క్రియతే తదా మనసి తృప్తిః తథా ఏతద్రూపేణ సమాజే జనసేవా కిఞ్చిత్ భవతీతి భావనా అపి ఉత్పద్యతే।
17. యదా మయా ఏవం క్రియతే తద్దినే మమ వ్యాపారోపి వర్ధతే, మన్యే ఏతత్కార్యం దేవస్యాపి ప్రీతిజనకం భవతి' ఇతి।
18. తస్యాః సాధువాదేన నితరాం తుష్టః సః తదేవ చిన్తయన్ గృహం గతః।
19. అథాపి కథా కిం సమాప్తా న, సన్తతమ్ అనువర్తతే।
20. సః పలితః తయా నారఙ్గాన్ స్వీకృత్య ధనం దత్వా ఏకమ్ నారఙ్గం ఉద్ఘాట్య ఏకం మౌక్తికం ఖాదయిత్వా కటు వర్తతే ఇతి తత్ఫలం పూర్ణం తస్యై దత్తవాన్।
21. సా తు తమ్ ఆస్వాద్య మధురమేవ వర్తతే ఇతి యదా బ్రువన్తీ ఆసీత్ తదా సః ఝటితి నిర్గతః।
22. యదా యదా తేన వృద్ధేన వ్యాపారః క్రియతే స్మ తదా తదా ఏవమేవ క్రియతే స్మ।
23. ఏతత్ దృష్ట్వా సమీపస్థః అన్యః శ్రేష్ఠీ ఏకదా తస్మై అపృచ్ఛత్ ' భో తాత, కిమర్థం ప్రతివారం తస్యై ఫలం యచ్ఛసి?
24. తేన తవ నష్టం భవతి కిల! ఇతి। తదా సః ఉక్తవాన్
25. ' ఫలే కటుతా నాస్తీతి అహమపి జానామి, పరంతు మయా దత్తం వినా కదాపి తత్ఫలం సా న ఖాదతి,
26. సా ఏతద్రీత్యా యదాకదాచిత్ ఫలం ఖాదతు ఇతి అహమ్ ఏవం కరోమి, తేనాహం నితరాం తుష్టో భవామి ' ఇతి।
27. తతః సః శ్రేష్ఠీ తస్యాః వృద్ధాయాః సాకం తదేవ ప్రశ్నమ్ అపృచ్ఛత్।
28. తదా తయోక్తమ్ ' తద్విషయమ్ అహమపి జానే, యదా తేన మదర్థం ఫలం దాస్యతే తదా మయాపి తస్య స్యూతే ప్రస్థపరిమితాత్ అధికమ్ ఏకం ఫలం స్థాప్యతే। అతః తస్యాపి న నష్టః భవతి ' ఇతి।
29. 'పరస్పరం భావయన్తః శ్రేయః పరమవాప్స్యథ' ఇతి కృష్ణస్యోక్తిః।
30. యదా వయం పరస్య ఉపకారం కుర్మః యదా నిశ్చితేన అన్యః అస్మత్కృతే ఉపకుర్యాత్।
31. ఏవమేవ లోకే వ్యవస్థా సుకరా దృశ్యతే।
32. దానబుద్ధిః తథా పాత్రాపాత్రవివేచనం తత్ర సదా ఆవశ్యకమ్। దేవోsపి తమ్ అనుగృహ్ణాతి।
సంస్కృతం-
--శ్రీనిధిః అభ్యఙ్కరః
ఉపకర్తా- చిదమ్బర కులకర్ణిః
---------------------------------------------
(సంస్కృతలేఖకు భాషాశిక్షణార్థం యథాతథానువాదం)
🌺☘🌺☘🌺
చేసిందే మళ్ళీ చెయ్యాలి చెయ్య రానిదైనా ఎప్పుడూ
1. అంగడి వీధిలో ప్రతి రోజూ లాగే ఆ వృధ్ధు రాలు నారింజలను అమ్ముతూ ఉన్నది.
2. ఆవిడ యొక్క అంగడి ఒక కూలి పోతున్న గుడిసె.
3. కానీ ఆవిడ దిగులు లేకుండా స్వతంత్ర జీవనం గడుపుతూ ఉన్నది.
4. ఆ రోజే ఒక యువకుడు నారింజలను కొనడానికి వృద్ధురాలి గుడిసెకు వచ్చాడు.
5. అతని చేత అడుగబడింది'అమ్మా!ఒక కొలత నారింజల కొరకు ఏమి ధర', అని.
6. ఏభై రూపాయలు అని చెప్పి ఆమె కొలతకు సరిపోయే నారింజలను ఇచ్చింది.
7. రూపాయలను ఇచ్చి ఎప్పుడు అతడు వెళ్ళటానికి ఉద్యుక్తుడైనాడో అప్పుడు వెంటనే ఒక ధనహీనుడిలా( బీదవాడి ) కనుపించే వృద్ధుడు నారింజలను కొనడానికి అక్కడికే వచ్చాడు.
8. అతని చేత కూడా కొలతకు సరిపోయే నారింజల కోసం ఎంత ధర అని అడుగబడింది.
9. ఆమె చేత పది రూపాయలు అని సమాధానం ఈయబడింది.
10. అది చూసి కోపంతో ఆ యువకుడి చేత దగ్గరికి వెళ్ళి చిన్న గొంతులో అడుగబడింది'
11. అమ్మా, నా కోసం ఏభై రూపాయలు, అతని కోసం కేవలం పది,ఎలా ఇలా చేస్తున్నావు,న్యాయమేనా ఇది, అని.
12. అది విని ఆమె చేత చెప్పబడింది' ఒరేయ్ నాయనా, నువ్వు కొనడానికి సమర్ధుడివి; కానీ ఇతడు పండి(వృద్ధుడై) పోయాడు,బంధు విహీనుడు;
13. కొనడానికి అశక్తుడైనా కూడా ధర (ఇవ్వకుండా)లే కుండా తినడానికి ఇష్టపడడు,ఆత్మాభిమాని కూడా,
14. అందుచేత నేను అతని కొరకు తక్కువ ధరకు నారింజలను ఇస్తున్నాను,
15. నా యొక్క నష్టమైతే దీని వల్ల ఎక్కువ ధనం కాదు.
16. ఐతే ఇటువంటి ఉపకారం నా చేత చేయబడితే అప్పుడు మనసులో తృప్తి అలా ఈ రూపంతో సమాజంలో ప్రజాసేవ కొంచెం అవుతుంది అని ఆలోచన కూడా కలుగుతుంది.
17. ఎప్పుడు నాచేత ఇలా చేయబడుతుందో అలాగైతే నా వ్యాపారం కూడా పెరుగుతుంది,అనుకుంటాను ఈ పని దేవతల యొక్క కూడా ప్రీతి కలిగించేది అవుతుంది',అని.
18. ఆమె యొక్క మంచి మాటల వల్ల చాలా సంతోషించి అతడు అదే ఆలోచిస్తూ ఇంటికి వెళ్ళాడు.
19. తరువాత కథ ఏమి పూర్తి అయ్యిందా, లేదు, ఎప్పుడూ అనువర్తిస్తుంది.
20. ఆ పండిన అతను (వృద్ధుడు) ఆమె వల్ల నారింజలను తీసుకుని ధనం ఇచ్చి, ఒక నారింజను వలిచి, ఒక తొనను తిని, చేదుగా ఉంది అని ఆ పండును మొత్తం ఆమె కొరకు ఇచ్చాడు.
21. ఆమె కూడా దానిని ఆస్వాదించి తియ్యగానే ఉంది అని ఎప్పుడు అంటూ ఉన్నదో అప్పుడు అతను వెంటనే వెళ్ళి పోయాడు.
22. ఎప్పుడెప్పుడు ఆ వృద్ధుని చేత వ్యాపారం చెయ్యబడుతూ ఉండిందో అప్పుడప్పుడు ఇలాగే జరుగుతూ ఉండింది.
23. దీనిని చూసి దగ్గరగా ఉన్న ఇతర శ్రేష్ఠి (వ్యాపారి) ఒకసారి అతని (ని) కొరకు అడిగాడు' ఓ బాబూ, ఎందు కొరకు ప్రతి సారి ఆమె కొరకు పండును ఇస్తావు?
24. దాని వల్ల నీకు నష్టం కలుగుతుంది కదా, అని. అప్పుడు అతడు అన్నాడు-
25. ' పండులో చేదు లేదు అని నాకు కూడా తెలుసు, కానీ నా కొరకు ఇవ్వకుండా ఎప్పుడూ కూడా ఆ పండును ఆమె తినదు,
26. ఆమె ఈ ప్రకారంగా ఎప్పుడో అప్పుడు పండు తిననీ అని నేను ఇలా చేస్తున్నాను, దాని వల్ల నేను చాలా సంతోషించే వాడుగా ఉంటాను, అని.
27. అటు నుండి ఆ శ్రేష్ఠి ఆ యొక్క వృద్ధురాలి(ని) దగ్గర అదే ప్రశ్నను అడిగాడు.
28. అప్పుడు ఆమె చేత చెప్పబడింది- 'ఆ సంగతి నాకు కూడా తెలుసు, ఎప్పుడు అతని చేత నా కొరకు పండు ఇవ్వబడుతుందో అప్పుడు నా చేత కూడా అతని సంచీలో కొలతకు సరిపోయేలా ఎక్కువగా ఒక పండు ఉంచబడుతుంది. అందుచేత అతనికి కూడా నష్టం కలుగదు',అని.
29. 'పరస్పరం (క్షేమాన్ని)భావిస్తూ పరమ శ్రేయస్సును పొందుతారు', అని కృష్ణుడి మాట.
30. ఎప్పుడు మనం పరుల యొక్క ఉపకారం చేస్తామో అప్పుడు తప్పకుండా పరులు మన కోసం ఉపకారం చేస్తారు.
31. ఇలాగే లోకంలో వ్యవస్థ సుకరంగా కనుపిస్తుంది.
32. దానం (యొక్క) వృద్ధి అలా పాత్ర అపాత్ర వివేచనము అక్కడ ఎప్పుడూ అవసరం. దేవతలు కూడా అతనిని అనుగ్రహిస్తారు.
తెలుగు సేత
పులిపాక వేంకట లక్ష్మీకాంతరావు
---------------------------------------------
సంస్కృతవాక్యానికి కింద తెలుగు వాక్యంతో క్రమంగా అనువాదం—
🌺☘🌺☘🌺
కృతే పునః కుర్యాత్ అకృతేపి కదాచన
చేసిందే మళ్ళీ చెయ్యాలి చెయ్య రానిదైనా ఎప్పుడూ
1. విపణిమార్గే ప్రతిదినమివ సా వృద్ధా నారఙ్గం విక్రయన్తీ ఆసీత్।
1. అంగడి వీధిలో ప్రతి రోజూ లాగే ఆ వృధ్ధు రాలు నారింజలను అమ్ముతూ ఉన్నది.
2. తస్యాః ఆపణమ్ ఏకం జీర్ణమ్ ఉటజమ్।
2. ఆవిడ యొక్క అంగడి ఒక కూలి పోతున్న గుడిసె.
3. కింతు సా వినా దైన్యేన స్వతన్త్రం జీవనం యాపయన్తీ ఆసీత్।
3. కానీ ఆవిడ దిగులు లేకుండా స్వతంత్ర జీవనం గడుపుతూ ఉన్నది.
4. తద్దినే ఏకః యువా నారఙ్గం క్రేతుం వృద్ధాయాః ఉటజమ్ ఆగతవాన్।
4. ఆ రోజే ఒక యువకుడు నారింజలను కొనడానికి వృద్ధురాలి గుడిసెకు వచ్చాడు.
5. తేన పృష్టమ్ ' అమ్బ, ఏక ప్రస్థ నారఙ్గాణాం కృతే కిం మౌల్యమ్ ' ఇతి।
5. అతని చేత అడుగబడింది'అమ్మా!ఒక కొలత నారింజల కొరకు ఏమి ధర', అని.
6. పఞ్చాశత్ రూప్యకాణి ఇత్యుక్త్వా సా ప్రస్థపరిమితం నారఙ్గం దత్తవతీ।
6. ఏభై రూపాయలు అని చెప్పి ఆమె కొలతకు సరిపోయే నారింజలను ఇచ్చింది.
7. రూప్యకాణి దత్వా యదా సః గన్తుముద్యుక్తః తదా ఝటితి ఏకః నిర్ధనః ఇవ దృశ్యమానః వృద్ధః నారఙ్గం క్రేతుం తత్రైవ ఆగతః।
7. రూపాయలను ఇచ్చి ఎప్పుడు అతడు వెళ్ళటానికి ఉద్యుక్తుడైనాడో అప్పుడు వెంటనే ఒక ధనహీనుడిలా( బీదవాడి ) కనుపించే వృద్ధుడు నారింజలను కొనడానికి అక్కడికే వచ్చాడు.
8. తేనాపి ప్రస్థపరిమితం నారఙ్గాణాం కృతే కిం మౌల్యమ్ ఇతి పృష్టమ్।
8. అతని చేత కూడా కొలతకు సరిపోయే నారింజల కోసం ఎంత ధర అని అడుగబడింది.
9. తయా దశ రూప్యకాణి ఇతి ఉత్తరం దత్తమ్।
9. ఆమె చేత పది రూపాయలు అని సమాధానం ఈయబడింది.
10. తద్ దృష్ట్వా అమర్షణేన తేన యూనా సమీపమాగత్య నీచస్వరేణ పృష్టమ్ '
10. అది చూసి కోపంతో ఆ యువకుడి చేత దగ్గరికి వెళ్ళి చిన్న గొంతులో అడుగబడింది-
11. అమ్బ, మదర్థం పఞ్చాశత్, తస్య కృతే కేవలం దశ, కథమ్ ఏవం కరోషి,న్యాయ్యం వా ఇదమ్' ఇతి।
11. 'అమ్మా, నా కోసం ఏభై రూపాయలు, అతని కోసం కేవలం పది,ఎలా ఇలా చేస్తున్నావు,న్యాయమేనా ఇది, అని.
12. తదాకర్ణ్య తయా భణితమ్ ' అరే వత్స, భవాన్ క్రేతుం సమర్థః, కింతు ఏషః పలితః బన్ధువిహీనః,
12. అది విని ఆమె చేత చెప్పబడింది' ఒరేయ్ నాయనా, నువ్వు కొనడానికి సమర్ధుడివి; కానీ ఇతడు పండి(వృద్ధుడై) పోయాడు,బంధు విహీనుడు;
13. క్రేతుమ్ అశక్తోపి వినామూల్యం ఖాదితుం నేచ్ఛతి, ఆత్మాభిమానీ చ,
13. కొనడానికి అశక్తుడైనా కూడా ధర (ఇవ్వకుండా)లే కుండా తినడానికి ఇష్టపడడు,ఆత్మాభిమాని కూడా,
14. అతః అహం తత్కృతే హీనమూల్యాన్ నారఙ్గాన్ దదామి,
14. అందుచేత నేను అతని కొరకు తక్కువ ధరకు నారింజలను ఇస్తున్నాను,
15. మమ తు ఏతేన బహు ధనం నష్టం న భవతి,
15. నా యొక్క నష్టమైతే దీని వల్ల ఎక్కువ ధనం కాదు
16. యది ఏతాదృశ ఉపకారో మయా క్రియతే తదా మనసి తృప్తిః తథా ఏతద్రూపేణ సమాజే జనసేవా కిఞ్చిత్ భవతీతి భావనా అపి ఉత్పద్యతే।
16. ఐతే ఇటువంటి ఉపకారం నా చేత చేయబడితే అప్పుడు మనసులో తృప్తి అలా ఈ రూపంతో సమాజంలో ప్రజాసేవ కొంచెం అవుతుంది అని ఆలోచన కూడా కలుగుతుంది.
17. యదా మయా ఏవం క్రియతే తద్దినే మమ వ్యాపారోపి వర్ధతే, మన్యే ఏతత్కార్యం దేవస్యాపి ప్రీతిజనకం భవతి' ఇతి।
17. ఎప్పుడు నాచేత ఇలా చేయబడుతుందో అలాగైతే నా వ్యాపారం కూడా పెరుగుతుంది,అనుకుంటాను ఈ పని దేవతల యొక్క కూడా ప్రీతి కలిగించేది అవుతుంది',అని.
18. తస్యాః సాధువాదేన నితరాం తుష్టః సః తదేవ చిన్తయన్ గృహం గతః।
18. ఆమె యొక్క మంచి మాటల వల్ల చాలా సంతోషించి అతడు అదే ఆలోచిస్తూ ఇంటికి వెళ్ళాడు.
19. అథాపి కథా కిం సమాప్తా న, సన్తతమ్ అనువర్తతే।
19. తరువాత కథ ఏమి పూర్తి అయ్యిందా, లేదు, ఎప్పుడూ అనువర్తిస్తుంది.
20. సః పలితః తయా నారఙ్గాన్ స్వీకృత్య ధనం దత్వా ఏకమ్ నారఙ్గం ఉద్ఘాట్య ఏకం మౌక్తికం ఖాదయిత్వా కటు వర్తతే ఇతి తత్ఫలం పూర్ణం తస్యై దత్తవాన్।
20. ఆ పండిన అతను (వృద్ధుడు) ఆమె వల్ల నారింజలను తీసుకుని ధనం ఇచ్చి, ఒక నారింజను వలిచి, ఒక తొనను తిని, చేదుగా ఉంది అని ఆ పండును మొత్తం ఆమె కొరకు ఇచ్చాడు.
21. సా తు తమ్ ఆస్వాద్య మధురమేవ వర్తతే ఇతి యదా బ్రువన్తీ ఆసీత్ తదా సః ఝటితి నిర్గతః।
21. ఆమె కూడా దానిని ఆస్వాదించి తియ్యగానే ఉంది అని ఎప్పుడు అంటూ ఉన్నదో అప్పుడు అతను వెంటనే వెళ్ళి పోయాడు.
22. యదా యదా తేన వృద్ధేన వ్యాపారః క్రియతే స్మ తదా తదా ఏవమేవ క్రియతే స్మ।
22. ఎప్పుడెప్పుడు ఆ వృద్ధుని చేత వ్యాపారం చెయ్యబడుతూ ఉండిందో అప్పుడప్పుడు ఇలాగే జరుగుతూ ఉండింది.
23. ఏతత్ దృష్ట్వా సమీపస్థః అన్యః శ్రేష్ఠీ ఏకదా తస్మై అపృచ్ఛత్ ' భో తాత, కిమర్థం ప్రతివారం తస్యై ఫలం యచ్ఛసి?
23. దీనిని చూసి దగ్గరగా ఉన్న ఇతర శ్రేష్ఠి (వ్యాపారి) ఒకసారి అతని (ని) కొరకు అడిగాడు' ఓ బాబూ, ఎందు కొరకు ప్రతి సారి ఆమె కొరకు పండును ఇస్తావు?
24. తేన తవ నష్టం భవతి కిల!ఇతి। తదా సః ఉక్తవాన్
24. దాని వల్ల నీకు నష్టం కలుగుతుంది కదా, అని. అప్పుడు అతడు అన్నాడు
25. 'ఫలే కటుతా నాస్తీతి అహమపి జానామి, పరంతు మయా దత్తం వినా కదాపి తత్ఫలం సా న ఖాదతి,
25. 'పండులో చేదు లేదు అని నాకు కూడా తెలుసు, కానీ నా కొరకు ఇవ్వకుండా ఎప్పుడూ కూడా ఆ పండును ఆమె తినదు,
26. సా ఏతద్రీత్యా యదాకదాచిత్ ఫలం ఖాదతు ఇతి అహమ్ ఏవం కరోమి, తేనాహం నితరాం తుష్టో భవామి ' ఇతి।
26. ఆమె ఈ ప్రకారంగా ఎప్పుడో అప్పుడు పండు తిననీ అని నేను ఇలా చేస్తున్నాను, దాని వల్ల నేను చాలా సంతోషించే వాడుగా ఉంటాను, అని.
27. తతః సః శ్రేష్ఠీ తస్యాః వృద్ధాయాః సాకం తదేవ ప్రశ్నమ్ అపృచ్ఛత్।
27. అటు నుండి ఆ శ్రేష్ఠి ఆ యొక్క వృద్ధురాలి(ని) దగ్గర అదే ప్రశ్నను అడిగాడు.
28. తదా తయోక్తమ్ ' తద్విషయమ్ అహమపి జానే, యదా తేన మదర్థం ఫలం దాస్యతే తదా మయాపి తస్య స్యూతే ప్రస్థపరిమితాత్ అధికమ్ ఏకం ఫలం స్థాప్యతే। అతః తస్యాపి న నష్టః భవతి ' ఇతి।
28. అప్పుడు ఆమె చేత చెప్పబడింది'ఆ సంగతి నాకు కూడా తెలుసు, ఎప్పుడు అతని చేత నా కొరకు పండు ఇవ్వబడుతుందో అప్పుడు నా చేత కూడా అతని సంచీలో కొలతకు సరిపోయేలా ఎక్కువగా ఒక పండు ఉంచబడుతుంది. అందుచేత అతనికి కూడా నష్టం కలుగదు',అని.
29. 'పరస్పరం భావయన్తః శ్రేయః పరమవాప్స్యథ' ఇతి కృష్ణస్యోక్తిః।
29. 'పరస్పరం (క్షేమాన్ని)భావిస్తూ పరమ శ్రేయస్సును పొందుతారు', అని కృష్ణుడి మాట.
30. యదా వయం పరస్య ఉపకారం కుర్మః యదా నిశ్చితేన అన్యః అస్మత్కృతే ఉపకుర్యాత్।
30. ఎప్పుడు మనం పరుల యొక్క ఉపకారం చేస్తామో అప్పుడు తప్పకుండా పరులు మన కోసం ఉపకారం చేస్తారు.
31. ఏవమేవ లోకే వ్యవస్థా సుకరా దృశ్యతే।
31. ఇలాగే లోకంలో వ్యవస్థ సుకరంగా కనుపిస్తుంది.
32. దానబుద్ధిః తథా పాత్రాపాత్రవివేచనం తత్ర సదా ఆవశ్యకమ్। దేవోsపి తమ్ అనుగృహ్ణాతి।
32. దానం (యొక్క) వృద్ధి అలా పాత్ర అపాత్ర వివేచనము అక్కడ ఎప్పుడూ అవసరం. దేవతలు కూడా అతనిని అనుగ్రహిస్తారు.
అనువాదః ; శ్రీనిధి అభ్యఙ్కరః
ఉపకర్తా- చిదమ్బర కులకర్ణిః
తెలుగు సేత
పులిపాక వేంకట లక్ష్మీకాంతరావు
http://shreenidhiabhyankar.blogspot.in/
కామెంట్లు లేవు:
కామెంట్ను పోస్ట్ చేయండి