అమరవాణీకథాలహరీ-10 - यथा भावः तथा फलम्!! యథా భావః తథా ఫలమ్!!

यथा भावः तथा फलम्
🌺☘🌺☘🌺
1.    कस्मिंश्चित् परिवारे द्वौ भ्रातरौ आस्ताम्।
2.    तयोः गृहे प्रतिदिनम् उच्चैः कलहः भवति स्म।
3.    तयोः पिता प्रतिदिनं मद्यपानं कृत्वा गृहम् आगत्य सर्वान् ताडयति स्म।
4.    कालः गतः, दौ अपि ज्येष्ठौ जातौ।
5.    तयोः अन्यतमः सम्यक् अध्ययनं कृत्वा उच्चां पदवीं प्राप्तवान्।
6.    अपरस्तु अध्ययने अनासक्तः सन् अनुचितानि कार्याणि कुर्वन् चौरकार्यम् आरब्धवान्।
7.    कदाचित् सः चौरसमये बद्धः सन् कारागारं प्रविष्टवान्।
8.    कुटुम्बपरिसरः व्यक्तिजीवने कथं प्रभावं जनयति इति एकः पत्रकारः अधीते स्म।
9.    सः पत्रकारः एतयोः भ्रात्रोः विषये वार्तां श्रुतवान् आसीत्।
10.    प्रथमं सः पत्रकारः कारागारं गतवान् तं पृष्टवान् च भोः। भवान् किमर्थं न अधीतवान् ।
11.    किमर्थं भवान् चौरकार्यम् आरब्धवान् इति।
12.    तदा सः तरूणः उक्तवान्। अस्माकं परिवारे सर्वदा कलहः आसीत् अशान्तिः च आसीत्।
13.    एतेन कारणेन अहम् अध्ययनं न कृतवान्। अध्ययने मम आसक्तिः न आसीत्।
14.    अतः अहम् अनुचितानि कार्याणि कुर्वन् चौरसमये बद्धः अस्मि इति।
15.    एतच्छ्रुत्वा पत्रकारः तस्य भ्रातुः समीपं गतवान्। तमपि पृष्टवान् भोः। भवतः सफलतायाः रहस्यं किम् इति।
16.    सः उक्तवान्- मम सफलतायाः रहस्यं तु मम पिता एव।
17.    सर्वदा मम गृहे उच्चैः कलहः भवति स्म।
18.    मम पिता प्रतिदिनं मद्यपानं कृत्वा गृहम् आगत्य मम मातरं च सर्वान् ताडयति स्म।
19.    अतः अहं चिन्तितवान् यत् मया स्वीये जीवने एवं न भवितव्यम्।
20.    अतः अहं सर्वाः बाधाः अविगणय्य अध्ययने निरतः आसम्।
21.    अतः अहम् इदानीम् उच्चां पदवीं प्राप्तवान् अस्मि इति।
22.    तयोः वचनं श्रुत्वा पत्रकारः अचिन्तयत् यत् यथा भावः तथा फलम् इति।।
🌹☘
-प्रदीपनाथः

----------------------------------------------------
🌺☘🌺☘🌺
అమరవాణీకథాలహరీ-10
యథా భావః తథా ఫలమ్..
🌺☘🌺☘🌺
౧. కస్మింశ్చిత్ పరివారే ద్వౌ భ్రాతరౌ ఆస్తామ్.
౨. తయోః గృహే ప్రతిదినమ్ ఉచ్చైః కలహః భవతి స్మ.
౩. తయోః పితా ప్రతిదినం మద్యపానం కృత్వా గృహమ్ ఆగత్య సర్వాన్ తాడయతి స్మ.
౪. కాలః గతః, దౌ అపి జ్యేష్ఠౌ జాతౌ.
౫. తయోః అన్యతమః సమ్యక్ అధ్యయనం కృత్వా ఉచ్చాం పదవీం ప్రాప్తవాన్.
౬. అపరస్తు అధ్యయనే అనాసక్తః సన్ అనుచితాని కార్యాణి కుర్వన్ చౌరకార్యమ్ ఆరబ్ధవాన్.
౭. కదాచిత్ సః చౌరసమయే బద్ధః సన్ కారాగారం ప్రవిష్టవాన్.
౮. కుటుమ్బపరిసరః వ్యక్తిజీవనే కథం ప్రభావం జనయతి ఇతి ఏకః పత్రకారః అధీతే స్మ.
౯. సః పత్రకారః ఏతయోః భ్రాత్రోః విషయే వార్తాం శ్రుతవాన్ ఆసీత్.
౧౦. ప్రథమం సః పత్రకారః కారాగారం గతవాన్ తం పృష్టవాన్ చ భోః. భవాన్ కిమర్థం న అధీతవాన్.
౧౧. కిమర్థం భవాన్ చౌరకార్యమ్ ఆరబ్ధవాన్ ఇతి.
౧౨. తదా సః తరూణః ఉక్తవాన్. అస్మాకం పరివారే సర్వదా కలహః ఆసీత్ అశాన్తిః చ ఆసీత్.
౧౩. ఏతేన కారణేన అహమ్ అధ్యయనం న కృతవాన్. అధ్యయనే మమ ఆసక్తిః న ఆసీత్.
౧౪. అతః అహమ్ అనుచితాని కార్యాణి కుర్వన్ చౌరసమయే బద్ధః అస్మి ఇతి.
౧౫. ఏతచ్ఛ్రుత్వా పత్రకారః తస్య భ్రాతుః సమీపం గతవాన్. తమపి పృష్టవాన్ భోః. భవతః సఫలతాయాః రహస్యం కిమ్ ఇతి.
౧౬. సః ఉక్తవాన్- మమ సఫలతాయాః రహస్యం తు మమ పితా ఏవ.
౧౭. సర్వదా మమ గృహే ఉచ్చైః కలహః భవతి స్మ.
౧౮. మమ పితా ప్రతిదినం మద్యపానం కృత్వా గృహమ్ ఆగత్య మమ మాతరం చ సర్వాన్ తాడయతి స్మ.
౧౯. అతః అహం చిన్తితవాన్ యత్ మయా స్వీయే జీవనే ఏవం న భవితవ్యమ్.
౨౦. అతః అహం సర్వాః బాధాః అవిగణయ్య అధ్యయనే నిరతః ఆసమ్.
౨౧. అతః అహమ్ ఇదానీమ్ ఉచ్చాం పదవీం ప్రాప్తవాన్ అస్మి ఇతి.
౨౨. తయోః వచనం శ్రుత్వా పత్రకారః అచిన్తయత్ యత్ యథా భావః తథా ఫలమ్ ఇతి.

🌹☘
-ప్రదీపనాథః

---------------------------------------------
యథా భావః తథా ఫలమ్!!
ఎలా భావమో అలాగే ఫలం
(సంస్కృతలేఖకు భాషాశిక్షణార్థం యథాతథానువాదం)
🌺☘🌺☘🌺

1. ఒకానొక కుటుంబంలో ఇద్దరు సోదరులు ఉండేవారు.
2. వారి యొక్క ఇంటిలో ప్రతి దినమూ పెద్దగా కలహం జరుగుతుండేది.
3. వారి తండ్రి ప్రతి దినమూ మద్యం తాగి ఇంటికి వచ్చి అందరినీ కొట్టేవాడు.
4. కాలం గడిచి ఇద్దరూ పెద్దవాళ్ళు అయినారు.
5. వారిలో ఒకడు చక్కగా చదువుకొని ఉన్నత పదవిని పొందాడు.
6. రెండో వాడు చదువులో ఆసక్తి లేక అనుచిత కార్యాలు చేస్తూ దొంగతనాలు చేయటం మొదలు పెట్టాడు.
7. ఒక సారి దొంగ తనం చేస్తున్నప్పుడు పట్టుబడి చెరసాలలో ప్రవేశించాడు
8. కుటుంబ పరిసరాలు వ్యక్తి జీవితం మీద ఎటువంటి ప్రభావాన్ని సృష్టిస్తాయో!? --అని ఒక పత్రకారుడు అధ్యయనం చేస్తూ ఉండే వాడు.
9. ఆ పత్రకారుడు ఈ సోదరుల విషయంలో వార్తలు విని ఉన్నాడు.
10. ముందు ఆ పత్రకారుడు చెరసాలకు వెళ్ళాడు, అతనిని అడిగాడు కూడా
11. ఏమయ్యా! నువ్వు ఎందుకు చదువుకోలేదు? ఎందుకు దొంగతనాలు చేయటం మొదలుపెట్టావు? అని.
12. అప్పుడు ఆ యువకుడు అన్నాడు (చెప్పాడు). మా కుటుంబంలో ఎప్పుడూ కలహం జరుగుతూ ఉండేది.అశాంతి కూడా ఉండేది.
13. ఈ కారణాన నేను చదువుకోలేదు. చదువులో నాకు ఆసక్తి కలగలేదు.
14. అందువల్ల నేను అనుచిత కార్యాలు చేస్తూ దొంగతనం చేస్తున్నప్పుడు పట్టుబడ్డాను-- అని.
15. ఇది విని పత్రకారుడు అతని సోదరుడి దగ్గరకు వెళ్ళాడు. అతనిని కూడా అడిగాడు, ఏమయ్యా! నీ సాఫల్యం యొక్క రహస్యం ఏమిటి? అని.
16. అతడు చెప్పాడు--నా సాఫల్యం యొక్క రహస్యం నా తండ్రియే.
17. ఎప్పుడూ మా ఇంట్లో పెద్ద కలహం అవుతుండేది.
18. నా తండ్రి ప్రతి దినం మద్యపానం చేసి ఇంటికి వచ్చి మా తల్లినీ అందరినీ కొడుతూ ఉండేవాడు.
19. అందువల్ల నేను అనుకున్నాను అలా నా జీవితంలో మాత్రం జరుగ కూడదు--అని.
20. అందువల్ల నేను అన్ని బాధలను పట్టించుకోకుండా చదువుతూనే ఎప్పుడూ ఉండేవాణ్ణి.
21. అందుచేత నేను ఇప్పుడు ఉన్నత పదవని పొంది ఉన్నాను--అని.
22. వారి(ఇద్దరి) యొక్క మాటలను విని పత్రకారుడు అనుకున్నాడు--ఎలా భావమో అలాగే ఫలం--అని‌
--పులిపాక వేంకట లక్ష్మీకాంతరావు
🌺☘🌺☘🌺
----------------------------------------------------
సంస్కృతవాక్యానికి కింద తెలుగు వాక్యంతో క్రమంగా అనువాదం--

1. కస్మింశ్చిత్ పరివారే ద్వౌ భ్రాతరౌ ఆస్తామ్.
1. ఒకానొక కుటుంబంలో ఇద్దరు సోదరులు ఉండేవారు.

2. తయోః గృహే ప్రతిదినమ్ ఉచ్చైః కలహః భవతి స్మ.
2. వారి యొక్క ఇంటిలో ప్రతి దినమూ పెద్దగా కలహం జరుగుతుండేది.

3. తయోః పితా ప్రతిదినం మద్యపానం కృత్వా గృహమ్ ఆగత్య సర్వాన్ తాడయతి స్మ.
3. వారి తండ్రి ప్రతి దినమూ మద్యం తాగి ఇంటికి వచ్చి అందరినీ కొట్టేవాడు.

4. కాలః గతః, దౌ అపి జ్యేష్ఠౌ జాతౌ.
4. కాలం గడిచి ఇద్దరూ పెద్దవాళ్ళు అయినారు.

5. తయోః అన్యతమః సమ్యక్ అధ్యయనం కృత్వా ఉచ్చాం పదవీం ప్రాప్తవాన్.
5. వారిలో ఒకడు చక్కగా చదువుకొని ఉన్నత పదవిని పొందాడు.

6. అపరస్తు అధ్యయనే అనాసక్తః సన్ అనుచితాని కార్యాణి కుర్వన్ చౌరకార్యమ్ ఆరబ్ధవాన్.
6. రెండో వాడు చదువులో ఆసక్తి లేక అనుచిత కార్యాలు చేస్తూ దొంగతనాలు చేయటం మొదలు పెట్టాడు.

7. కదాచిత్ సః చౌరసమయే బద్ధః సన్ కారాగారం ప్రవిష్టవాన్.
7. ఒక సారి దొంగ తనం చేస్తున్నప్పుడు పట్టుబడి చెరసాలలో ప్రవేశించాడు

8. కుటుమ్బపరిసరః వ్యక్తిజీవనే కథం ప్రభావం జనయతి ఇతి ఏకః పత్రకారః అధీతే స్మ.
8. కుటుంబ పరిసరాలు వ్యక్తి జీవితం మీద ఎటువంటి ప్రభావాన్ని సృష్టిస్తాయో.? --అని ఒక పత్రకారుడు అధ్యయనం చేస్తూ ఉండే వాడు.

9. సః పత్రకారః ఏతయోః భ్రాత్రోః విషయే వార్తాం శ్రుతవాన్ ఆసీత్.
9. ఆ పత్రకారుడు ఈ సోదరుల విషయంలో వార్తలు విని ఉన్నాడు.

10. ప్రథమం సః పత్రకారః కారాగారం గతవాన్ తం పృష్టవాన్ చ భోః.
10. ముందు ఆ పత్రకారుడు చెరసాలకు వెళ్ళాడు, అతనిని అడిగాడు కూడా

11. భోః।భవాన్ కిమర్థం న అధీతవాన్ . కిమర్థం భవాన్ చౌరకార్యమ్ ఆరబ్ధవాన్ ఇతి.
11. ఏమయ్యా. నువ్వు ఎందుకు చదువుకోలేదు? ఎందుకు దొంగతనాలు చేయటం మొదలుపెట్టావు? అని.

12. తదా సః తరూణః ఉక్తవాన్. అస్మాకం పరివారే సర్వదా కలహః ఆసీత్ అశాన్తిః చ ఆసీత్.
12. అప్పుడు ఆ యువకుడు అన్నాడు (చెప్పాడు). మా కుటుంబంలో ఎప్పుడూ కలహం జరుగుతూ ఉండేది.అశాంతి కూడా ఉండేది.

13. ఏతేన కారణేన అహమ్ అధ్యయనం న కృతవాన్. అధ్యయనే మమ ఆసక్తిః న ఆసీత్.
13. ఈ కారణాన నేను చదువుకోలేదు. చదువులో నాకు ఆసక్తి కలగలేదు.

14. అతః అహమ్ అనుచితాని కార్యాణి కుర్వన్ చౌరసమయే బద్ధః అస్మి ఇతి.
14. అందువల్ల నేను అనుచిత కార్యాలు చేస్తూ దొంగతనం చేస్తున్నప్పుడు పట్టుబడ్డాను-- అని.

15. ఏతచ్ఛ్రుత్వా పత్రకారః తస్య భ్రాతుః సమీపం గతవాన్. తమపి పృష్టవాన్ భోః భవతః సఫలతాయాః రహస్యం కిమ్ ఇతి.
15. ఇది విని పత్రకారుడు అతని సోదరుడి దగ్గరకు వెళ్ళాడు. అతనిని కూడా అడిగాడు, ఏమయ్యా. నీ సాఫల్యం యొక్క రహస్యం ఏమిటి? అని.

16. సః ఉక్తవాన్- మమ సఫలతాయాః రహస్యం తు మమ పితా ఏవ.
16. అతడు చెప్పాడు--నా సాఫల్యం యొక్క రహస్యం నా తండ్రియే.

17. సర్వదా మమ గృహే ఉచ్చైః కలహః భవతి స్మ.
17. ఎప్పుడూ మా ఇంట్లో పెద్ద కలహం అవుతుండేది.

18. మమ పితా ప్రతిదినం మద్యపానం కృత్వా గృహమ్ ఆగత్య మమ మాతరం చ సర్వాన్ తాడయతి స్మ.
18. నా తండ్రి ప్రతి దినం మద్యపానం చేసి ఇంటికి వచ్చి మా తల్లినీ అందరినీ కొడుతూ ఉండేవాడు.

19. అతః అహం చిన్తితవాన్ యత్ మయా స్వీయే జీవనే ఏవం న భవితవ్యమ్.
19. అందువల్ల నేను అనుకున్నాను అలా నా జీవితంలో మాత్రం జరుగ కూడదు--అని.

20. అతః అహం సర్వాః బాధాః అవిగణయ్య అధ్యయనే నిరతః ఆసమ్.
20. అందువల్ల నేను అన్ని బాధలను పట్టించుకోకుండా చదువుతూనే ఎప్పుడూ ఉండేవాణ్ణి.

21. అతః అహమ్ ఇదానీమ్ ఉచ్చాం పదవీం ప్రాప్తవాన్ అస్మి ఇతి.
21. అందుచేత నేను ఇప్పుడు ఉన్నత పదవని పొంది ఉన్నాను--అని.

22. తయోః వచనం శ్రుత్వా పత్రకారః అచిన్తయత్ యత్ యథా భావః తథా ఫలమ్ ఇతి.
22. వారి(ఇద్దరి) యొక్క మాటలను విని పత్రకారుడు అనుకున్నాడు--ఎలా భావమో అలాగే ఫలం--అని‌
🌹☘
సంస్కృతం---ప్రదీపనాథః
ఆంధ్రానువాదం--పులిపాక వేంకట లక్ష్మీకాంతరావు

అమరవాణీకథాలహరీ-09 - सतर्कता आवश्यकी, సతర్కతా ఆవశ్యకీ

सतर्कता आवश्यकी
🌺☘🌺☘🌺

1. कश्चित् युवकः तस्य विवाहस्य वर्षद्वयात् परं धनं सम्पादयितुं विदेशं गन्तुं इष्टवान्।
2. तस्य पितरौ अपि अङ्गीकृतवन्तौ।
3. तदा सः तस्य गर्भवतीं स्त्रीं मातापित्रोः सान्निध्यं त्यक्त्वा विदेशं गतवान्।
4. सः तत्र विंशतिः वर्षाणि यावत् आसीत्। बहु धनं सः सम्पादितवान्।
5. बहु धनम् इत्युक्ते सः महान् धनिकः अभवत्।
6. तदा सः मनसि चिन्तितवान् यत् इदानीं तु मया स्वगृहं गन्तव्यम् इति।
7. सः एकं पत्रं लिखित्वा गृहं प्रति प्रेषितवान् एवञ्च तदानीम् एव जलयानस्य आरोहणं कृतवान्।
8. जलयाने अन्यम् एकं यात्रिकं दृष्टवान्। सः खिन्नमनाः आसीत्।
9. सः तं पृष्टवान्- “भो महोदय। किमर्थं भवान् विषादेन उपविशन् अस्ति? किम् अभवत्?” इति।
10. “अस्मिन् देशे ज्ञानस्य मूल्यम् एव नास्ति।” इति सः यात्रिकः उक्तवान्।
11. तदा सः युवकः चिन्तितवान्- ‘अहं तु अस्मिन् देशे एव व्यापारं कृतवान्।
12. बहु धनमपि सम्पादितवान्।
13. अतः मया कर्तव्यम् अस्ति यत् अस्य देशस्य मानरक्षणं करणीयम् इति।
14. युवकः तं पृष्टवान्- “भवतः ज्ञानस्य मूल्यं किम्?”
15. “मम ज्ञानस्य सूत्राणि सन्ति, एकस्य सूत्रस्य मूल्यं पञ्चशतं स्वर्णमूद्रिकाः।” इति सः यात्रिकः उक्तवान्।
16. बहु अधिकं मूल्यं श्रुत्वा सः युवकः मनसि चिन्तितवान्- ‘किं करवाणि अधुना?’ तथापि सः चिन्तितवान् यत्- ‘एकम् एव सूत्रं क्रेष्यामि’ इति।
17. “अस्तु तर्हि, एकमेव सूत्रं मह्यं ददातु।” इति उक्तवान् युवकः।
18. “किमपि कार्यं करणात् पूर्वं निमेषद्वयं चिन्तनीयम्।” इति उक्तवान् यात्रिकः।
19. युवकः तदा लिखितवान् तस्य टिप्पणीपुस्तिकायाम्।
20. सः तस्मै यात्रिकाय पञ्चशतं स्वर्णमूद्रिकाः अपि दत्तवान्।
21. इदानीं सः युवकः गृहनगरम् आगतवान्।
22. सः मनसि चिन्तितवान् यत्- ‘कस्मै अपि सूचनां न ददामि, अहं शनैः मम पत्न्याः प्रकोष्ठं गत्वा द्रक्ष्यामि’ इति।
23. शनैः प्रकोष्ठं प्रविश्य दृष्टवान्- तस्य पत्न्याः सह एकः युवकः सूप्तवान् अस्ति इति।
24. तद्दृष्ट्वा तस्य महान् कोपः आगतः।
25. झटिति खड्गं गृहीत्वा तां हन्तुम् उद्यतः अभवत्।
26. पुनः यात्रिकस्य ज्ञानसूत्रं सहसा तस्य मनसि आगतं- ‘किमपि करणात् पूर्वं निमेषद्वयं चिन्तनीयम्’ इति।
27. तदा एव खड्गेन सह पात्रस्य स्पर्शेण शब्दम् अभवत्।
28. शब्दं श्रुत्वा सा उत्थितवती।
29. उत्थाय दृष्टवती तस्याः पतिः गृहम् आगतवान् इति।
30. तस्याः पार्श्वे यः सूप्तवान् आसीत् सः तयोः पुत्रः एव आसीत्।
31. तदा तस्य पत्नी पुत्रम् उत्थापितवती- “पुत्र उत्तिष्ठ, पश्य, तव पिता आगतः।” इति।
32. सः पुत्रः अपि शीघ्रम् उत्थाय तस्य पितरं नमस्कृतवान्।
33. तदा सः तस्य पुत्रम् आलिङ्गितवान्।
34. एवञ्च मनसि चिन्तितवान्- ‘अहं तु घोरपापं कर्तुम् उद्यतः अभवम्।
35. भगवान् एव मां रक्षितवान्।’ इति॥
🌹🌷
-प्रदीपनाथः
🌺☘🌺☘🌺
----------------------------------------------------

సతర్కతా ఆవశ్యకీ
🌺☘🌺☘🌺

1. కశ్చిత్ యువకః తస్య వివాహస్య వర్షద్వయాత్ పరం ధనం సమ్పాదయితుం విదేశం గన్తుం ఇష్టవాన్.
2. తస్య పితరౌ అపి అఙ్గీకృతవన్తౌ.
3. తదా సః తస్య గర్భవతీం స్త్రీం మాతాపిత్రోః సాన్నిధ్యం త్యక్త్వా విదేశం గతవాన్.
4. సః తత్ర వింశతిః వర్షాణి యావత్ ఆసీత్. బహు ధనం సః సమ్పాదితవాన్.
5. బహు ధనమ్ ఇత్యుక్తే సః మహాన్ ధనికః అభవత్.
6. తదా సః మనసి చిన్తితవాన్ యత్ ఇదానీం తు మయా స్వగృహం గన్తవ్యమ్ ఇతి.
7. సః ఏకం పత్రం లిఖిత్వా గృహం ప్రతి ప్రేషితవాన్ ఏవఞ్చ తదానీమ్ ఏవ జలయానస్య ఆరోహణం కృతవాన్.
8. జలయానే అన్యమ్ ఏకం యాత్రికం దృష్టవాన్. సః ఖిన్నమనాః ఆసీత్.
9. సః తం పృష్టవాన్- “భో మహోదయ. కిమర్థం భవాన్ విషాదేన ఉపవిశన్ అస్తి? కిమ్ అభవత్?” ఇతి.
10. “అస్మిన్ దేశే జ్ఞానస్య మూల్యమ్ ఏవ నాస్తి.” ఇతి సః యాత్రికః ఉక్తవాన్.
11. తదా సః యువకః చిన్తితవాన్- ‘అహం తు అస్మిన్ దేశే ఏవ వ్యాపారం కృతవాన్.
12. బహు ధనమపి సమ్పాదితవాన్.
13. అతః మయా కర్తవ్యమ్ అస్తి యత్ అస్య దేశస్య మానరక్షణం కరణీయమ్ ఇతి.
14. యువకః తం పృష్టవాన్- “భవతః జ్ఞానస్య మూల్యం కిమ్?”
15. “మమ జ్ఞానస్య సూత్రాణి సన్తి, ఏకస్య సూత్రస్య మూల్యం పఞ్చశతం స్వర్ణమూద్రికాః.” ఇతి సః యాత్రికః ఉక్తవాన్.
16. బహు అధికం మూల్యం శ్రుత్వా సః యువకః మనసి చిన్తితవాన్- ‘కిం కరవాణి అధునా?’ తథాపి సః చిన్తితవాన్ యత్- ‘ఏకమ్ ఏవ సూత్రం క్రేష్యామి’ ఇతి.
17. “అస్తు తర్హి, ఏకమేవ సూత్రం మహ్యం దదాతు.” ఇతి ఉక్తవాన్ యువకః.
18. “కిమపి కార్యం కరణాత్ పూర్వం నిమేషద్వయం చిన్తనీయమ్.” ఇతి ఉక్తవాన్ యాత్రికః.
19. యువకః తదా లిఖితవాన్ తస్య టిప్పణీపుస్తికాయామ్.
20. సః తస్మై యాత్రికాయ పఞ్చశతం స్వర్ణమూద్రికాః అపి దత్తవాన్.
21. ఇదానీం సః యువకః గృహనగరమ్ ఆగతవాన్.
22. సః మనసి చిన్తితవాన్ యత్- ‘కస్మై అపి సూచనాం న దదామి, అహం శనైః మమ పత్న్యాః ప్రకోష్ఠం గత్వా ద్రక్ష్యామి’ ఇతి.
23. శనైః ప్రకోష్ఠం ప్రవిశ్య దృష్టవాన్- తస్య పత్న్యాః సహ ఏకః యువకః సూప్తవాన్ అస్తి ఇతి.
24. తద్దృష్ట్వా తస్య మహాన్ కోపః ఆగతః.
25. ఝటితి ఖడ్గం గృహీత్వా తాం హన్తుమ్ ఉద్యతః అభవత్.
26. పునః యాత్రికస్య జ్ఞానసూత్రం సహసా తస్య మనసి ఆగతం- ‘కిమపి కరణాత్ పూర్వం నిమేషద్వయం చిన్తనీయమ్’ ఇతి.
27. తదా ఏవ ఖడ్గేన సహ పాత్రస్య స్పర్శేణ శబ్దమ్ అభవత్.
28. శబ్దం శ్రుత్వా సా ఉత్థితవతీ.
29. ఉత్థాయ దృష్టవతీ తస్యాః పతిః గృహమ్ ఆగతవాన్ ఇతి.
30. తస్యాః పార్శ్వే యః సూప్తవాన్ ఆసీత్ సః తయోః పుత్రః ఏవ ఆసీత్.
31. తదా తస్య పత్నీ పుత్రమ్ ఉత్థాపితవతీ- “పుత్ర ఉత్తిష్ఠ, పశ్య, తవ పితా ఆగతః.” ఇతి.
32. సః పుత్రః అపి శీఘ్రమ్ ఉత్థాయ తస్య పితరం నమస్కృతవాన్.
33. తదా సః తస్య పుత్రమ్ ఆలిఙ్గితవాన్.
34. ఏవఞ్చ మనసి చిన్తితవాన్- ‘అహం తు ఘోరపాపం కర్తుమ్ ఉద్యతః అభవమ్.
35. భగవాన్ ఏవ మాం రక్షితవాన్.’ ఇతి॥

🌹🌷
-ప్రదీపనాథః
🌺☘🌺☘🌺
----------------------------------------------------

వివేచన అవసరం
(సంస్కృతలేఖకు భాషాశిక్షణార్థం యథాతథానువాదం)
🌺☘🌺☘🌺

1. ఒక యువకుడు వివాహం అయి రెండు సంవత్సరాలు గడిచాక ధన సంపాదన కోసం విదేశాలకు వెళ్ళాలనే ఇచ్ఛ కలిగింది.
2. అతని తల్లిదండ్రులు కూడా అందుకు అంగీకరించారు.
3. అప్పుడు అతను గర్భవతి అయిన భార్యను, తల్లిదండ్రులను విడిచి పెట్టి విదేశాలకు వెళ్లి పోయాడు.
4. అతను అక్కడ ఇరవై సంవత్సరాలు ఉన్నాడు.
5. చాలా ధనాన్ని సంపాదించాడు. చాలా ధనం అంటే మహా ధనికుడైనాడు.
6. అప్పుడు అతను మనసులో ఇప్పుడు నేను స్వగృహానికి వెళ్ళాలి అని అనుకున్నాడు.
7. అతను తాను అప్పుడే ఇంటికి పత్రం రాసి పంపించాడు. అప్పుడే ఓడను ఎక్కాడు కూడా.
8. అతను ఓడలో మరొక యాత్రికుణ్ణి చూశాడు.
9. అతను చాలా ఖిన్నుడై (విచారంతో) ఉన్నాడు.
10. అతను ఆ యాత్రికుణ్ణి, “అయ్యా! ఎందుకు విషాదంగా కూర్చున్నావు? ఏమైంది?” అని అడిగాడు.
11. ఆ యాత్రికుడు, "ఈ దేశంలో జ్ఞానానికి విలువ లేదు," అన్నాడు.
12. అప్పుడు ఆ యువకుడు ఏమనుకున్నాడంటే, ‘నేను ఈ దేశంలోనే వ్యాపారం చేశాను.
13. చాలా ధనం సంపాదించాను. అందువల్ల ఈ దేశగౌరవం కాపాడటం నా కర్తవ్యం’, అని ఆ యాత్రికుణ్ణి, “నీ జ్ఞానం యొక్క మూల్యం ఎంత?” అని అడిగాడు.
14. “నా జ్ఞాన సూత్రాలున్నాయి. ఒక సూత్రం విలువ ఐదు వందల స్వర్ణ ముద్రికలు.” అన్నాడు ఆ యాత్రికుడు.
15. ‘అది చాలా ఎక్కువ మూల్యమ’నుకొని ‘ఇప్పుడేం చెయ్యాలి?’ అని ఆలోచించి ఒక్క సూత్రం మాత్రం కొందామనుకున్నాడు.
16. సరే ఐతే, “ఒక్క సూత్రం ఇవ్వమన్నాడు.”
17. అప్పుడు యాత్రికుడు ఒక సూత్రం చెప్పాడు.
18. "ఏదైనా పని చేసే ముందు రెండు నిమిషాలు ఆలోచించాలి" అని.
19. యువకుడు అప్పుడు ఆ సూత్రం అర్థాన్ని పుస్తకంలో వ్రాసుకున్నాడు.
20. ఆ యాత్రికుడికి ఐదు వందల స్వర్ణ ముద్రికలు కూడా ఇచ్చాడు.
21. ఆ యువకుడు ఇప్పుడు తన నగరానికి వచ్చాడు.
22. తను వచ్చిన సంగతి ఎవరికీ చెప్పకుండా, తిన్నగా తన భార్య గది లోకి వెళ్ళి చూస్తాను, అనుకున్నాడు.
23. మెల్లగా, గదిలోకి వెళ్ళి, తన పత్ని పక్కన ఒక యువకుడు పడుకొని నిద్రిస్తుండగా చూశాడు.
24. అది చూసి అతనికి చాలా కోపం వచ్చింది. తటాలున కత్తి దూసి వాళ్ళని చంపటానికి ఉద్యుక్తుడయ్యాడు.
25. మళ్ళీ యాత్రికుడి జ్ఞాన సూత్రం అతడి మనసులో మెదిలింది.
26. "ఏదైనా చెయ్యడానికి ముందు రెండు నిమిషాలు ఆలోచించాలి" అని.
27. అంతలో ఖడ్గం ఏదో పాత్రకు తగిలి శబ్ద మైంది.
28. చప్పుడు విని ఆమె నిద్ర లేచింది.
29. లేచి భర్త ఇంటికి రావటాన్ని చూసింది.
28. ఆమె పక్కన నిద్రిస్తున్న వాడు వాళ్ళ కుమారుడే.
31. అప్పుడామె పుత్రుణ్ణి నిద్ర లేపి, "పుత్రా లే, చూడు, మీ నాన్న వచ్చాడు." అని చెప్పింది.
32. ఆ పుత్రుడు కూడా వెంటనే లేచి తండ్రికి నమస్కరించాడు.
33. అప్పుడతను తన పుత్రుణ్ణి ఆలింగనం చేసుకున్నాడు.
34. ‘నేను ఘోర పాపం చేయబోయాను.
35. భగవంతుడే నన్ను రక్షించాడు’ అని మనసులో అనుకున్నాడు.

--పులిపాక వేంకట లక్ష్మీకాంతరావు
🌺☘🌺☘🌺
----------------------------------------------------
సంస్కృతవాక్యానికి కింద తెలుగు వాక్యంతో క్రమంగా అనువాదం--

1. కశ్చిత్ యువకః తస్య వివాహస్య వర్షద్వయాత్ పరం ధనం సమ్పాదయితుం విదేశం గన్తుం ఇష్టవాన్.
1. ఒక యువకుడు వివాహం అయి రెండు సంవత్సరాలు గడిచాక ధన సంపాదన కోసం విదేశాలకు వెళ్ళాలనే ఇచ్ఛ కలిగింది.

2. తస్య పితరౌ అపి అఙ్గీకృతవన్తౌ.
2. అతని తల్లిదండ్రులు కూడా అందుకు అంగీకరించారు.

3. తదా సః తస్య గర్భవతీం స్త్రీం మాతాపిత్రోః సాన్నిధ్యం త్యక్త్వా విదేశం గతవాన్.
3. అప్పుడు అతను గర్భవతి అయిన భార్యను, తల్లిదండ్రులను విడిచి పెట్టి విదేశాలకు వెళ్లి పోయాడు.

4. సః తత్ర వింశతిః వర్షాణి యావత్ ఆసీత్.
4. అతను అక్కడ ఇరవై సంవత్సరాలు ఉన్నాడు.

5. బహు ధనం సః సమ్పాదితవాన్. బహు ధనమ్ ఇత్యుక్తే సః మహాన్ ధనికః అభవత్.
5. చాలా ధనాన్ని సంపాదించాడు. చాలా ధనం అంటే మహా ధనికుడైనాడు.

6. తదా సః మనసి చిన్తితవాన్ యత్ ఇదానీం తు మయా స్వగృహం గన్తవ్యమ్ ఇతి.
6. అప్పుడు అతను మనసులో ఇప్పుడు నేను స్వగృహానికి వెళ్ళాలి అని అనుకున్నాడు.

7. సః ఏకం పత్రం లిఖిత్వా గృహం ప్రతి ప్రేషితవాన్ ఏవఞ్చ తదానీమ్ ఏవ జలయానస్య ఆరోహణం కృతవాన్.
7. అతను తాను అప్పుడే ఇంటికి పత్రం రాసి పంపించాడు. అప్పుడే ఓడను ఎక్కాడు కూడా.

8. జలయానే అన్యమ్ ఏకం యాత్రికం దృష్టవాన్.
8. అతను ఓడలో మరొక యాత్రికుణ్ణి చూశాడు.

9. సః ఖిన్నమనాః ఆసీత్. సః తం పృష్టవాన్- “భో మహోదయ. కిమర్థం భవాన్ విషాదేన ఉపవిశన్ అస్తి? కిమ్ అభవత్?” ఇతి.
9. అతను చాలా ఖిన్నుడై (విచారంతో) ఉన్నాడు. అతను ఆ యాత్రికుణ్ణి, “అయ్యా! ఎందుకు విషాదంగా కూర్చున్నావు? ఏమైంది?” అని అడిగాడు.

10. “అస్మిన్ దేశే జ్ఞానస్య మూల్యమ్ ఏవ నాస్తి.” ఇతి సః యాత్రికః ఉక్తవాన్.
10. ఆ యాత్రికుడు, "ఈ దేశంలో జ్ఞానానికి విలువ లేదు," అన్నాడు.

11. తదా సః యువకః చిన్తితవాన్- ‘అహం తు అస్మిన్ దేశే ఏవ వ్యాపారం కృతవాన్.
11. అప్పుడు ఆ యువకుడు ఏమనుకున్నాడంటే, ‘నేను ఈ దేశంలోనే వ్యాపారం చేశాను.

12. బహు ధనమపి సమ్పాదితవాన్.
12. చాలా ధనం సంపాదించాను.

13. అతః మయా కర్తవ్యమ్ అస్తి యత్ అస్య దేశస్య మానరక్షణం కరణీయమ్ ఇతి.
13. అందువల్ల ఈ దేశగౌరవం కాపాడటం నా కర్తవ్యం’, అని

14. యువకః తం పృష్టవాన్- “భవతః జ్ఞానస్య మూల్యం కిమ్?”
14. ఆ యాత్రికుణ్ణి, “నీ జ్ఞానం యొక్క మూల్యం ఎంత?” అని అడిగాడు.

15. “మమ జ్ఞానస్య సూత్రాణి సన్తి, ఏకస్య సూత్రస్య మూల్యం పఞ్చశతం స్వర్ణమూద్రికాః.” ఇతి సః యాత్రికః ఉక్తవాన్.
15. “నా జ్ఞాన సూత్రాలున్నాయి. ఒక సూత్రం విలువ ఐదు వందల స్వర్ణ ముద్రికలు.” అన్నాడు ఆ యాత్రికుడు.

16. బహు అధికం మూల్యం శ్రుత్వా సః యువకః మనసి చిన్తితవాన్- ‘కిం కరవాణి అధునా?’ తథాపి సః చిన్తితవాన్ యత్- ‘ఏకమ్ ఏవ సూత్రం క్రేష్యామి’ ఇతి.
16. ‘అది చాలా ఎక్కువ మూల్యమ’నుకొని ‘ఇప్పుడేం చెయ్యాలి?’ అని ఆలోచించి ఒక్క సూత్రం మాత్రం కొందామనుకున్నాడు.

17. “అస్తు తర్హి, ఏకమేవ సూత్రం మహ్యం దదాతు.” ఇతి ఉక్తవాన్ యువకః.
17. సరే ఐతే, “ఒక్క సూత్రం ఇవ్వమ”న్నాడు యువకుడు.

18. “కిమపి కార్యం కరణాత్ పూర్వం నిమేషద్వయం చిన్తనీయమ్.” ఇతి ఉక్తవాన్ యాత్రికః.
18. "ఏదైనా పని చేసే ముందు రెండు నిమిషాలు ఆలోచించాలి" అని అప్పుడు యాత్రికుడు ఒక సూత్రం చెప్పాడు.

19. యువకః తదా లిఖితవాన్ తస్య టిప్పణీపుస్తికాయామ్.
19. యువకుడు అప్పుడు ఆ సూత్రం అర్థాన్ని పుస్తకంలో వ్రాసుకున్నాడు.

20. సః తస్మై యాత్రికాయ పఞ్చశతం స్వర్ణమూద్రికాః అపి దత్తవాన్.
20. ఆ యాత్రికుడికి ఐదు వందల స్వర్ణ ముద్రికలు కూడా ఇచ్చాడు.

21. ఇదానీం సః యువకః గృహనగరమ్ ఆగతవాన్.
21. ఆ యువకుడు ఇప్పుడు తన నగరానికి వచ్చాడు.

22. సః మనసి చిన్తితవాన్ యత్- ‘కస్మై అపి సూచనాం న దదామి, అహం శనైః మమ పత్న్యాః ప్రకోష్ఠం గత్వా ద్రక్ష్యామి’ ఇతి.
22. తను వచ్చిన సంగతి ఎవరికీ చెప్పకుండా, తిన్నగా తన భార్య గది లోకి వెళ్ళి చూస్తాను, అనుకున్నాడు.

23. శనైః ప్రకోష్ఠం ప్రవిశ్య దృష్టవాన్- తస్య పత్న్యాః సహ ఏకః యువకః సూప్తవాన్ అస్తి ఇతి.
23. మెల్లగా, గదిలోకి వెళ్ళి, తన పత్ని పక్కన ఒక యువకుడు పడుకొని నిద్రిస్తుండగా చూశాడు.

24. తద్దృష్ట్వా తస్య మహాన్ కోపః ఆగతః.
24. అది చూసి అతనికి చాలా కోపం వచ్చింది.

25. ఝటితి ఖడ్గం గృహీత్వా తాం హన్తుమ్ ఉద్యతః అభవత్.
25. తటాలున కత్తి దూసి వాళ్ళని చంపటానికి ఉద్యుక్తుడయ్యాడు.

26. పునః యాత్రికస్య జ్ఞానసూత్రం సహసా తస్య మనసి ఆగతం- ‘కిమపి కరణాత్ పూర్వం నిమేషద్వయం చిన్తనీయమ్’ ఇతి.
26. మళ్ళీ యాత్రికుడి జ్ఞాన సూత్రం అతడి మనసులో మెదిలింది- "ఏదైనా చెయ్యడానికి ముందు రెండు నిమిషాలు ఆలోచించాలి." అని.

27. తదా ఏవ ఖడ్గేన సహ పాత్రస్య స్పర్శేణ శబ్దమ్ అభవత్.
27. అంతలో ఖడ్గం ఏదో పాత్రకు తగిలి శబ్దమైంది.

28. శబ్దం శ్రుత్వా సా ఉత్థితవతీ.
28. చప్పుడు విని ఆమె నిద్ర లేచింది.

29. ఉత్థాయ దృష్టవతీ తస్యాః పతిః గృహమ్ ఆగతవాన్ ఇతి.
29. లేచి భర్త ఇంటికి రావటాన్ని చూసింది.

30. తస్యాః పార్శ్వే యః సూప్తవాన్ ఆసీత్ సః తయోః పుత్రః ఏవ ఆసీత్.
28. ఆమె పక్కన నిద్రిస్తున్న వాడు వాళ్ళ కుమారుడే.

31. తదా తస్య పత్నీ పుత్రమ్ ఉత్థాపితవతీ- “పుత్ర ఉత్తిష్ఠ, పశ్య, తవ పితా ఆగతః.” ఇతి.
31. అప్పుడామె పుత్రుణ్ణి నిద్ర లేపి, "పుత్రా లే, చూడు, మీ నాన్న వచ్చాడు." అని చెప్పింది.

32. సః పుత్రః అపి శీఘ్రమ్ ఉత్థాయ తస్య పితరం నమస్కృతవాన్.
32. ఆ పుత్రుడు కూడా వెంటనే లేచి తండ్రికి నమస్కరించాడు.

33. తదా సః తస్య పుత్రమ్ ఆలిఙ్గితవాన్.
33. అప్పుడతను తన పుత్రుణ్ణి ఆలింగనం చేసుకున్నాడు.

34. ఏవఞ్చ మనసి చిన్తితవాన్- ‘అహం తు ఘోరపాపం కర్తుమ్ ఉద్యతః అభవమ్.
34. ‘నేను ఘోర పాపం చేయబోయాను.

35. భగవాన్ ఏవ మాం రక్షితవాన్.’ ఇతి॥
35. భగవంతుడే నన్ను రక్షించాడు’ అని మనసులో అనుకున్నాడు.

సంస్కృతం--ప్రదీపనాథః
తెలుగు--పులిపాక వేంకట లక్ష్మీకాంతరావు

----------------------------------------------------

అమరవాణీకథాలహరీ-08 - विवादो विनाशाय, వివాదో వినాశాయ

🌺☘🌺☘🌺

विवादो विनाशाय

1.    एकदा कश्चित् लुब्धकः पक्षिणाम् अर्थे भूमौ पाशम् अयोजयत्।
2.    क्षणाद् एव तस्मिन् द्वौ शकुनौ बद्धौ अभवताम्।
3.    किन्तु तौ उभौ तं पाशम् आदाय उदडयेताम् ।
4.    अनिर्विण्णः असौ व्याधः ताम् अन्वधावत्।
5.    तद् द्दृष्ट्वा कश्चित् पुरुषः तं शाकुनिकम् अपृच्छत्—
6.    "आकाशेन प्लवमानौ खगौ किमर्थं त्वम् अनुधावसी"ति।
7.    तदा तेन उक्तम्-- "एतौ विहगौ सहितौ मम पाशं हरतः ।
8.    यदा तौ कलहं करिष्यतः तदा मम वशं गमिष्यतः।" इति।
9.    तस्मिन् एव क्षणे तौ शकुनौ कलहम् अनुप्राप्तौ पृथिव्यां न्यपतताम्।
10.    व्याधस्तु तौ उपसृत्य अगृह्णात्।
11.    एवं ये जना मिथः विवादं गच्छन्ति ते शकुनाविव विनाशं गच्छन्ति॥
 संस्कृतकथासङ्ग्रहः-1
--संस्कृतकथासङ्ग्रहः इत्यस्मात् पुस्तकात् सन्धिं विभज्य प्रस्तूयते।🌸
---------------------------------------------
🌺☘🌺☘🌺

వివాదో వినాశాయ

1.    ఏకదా కశ్చిత్ లుబ్ధకః పక్షిణామ్ అర్థే భూమౌ పాశమ్ అయోజయత్।
2.    క్షణాద్ ఏవ తస్మిన్ ద్వౌ శకునౌ బద్ధౌ అభవతామ్।
3.    కిన్తు తౌ ఉభౌ తం పాశమ్ ఆదాయ ఉదడయేతామ్ ।
4.    అనిర్విణ్ణః అసౌ వ్యాధః తామ్ అన్వధావత్।
5.    తద్ ద్దృష్ట్వా కశ్చిత్ పురుషః తం శాకునికమ్ అపృచ్ఛత్—
6.    "ఆకాశేన ప్లవమానౌ ఖగౌ కిమర్థం త్వమ్ అనుధావసీ"తి।
7.    తదా తేన ఉక్తమ్-- "ఏతౌ విహగౌ సహితౌ మమ పాశం హరతః ।
8.    యదా తౌ కలహం కరిష్యతః తదా మమ వశం గమిష్యతః।" ఇతి।
9.    తస్మిన్ ఏవ క్షణే తౌ శకునౌ కలహమ్ అనుప్రాప్తౌ పృథివ్యాం న్యపతతామ్।
10.    వ్యాధస్తు తౌ ఉపసృత్య అగృహ్ణాత్।
11.    ఏవం యే జనా మిథః వివాదం గచ్ఛన్తి తే శకునావివ వినాశం గచ్ఛన్తి॥
🌹 సంస్కృతకథాసఙ్గ్రహః-1
--సంస్కృతకథాసఙ్గ్రహః ఇత్యస్మాత్ పుస్తకాత్ సన్ధిం విభజ్య ప్రస్తూయతే।🌸
---------------------------------------------
(సంస్కృతలేఖకు భాషాశిక్షణార్థం యథాతథానువాదం)
🌺☘🌺☘🌺

వివాదం వినాశము కొరకే

1.    ఒకప్పుడు ఒకానొక వేటగాడు పక్షుల కోసం భూమిపై పాశాన్ని(ఉచ్చును) ఏర్పాటుచేశాడు.
2.    క్షణం (క్షణాలలోనే)నుండే రెండు పక్షులు బద్ధము లైనాయి.
3.    కానీ ఆ రెండు పక్షులు ఆ పాశాన్ని(ఉచ్చును) తీసుకొని ఎగిరిపోయినాయి.
4.    నిర్విణ్ణుడు (నిశ్చేష్టుడు) కాకుండా ఆ వ్యాధుడు వాటిని వెనక పరిగెత్తాడు (వెంబడించాడు).
5.    అది చూసి ఒకానొక పురుషుడు ఆ పిట్టలవాణ్ణి అడిగాడు-
6.    "ఆకాశంగుండా ఎగురుతుండే పక్షుల (కొరకు)యందు ఎందుకోసం వెంట పరుగెత్తుతున్నావు"అని.
7.    అప్పుడు అతనిచే చెప్పబడింది--"ఈ రెండు పక్షులు కలిసి నా పాశాన్ని హరించాయి.
8.    ఎప్పుడు ఆ రెండు కలహిస్తాయో అప్పుడు నా వశం అవబోతాయి."
9.    ఆ క్షణం లోనే ఆ రెండు పక్షులు కలహాన్ని పొంది నేలపై పడిపోయాయి.
10.    వ్యాధుడున్నూ వాటిని సమీపించి పట్టుకున్నాడు.
11.    అలా ఎవరైతే మనుషులు అనవసర వివాదంలోకి వెళ్తారో వాళ్ళు పక్షుల వలె వినాశాన్ని పొందుతారు.
--సంస్కృతకథాసంగ్రహం
---------------------------------------------
సంస్కృతవాక్యానికి కింద తెలుగు వాక్యంతో క్రమంగా అనువాదం—
🌺☘🌺☘🌺

వివాదం వినాశము కొరకే

1. ఏకదా కశ్చిత్ లుబ్ధకః పక్షిణామ్ అర్థే భూమౌ పాశమ్ అయోజయత్.
1. ఒకప్పుడు ఒకానొక వేటగాడు పక్షుల కోసం భూమి యందు పాశాన్ని(ఉచ్చును) ఏర్పాటుచేశాడు.

2. క్షణాద్ ఏవ తస్మిన్ ద్వౌ శకునౌ బద్ధౌ అభవతామ్.
2. క్షణం (క్షణాలలోనే)నుండే రెండు పక్షులు బద్ధము లైనాయి.

3. కిన్తు తౌ ఉభౌ తం పాశమ్ ఆదాయ ఉదడయేతామ్.
3. కానీ ఆ రెండు పక్షులు ఆ పాశాన్ని(ఉచ్చును) తీసుకొని ఎగిరి పోయినాయి.

4. అనిర్విణ్ణః అసౌ వ్యాధః తామ్ అన్వధావత్.
4. నిర్విణ్ణుడు కాకుండా ఆ వ్యాధుడు వాటిని వెంట పరుగెత్తాడు.

5. తద్ ద్దృష్ట్వా కశ్చిత్ పురుషః తం శాకునికమ్ అపృచ్ఛత్—
5. అది చూసి ఒకానొక పురుషుడు ఆ పిట్టల వాణ్ణి అడిగాడు-

6. "ఆకాశేన ప్లవమానౌ ఖగౌ కిమర్థం త్వమ్ అనుధావసీ"తి.
6. "ఆకాశంలో ఎగురుతుండే పక్షుల (కొరకు)యందు ఎందుకోసం వెంట పరుగెత్తుతున్నావు"అని.

7. తదా తేన ఉక్తమ్-- "ఏతౌ విహగౌ సహితౌ మమ పాశం హరతః.
7. అప్పుడు అతనిచే చెప్పబడింది--"ఈ రెండు పక్షులు కలిసి నా పాశాన్ని హరించాయి.

8. యదా తౌ కలహం కరిష్యతః తదా మమ వశం గమిష్యతః।" ఇతి.
8. ఎప్పుడు ఆరెండు కలహం చేస్తాయో అప్పుడు నా యొక్క వశం అవబోతాయి.

9. తస్మిన్ ఏవ క్షణే తౌ శకునౌ కలహమ్ అనుప్రాప్తౌ పృథివ్యాం న్యపతతామ్.
9. ఆ క్షణం లోనే ఆ రెండు పక్షులకు కలహం ప్రాప్తించి నేలపై పడిపోయాయి.

10. వ్యాధస్తు తౌ ఉపసృత్య అగృహ్ణాత్.
10. వ్యాధుడున్నూ వాటిని సమీపించి పట్టుకున్నాడు.

11. ఏవం యే జనా మిథః వివాదం గచ్ఛన్తి తే శకునావివ వినాశం గచ్ఛన్తి.
11. అలా ఎవరైతే మనుషులు అనవసర వివాదంలోకి వెళ్తారో వాళ్ళు పక్షుల వలె వినాశాన్ని పొందుతారు.
సంస్కృతం
--ప్రదీపనాథః
ఆంధ్రానువాదం
--పులిపాక వేంకట లక్ష్మీకాంతరావు

అమరవాణీకథాలహరీ-07 - महाभारतस्य कालः, మహాభారతస్య కాలః

महाभारतस्य कालः
🌺☘🌺☘🌺

1. एकदा महर्षिः नारदः लोकसञ्चारसमये श्रीकृष्णस्य दर्शनार्थं द्वारिकां गतवान्।
2. श्रीकृष्णः अपि यथाशक्यं नारदस्य सत्कारं कृतवान्।
3. अनन्तरं नारदः स्वीयं एकं संशयं निवारणाय भगवन्तं पृष्टवान् भगवन्।
4. भवतः षोडशसहस्राधिकासख्यः सन्ति।
5. तासु का भवति अधिकं स्निह्यति अथवा सर्वाः अपि समानरूपेण स्निह्यन्ति इति।
6. नारदस्य वचनं श्रुत्वा श्रीकृष्णस्य हासः आगतः।
7. तदा भगवान् उक्तवान्- “भवतः संशयस्य उत्तरं परीक्षाणन्तरम् एव दातुं शक्नोमि।” इति।
8. “मम शिरोवेदना अस्ति, यदि तासाम् अश्रूजलमिश्रिता पादेन मर्दिता च मृत्तिका मम ललाटे लेप्यते तर्हि मम शिरवेदनायाः उपशमनं भविष्यति इति भवान् ताभ्यः सूचनां ददातु इति श्रीकृष्णः नारदम् उक्तवान्।
9. “मया असत्यं वक्तव्यं वा? एतेन च किं सिध्यति?” इति नारदः भगवन्तं पृष्टवान्।
10. “एषा काचित् परीक्षा, केवलं भवान् तथैव वदतु।” इति श्रीकृष्णः नारदम् उक्तवान्।
11. तदा नारदः प्रथमं रुक्मिण्याः समीपं गत्वा सर्वं निवेदितवान्।
12. रुक्मिण्याः महद् दुःखम् अभवत्।
13. किन्तु सा एतेन मम पापं भविष्यति इत्युक्त्वा तस्याः पादेन मर्दितां मृत्तिकां दातुं संसिद्धा नाभवत्।
14. अनन्तरं नारदः एवं प्रत्येकम् अपि समीपं गत्वा तथैव निवेदितवान्
15. परन्तु तासु कापि तत् पापं कर्तुं नाङ्गीकृतवती।
16. अन्ते च नारदः वृन्दावनं राधायाः समीपं गतवान्।
17. तत्र तेन दृष्टं राधा कृष्णस्य सङ्कीर्तनं कुर्वती नृत्यति आसीत्।
18. तदा नारदः राधायै श्रीकृष्णस्य शिरोवेदना परिहारोपायं च सर्वं निवेदितवान्।
19. भगवतः शिरोवेदना इति श्रुत्वा राधायाः महद् दुःखम् अभवत्।
20. तस्याः नेत्राभ्याम् अश्रूणि आगतानि।
21. अश्रूजलं भूमौ पतित्वा भूमिः आर्द्रा अभवत्।
22. तदा राधा पादेन मर्दयित्वा तां मृत्तिकां नारदाय दत्तवती।
23. भवत्याः पादेन मर्दिता मृत्तिका यदि भगवतः ललाटे लेप्यते चेत् भवत्याः पापं भवेत् ननु,
24. भवती विस्मृतवती वा इति नारदः राधां पृष्टवान्।
25. तदा राधा उक्तवती - भगवतः निमित्तं मम पापं वा भवतु नरकं वा गच्छामि।” इति।
26. तदा नारदः ततः द्वारिकाम् आगत्य श्रीकृष्णस्य समीपं प्रवृत्तं सर्वम् उक्तवान्।
27. इदानीं भवतः प्रश्नस्य उत्तरं प्राप्तवान् वा इति श्रीकृष्णः नारदं पृष्टवान्।
28. नारदः इदानीं ज्ञातवान् उक्तवान् च- यत्र निस्स्पृहतया आत्मसमर्पणं भवति तत्र प्रेमः, भक्तिः प्रीतिः च भवति इति।
--प्रदीपनाथः
🌺☘🌺☘🌺
----------------------------------------------------
మహాభారతస్య కాలః
🌺☘🌺☘🌺

1. ఏకదా మహర్షిః నారదః లోకసఞ్చారసమయే శ్రీకృష్ణస్య దర్శనార్థం ద్వారికాం గతవాన్.
2. శ్రీకృష్ణః అపి యథాశక్యం నారదస్య సత్కారం కృతవాన్.
3. అనన్తరం నారదః స్వీయం ఏకం సంశయం నివారణాయ భగవన్తం పృష్టవాన్ భగవన్.
4. భవతః షోడశసహస్రాధికాసఖ్యః సన్తి.
5. తాసు కా భవతి అధికం స్నిహ్యతి అథవా సర్వాః అపి సమానరూపేణ స్నిహ్యన్తి ఇతి.
6. నారదస్య వచనం శ్రుత్వా శ్రీకృష్ణస్య హాసః ఆగతః.
7. తదా భగవాన్ ఉక్తవాన్- “భవతః సంశయస్య ఉత్తరం పరీక్షాణన్తరమ్ ఏవ దాతుం శక్నోమి.” ఇతి.
8. “మమ శిరోవేదనా అస్తి, యది తాసామ్ అశ్రూజలమిశ్రితా పాదేన మర్దితా చ మృత్తికా మమ లలాటే లేప్యతే తర్హి మమ శిరవేదనాయాః ఉపశమనం భవిష్యతి ఇతి భవాన్ తాభ్యః సూచనాం దదాతు ఇతి శ్రీకృష్ణః నారదమ్ ఉక్తవాన్.
9. “మయా అసత్యం వక్తవ్యం వా? ఏతేన చ కిం సిధ్యతి?” ఇతి నారదః భగవన్తం పృష్టవాన్.
10. “ఏషా కాచిత్ పరీక్షా, కేవలం భవాన్ తథైవ వదతు.” ఇతి శ్రీకృష్ణః నారదమ్ ఉక్తవాన్.
11. తదా నారదః ప్రథమం రుక్మిణ్యాః సమీపం గత్వా సర్వం నివేదితవాన్.
12. రుక్మిణ్యాః మహద్ దుఃఖమ్ అభవత్.
13. కిన్తు సా ఏతేన మమ పాపం భవిష్యతి ఇత్యుక్త్వా తస్యాః పాదేన మర్దితాం మృత్తికాం దాతుం సంసిద్ధా నాభవత్.
14. అనన్తరం నారదః ఏవం ప్రత్యేకమ్ అపి సమీపం గత్వా తథైవ నివేదితవాన్
15. పరన్తు తాసు కాపి తత్ పాపం కర్తుం నాఙ్గీకృతవతీ.
16. అన్తే చ నారదః వృన్దావనం రాధాయాః సమీపం గతవాన్.
17. తత్ర తేన దృష్టం రాధా కృష్ణస్య సఙ్కీర్తనం కుర్వతీ నృత్యతి ఆసీత్.
18. తదా నారదః రాధాయై శ్రీకృష్ణస్య శిరోవేదనా పరిహారోపాయం చ సర్వం నివేదితవాన్.
19. భగవతః శిరోవేదనా ఇతి శ్రుత్వా రాధాయాః మహద్ దుఃఖమ్ అభవత్.
20. తస్యాః నేత్రాభ్యామ్ అశ్రూణి ఆగతాని.
21. అశ్రూజలం భూమౌ పతిత్వా భూమిః ఆర్ద్రా అభవత్.
22. తదా రాధా పాదేన మర్దయిత్వా తాం మృత్తికాం నారదాయ దత్తవతీ.
23. భవత్యాః పాదేన మర్దితా మృత్తికా యది భగవతః లలాటే లేప్యతే చేత్ భవత్యాః పాపం భవేత్ నను,
24. భవతీ విస్మృతవతీ వా ఇతి నారదః రాధాం పృష్టవాన్.
25. తదా రాధా ఉక్తవతీ - భగవతః నిమిత్తం మమ పాపం వా భవతు నరకం వా గచ్ఛామి.” ఇతి.
26. తదా నారదః తతః ద్వారికామ్ ఆగత్య శ్రీకృష్ణస్య సమీపం ప్రవృత్తం సర్వమ్ ఉక్తవాన్.
27. ఇదానీం భవతః ప్రశ్నస్య ఉత్తరం ప్రాప్తవాన్ వా ఇతి శ్రీకృష్ణః నారదం పృష్టవాన్.
28. నారదః ఇదానీం జ్ఞాతవాన్ ఉక్తవాన్ చ- యత్ర నిస్స్పృహతయా ఆత్మసమర్పణం భవతి తత్ర ప్రేమః, భక్తిః ప్రీతిః చ భవతి ఇతి.
--ప్రదీపనాథః

🌺☘🌺☘🌺
----------------------------------------------------

మహాభారత కాలం
(సంస్కృతలేఖకు భాషాశిక్షణార్థం యథాతథానువాదం)
🌺☘🌺☘🌺

1. ఒకప్పుడు నారదమహర్షి లోకసంచారం చేస్తూ శ్రీకృష్ణ దర్శనార్థం ద్వారకకు వెళ్ళాడు.
2. శ్రీ కృష్ణుడు కూడా యథా శక్తి నారదుణ్ణి సత్కరించాడు‌.
3. తరువాత నారదుడు తన సంశయ నివారణార్థం భగవంతుణ్ణి అడిగాడు.
4. "భగవన్!నీకు పదహారు వేలమందికి మించి భార్యలున్నారు.
5. వారిలో నిన్ను అధికంగా ప్రేమించే ఆమె ఎవరు? లేక అందరూ నిన్ను సమానంగానే ప్రేమిస్తున్నారా?”
6. నారదుడి మాటలు విని శ్రీ కృష్ణుడికి నవ్వు వచ్చింది.
7. అప్పుడు భగవంతుడు ఇలా అన్నాడు- "నీ సంశయానికి సమాధానం పరీక్షానంతరమే చెప్పగలను.
8. నాకు శిరో వేదనగా ఉంది. నా పత్నులలో ఎవరైనా తన కన్నీటితో తన పాదధూళిని కలిపి లేపనంగా చేసి నా నుదుటి మీద రాస్తే నా తలనొప్పి తగ్గుతుంది, అని నువు వాళ్ళకు సూచించు.” అని శ్రీకృష్ణుడు నారదుడికి చెప్పాడు.
9. “నా చేత అసత్యం చెప్పించడం వల్ల ఏం తేలుతుంది?” అని నారదుడు శ్రీకృష్ణుణ్ణి అడిగాడు.
10. “ఇది ఒక పరీక్ష. నువు కేవలం అలా చెప్పు.” అన్నాడు శ్రీకృష్ణుడు.
11. ముందు నారదుడు రుక్మిణీ దేవి దగ్గరకు వెళ్ళి అంతా నివేదించాడు.
12. రుక్మిణికి మహా దుఃఖం కలిగింది.
13. ‘దీని వల్ల నాకు మహాపాపం కలుగుతుంది.’ అని ఆమె పాదధూళి ఇవ్వటానికి సిధ్ధం కాలేదు.
14. తరువాత నారదుడు ఒక్కొక్కరి దగ్గరికి వెళ్లి అలాగే నివేదించాడు.
15. కానీ వాళ్ళలో ఎవరూ ఆ పాపం చెయ్యడానికి అంగీకరించలేదు.
16. చివరకు నారదుడు రాధ దగ్గరకు బృందావనానికి వెళ్ళాడు.
17. అక్కడ నారదుడు రాధను కృష్ణ సంకీర్తనం చేస్తూ నృత్యం చేస్తూ ఉండటం చూశాడు.
18. అప్పుడు నారదుడు శ్రీకృష్ణుడి శిరోవేదనా నివారణోపాయాన్ని నివేదించాడు.
19. భగవంతుడికి శిరోవేదన అని విని రాథకు మహా దుఃఖం కలిగింది.
20. ఆమె కళ్ళ నుండి అశ్రువులు వచ్చినయి.
21. అశ్రువులు నేల మీద పడి నేల తడిసింది.
22. అప్పుడు రాథ పాదంతో తొక్కి, ఆ మట్టిని నారదుడికి ఇచ్చింది.
23. “నీ కాలితో తొక్కిన మట్టిని భగవంతుని లలాటం మీద లేపనం చేస్తే, నీకు పాపం కలుగుతుంది కదా!
24. ఆ సంగతి మరచి పోయావా?” అని అడిగాడు నారదుడు.
25. అప్పుడు రాథ, "భగవంతుడి కోసం నాకు పాపం రానీ, నరకానికైనా పోతాను," అని చెప్పింది.
26. అప్పుడు నారదుడు అక్కడినుంచి ద్వారకకు వచ్చి శ్రీకృష్ణుడికి జరిగింది సర్వం చెప్పాడు.
27. “ఇప్పుడు నీ ప్రశ్నకు సమాధానం దొరికిందా?” అని శ్రీకృష్ణుడు నారదుణ్ణి అడిగాడు.
28. నారదుడు, "ఎక్కడ నిస్సంకోచంగా ఆత్మ సమర్పణ ఉంటుందో, అక్కడ ప్రేమ, భక్తి, ప్రీతి కూడా ఉంటుంది, అని తెలిసింది." అని చెప్పాడు.

--పులిపాక వేంకట లక్ష్మీకాంతరావు
----------------------------------------------------
🌺☘🌺☘🌺
సంస్కృతవాక్యానికి కింద తెలుగు వాక్యంతో క్రమంగా అనువాదం--

1. ఏకదా మహర్షిః నారదః లోకసఞ్చారసమయే శ్రీకృష్ణస్య దర్శనార్థం ద్వారికాం గతవాన్।
1. ఒకప్పుడు నారదమహర్షి లోకసంచారం చేస్తూ శ్రీకృష్ణ దర్శనార్థం ద్వారకకు వెళ్ళాడు.

2. శ్రీకృష్ణః అపి యథాశక్యం నారదస్య సత్కారం కృతవాన్।
2. శ్రీ కృష్ణుడు కూడా యథా శక్తి నారదుణ్ణి సత్కరించాడు‌.

3. అనన్తరం నారదః స్వీయం ఏకం సంశయం నివారణాయ భగవన్తం పృష్టవాన్ భగవన్।
3. తరువాత నారదుడు తన సంశయ నివారణార్థం భగవంతుణ్ణి అడిగాడు.

4. భవతః షోడశసహస్రాధికాసఖ్యః సన్తి।
4. "భగవన్!నీకు పదహారు వేలమందికి మించి భార్యలున్నారు.

5. తాసు కా భవతి అధికం స్నిహ్యతి అథవా సర్వాః అపి సమానరూపేణ స్నిహ్యన్తి ఇతి।
5. వారిలో నిన్ను అధికంగా ప్రేమించే ఆమె ఎవరు? లేక అందరూ నిన్ను సమానంగానే ప్రేమిస్తున్నారా?”

6. నారదస్య వచనం శ్రుత్వా శ్రీకృష్ణస్య హాసః ఆగతః।
6. నారదుడి మాటలు విని శ్రీ కృష్ణుడికి నవ్వు వచ్చింది.

7. తదా భగవాన్ ఉక్తవాన్- “భవతః సంశయస్య ఉత్తరం పరీక్షాణన్తరమ్ ఏవ దాతుం శక్నోమి।” ఇతి।
7. అప్పుడు భగవంతుడు ఇలా అన్నాడు- "నీ సంశయానికి సమాధానం పరీక్షానంతరమే చెప్పగలను.

8. “మమ శిరోవేదనా అస్తి, యది తాసామ్ అశ్రూజలమిశ్రితా పాదేన మర్దితా చ మృత్తికా మమ లలాటే లేప్యతే తర్హి మమ శిరవేదనాయాః ఉపశమనం భవిష్యతి ఇతి భవాన్ తాభ్యః సూచనాం దదాతు ఇతి శ్రీకృష్ణః నారదమ్ ఉక్తవాన్।
8. నాకు శిరో వేదనగా ఉంది. నా పత్నులలో ఎవరైనా తన కన్నీటితో తన పాదధూళిని కలిపి లేపనంగా చేసి నా నుదుటి మీద రాస్తే నా తలనొప్పి తగ్గుతుంది, అని నువు వాళ్ళకు సూచించు.” అని శ్రీకృష్ణుడు నారదుడికి చెప్పాడు.

9. “మయా అసత్యం వక్తవ్యం వా? ఏతేన చ కిం సిధ్యతి?” ఇతి నారదః భగవన్తం పృష్టవాన్।
9. “నా చేత అసత్యం చెప్పించడం వల్ల ఏం తేలుతుంది?” అని నారదుడు శ్రీకృష్ణుణ్ణి అడిగాడు.

10. “ఏషా కాచిత్ పరీక్షా, కేవలం భవాన్ తథైవ వదతు।” ఇతి శ్రీకృష్ణః నారదమ్ ఉక్తవాన్।
10. “ఇది ఒక పరీక్ష. నువు కేవలం అలా చెప్పు.” అన్నాడు శ్రీకృష్ణుడు.

11. తదా నారదః ప్రథమం రుక్మిణ్యాః సమీపం గత్వా సర్వం నివేదితవాన్।
11. ముందు నారదుడు రుక్మిణీ దేవి దగ్గరకు వెళ్ళి అంతా నివేదించాడు.

12. రుక్మిణ్యాః మహద్ దుఃఖమ్ అభవత్।
12. రుక్మిణికి మహా దుఃఖం కలిగింది.

13. కిన్తు సా ఏతేన మమ పాపం భవిష్యతి ఇత్యుక్త్వా తస్యాః పాదేన మర్దితాం మృత్తికాం దాతుం సంసిద్ధా నాభవత్।
13. ‘దీని వల్ల నాకు మహాపాపం కలుగుతుంది.’ అని ఆమె పాదధూళి ఇవ్వటానికి సిధ్ధం కాలేదు.

14. అనన్తరం నారదః ఏవం ప్రత్యేకమ్ అపి సమీపం గత్వా తథైవ నివేదితవాన్.
14. తరువాత నారదుడు ఒక్కొక్కరి దగ్గరికి వెళ్లి అలాగే నివేదించాడు.

15. పరన్తు తాసు కాపి తత్ పాపం కర్తుం నాఙ్గీకృతవతీ।
15. కానీ వాళ్ళలో ఎవరూ ఆ పాపం చెయ్యడానికి అంగీకరించలేదు.

16. అన్తే చ నారదః వృన్దావనం రాధాయాః సమీపం గతవాన్।
16. చివరకు నారదుడు రాధ దగ్గరకు బృందావనానికి వెళ్ళాడు.

17. తత్ర తేన దృష్టం రాధా కృష్ణస్య సఙ్కీర్తనం కుర్వతీ నృత్యతి ఆసీత్।
17. అక్కడ నారదుడు రాధను కృష్ణ సంకీర్తనం చేస్తూ నృత్యం చేస్తూ ఉండటం చూశాడు.

18. తదా నారదః రాధాయై శ్రీకృష్ణస్య శిరోవేదనా పరిహారోపాయం చ సర్వం నివేదితవాన్।
18. అప్పుడు నారదుడు శ్రీకృష్ణుడి శిరోవేదనా నివారణోపాయాన్ని నివేదించాడు.

19. భగవతః శిరోవేదనా ఇతి శ్రుత్వా రాధాయాః మహద్ దుఃఖమ్ అభవత్।
19. భగవంతుడికి శిరోవేదన అని విని రాథకు మహా దుఃఖం కలిగింది.

20. తస్యాః నేత్రాభ్యామ్ అశ్రూణి ఆగతాని।
20. ఆమె కళ్ళ నుండి అశ్రువులు వచ్చినయి.

21. అశ్రూజలం భూమౌ పతిత్వా భూమిః ఆర్ద్రా అభవత్।
21. అశ్రువులు నేల మీద పడి నేల తడిసింది.

22. తదా రాధా పాదేన మర్దయిత్వా తాం మృత్తికాం నారదాయ దత్తవతీ।
22. అప్పుడు రాథ పాదంతో తొక్కి, ఆ మట్టిని నారదుడికి ఇచ్చింది.

23. భవత్యాః పాదేన మర్దితా మృత్తికా యది భగవతః లలాటే లేప్యతే చేత్ భవత్యాః పాపం భవేత్ నను,
23. “నీ కాలితో తొక్కిన మట్టిని భగవంతుని లలాటం మీద లేపనం చేస్తే, నీకు పాపం కలుగుతుంది కదా!

24. భవతీ విస్మృతవతీ వా ఇతి నారదః రాధాం పృష్టవాన్।
24. ఆ సంగతి మరచి పోయావా?” అని అడిగాడు నారదుడు.

25. తదా రాధా ఉక్తవతీ - భగవతః నిమిత్తం మమ పాపం వా భవతు నరకం వా గచ్ఛామి।” ఇతి।
25. అప్పుడు రాథ, "భగవంతుడి కోసం నాకు పాపం రానీ, నరకానికైనా పోతాను," అని చెప్పింది.

26. తదా నారదః తతః ద్వారికామ్ ఆగత్య శ్రీకృష్ణస్య సమీపం ప్రవృత్తం సర్వమ్ ఉక్తవాన్।
26. అప్పుడు నారదుడు అక్కడినుంచి ద్వారకకు వచ్చి శ్రీకృష్ణుడికి జరిగింది సర్వం చెప్పాడు.

27. ఇదానీం భవతః ప్రశ్నస్య ఉత్తరం ప్రాప్తవాన్ వా ఇతి శ్రీకృష్ణః నారదం పృష్టవాన్।
27. “ఇప్పుడు నీ ప్రశ్నకు సమాధానం దొరికిందా?” అని శ్రీకృష్ణుడు నారదుణ్ణి అడిగాడు.

28. నారదః ఇదానీం జ్ఞాతవాన్ ఉక్తవాన్ చ- యత్ర నిస్స్పృహతయా ఆత్మసమర్పణం భవతి తత్ర ప్రేమః, భక్తిః ప్రీతిః చ భవతి ఇతి।
28. నారదుడు, "ఎక్కడ నిస్సంకోచంగా ఆత్మ సమర్పణ ఉంటుందో, అక్కడ ప్రేమ, భక్తి, ప్రీతి కూడా ఉంటుంది, అని తెలిసింది." అని చెప్పాడు.

సంస్కృతం--ప్రదీపనాథః
తెలుగు--పులిపాక వేంకట లక్ష్మీకాంతరావు
----------------------------------------------------

అమరవాణీకథాలహరీ-06 जरासन्धजन्मवृत्तान्तः, జరాసన్ధజన్మవృత్తాన్తః

जरासन्धजन्मवृत्तान्तः
🌺☘🌺☘🌺
1.    आसीत् पुरा बृहद्रथो नाम मगधाधिपतिः।
2.    तस्य द्वे भार्ये आस्ताम्।
3.    किन्तु प्रजाहीनः च असौ राजा।
4.    एकदा महात्मनः गौतमस्य पुत्रः चण्डकौशिकः नाम यदृच्छया आगत इति अशृणोत् ।
5.    ततः सः राजा पत्नीभ्यां सह तम् उपागम्य पर्यतोषयत्।
6.    परितुष्टः असौ सत्यवाग् ऋषिः तं नृपम् अवदत्।
7.    “हे राजेन्द्र ! परितुष्टः अस्मि, वरं वरय इति।”
8.    तदा सः नृपतिः अभाषत- ‘ भगवन् ! किं सन्ततिरहितस्य मे वरेण, राज्यम् उत्सृज्य तपोवनाय प्रस्थितः अहम् इति।’
9.    तच्छ्रुत्वा आम्रवृक्षस्य छायायां समुपविष्टः असौ मुनिः ध्यानपरः अभवत्।
10.    तदा तस्य उपविष्टस्य मुनेः उत्सङ्गे न्यपतत् एकम् आम्रफलम्।
11.    तद् गृहीत्वा मुनिश्रेष्ठो राज्ञे दत्त्वा अवदत् च- “गच्छ राजन् कृतार्थः असि, अधुना निवर्तस्व।
12.    मुनेः वाक्यं श्रुत्वा स नृपः स्वगृहं गतः।
13.    तद् फलं च द्वाभ्यां पत्नीभ्यां स प्रायच्छत्।
14.    ते तद् आम्रफलं द्विधा कृत्वा अभक्षयताम्।
15.    तत् फलभक्षणात् तयोः गर्भः समभवत्।
16.    श्रुत्वा च तत् सः नृपतिः परं सुखम् अलभत्।
17.    अथ गच्छता कालेन ते उभे शरीरशकले प्राजायेताम्।
18.    तद् अवलोक्य खिन्ने ते भगिन्यौ तद् शकले अत्यजताम्।
19.    तयोः धात्र्यौ ते गृहीत्वा रथ्यायाम् अत्यजताम्।
20.    ते च शकले जरा नाम राक्षसी प्रगृह्य समयोजयत्।
21.    समानीतमात्रे तु ते एकमूर्तिधरो वीरः कुमारः समपद्यत।
22.    सा तु राक्षसी तं बालम् उपादाय राजानं च गत्वा अभाषत- “हे बृहद्रथ! प्रगह्यताम् असौ तव सुतः।’
23.    तव पत्नीद्वये जातः किंतु धात्रीजनेन रथ्यायां परित्यक्तः असौ।
24.    स च मया परिरक्षित इति।”
25.    राजाऽपि तं कुमारं सङ्गृह्य प्रीतः प्राविशत् गृहम्।
26.    तस्य बालस्य यत्कृत्यं तद् सर्वं सः तदाकरोत्।

27.    जरया सन्धितः असौ जरासन्ध इति तस्य नामाकरोत्।

--संस्कृतकथासंग्रहः इत्यस्मात् पुस्तकात् सन्धिं विभज्य प्रस्तूयते।🌸
--------------------------------------------
🌺☘🌺☘🌺
జరాసన్ధజన్మవృత్తాన్తః
1.    ఆసీత్ పురా బృహద్రథో నామ మగధాధిపతిః।
2.    తస్య ద్వే భార్యే ఆస్తామ్।
3.    కిన్తు ప్రజాహీనః చ అసౌ రాజా।
4.    ఏకదా మహాత్మనః గౌతమస్య పుత్రః చణ్డకౌశికః నామ యదృచ్ఛయా ఆగత ఇతి అశృణోత్ ।
5.    తతః సః రాజా పత్నీభ్యాం సహ తమ్ ఉపాగమ్య పర్యతోషయత్।
6.    పరితుష్టః అసౌ సత్యవాగ్ ఋషిః తం నృపమ్ అవదత్।
7.    “హే రాజేన్ద్ర ! పరితుష్టః అస్మి, వరం వరయ ఇతి।”
8.    తదా సః నృపతిః అభాషత- ‘ భగవన్ ! కిం సన్తతిరహితస్య మే వరేణ, రాజ్యమ్ ఉత్సృజ్య తపోవనాయ ప్రస్థితః అహమ్ ఇతి।’
9.    తచ్ఛ్రుత్వా ఆమ్రవృక్షస్య ఛాయాయాం సముపవిష్టః అసౌ మునిః ధ్యానపరః అభవత్।
10.    తదా తస్య ఉపవిష్టస్య మునేః ఉత్సఙ్గే న్యపతత్ ఏకమ్ ఆమ్రఫలమ్।
11.    తద్ గృహీత్వా మునిశ్రేష్ఠో రాజ్ఞే దత్త్వా అవదత్ చ- “గచ్ఛ రాజన్ కృతార్థః అసి, అధునా నివర్తస్వ।
12.    మునేః వాక్యం శ్రుత్వా స నృపః స్వగృహం గతః।
13.    తద్ ఫలం చ ద్వాభ్యాం పత్నీభ్యాం స ప్రాయచ్ఛత్।
14.    తే తద్ ఆమ్రఫలం ద్విధా కృత్వా అభక్షయతామ్।
15.    తత్ ఫలభక్షణాత్ తయోః గర్భః సమభవత్।
16.    శ్రుత్వా చ తత్ సః నృపతిః పరం సుఖమ్ అలభత్।
17.    అథ గచ్ఛతా కాలేన తే ఉభే శరీరశకలే ప్రాజాయేతామ్।
18.    తద్ అవలోక్య ఖిన్నే తే భగిన్యౌ తద్ శకలే అత్యజతామ్।
19.    తయోః ధాత్ర్యౌ తే గృహీత్వా రథ్యాయామ్ అత్యజతామ్।
20.    తే చ శకలే జరా నామ రాక్షసీ ప్రగృహ్య సమయోజయత్।
21.    సమానీతమాత్రే తు తే ఏకమూర్తిధరో వీరః కుమారః సమపద్యత।
22.    సా తు రాక్షసీ తం బాలమ్ ఉపాదాయ రాజానం చ గత్వా అభాషత- “హే బృహద్రథ! ప్రగహ్యతామ్ అసౌ తవ సుతః।’
23.    తవ పత్నీద్వయే జాతః కింతు ధాత్రీజనేన రథ్యాయాం పరిత్యక్తః అసౌ।
24.    స చ మయా పరిరక్షిత ఇతి।”
25.    రాజాఽపి తం కుమారం సఙ్గృహ్య ప్రీతః ప్రావిశత్ గృహమ్।
26.    తస్య బాలస్య యత్కృత్యం తద్ సర్వం సః తదాకరోత్।
27.    జరయా సన్ధితః అసౌ జరాసన్ధ ఇతి తస్య నామాకరోత్।
--సంస్కృతకథాసంగ్రహః ఇత్యస్మాత్ పుస్తకాత్ సన్ధిం విభజ్య ప్రస్తూయతే।🌸
---------------------------------------------
🌺☘🌺☘🌺
(సంస్కృతలేఖకు భాషాశిక్షణార్థం యథాతథానువాదం)
జరాసంధుడి జన్మవృత్తాంతం
1.    పూర్వం బృహద్రథుడనే మగధ రాజు ఉండేవాడు.
2.    ఆయనకు ఇద్దరు భార్యలు ఉండేవారు.
3.    కానీ సంతాన హీనుడు ఆ రాజు.
4.    ఒకసారి మహాత్ముడైన గౌతముడి యొక్క పుత్రుడు చండకౌశికుడనేవాడు అనుకోకుండా వచ్చాడని విన్నాడు.
5.    అంతట ఆ రాజు ఇరువురు భార్యలతో సహా ఆయనను సమీపించి సేవలు చేశారు.
6.    సంతుష్టుడైన సత్యవాక్కు (కలిగినవాడు) అయిన ఆ ఋషి ఆ రాజుతో అన్నాడు.
7.    ఓ రాజేంద్రా!సంతుష్టుడనైనాను. వరం కోరు, అని.
8.    అప్పుడు ఆ రాజు చెప్పాడు- 'భగవాన్! ఎందుకు సంతానహీనుణ్ణైన నాకు వరం? రాజ్యాన్ని విడిచిపెట్టి తపోవనానికి వెళ్తాను నేను, అని.
9.    అది విని మామిడి చెట్టు నీడలో కూర్చున్న ఆ ముని ధ్యానపరుడైనాడు.
10.    అప్పుడు ఆ కూర్చున్న ముని ఒడిలోఒక మామిడి పండు పడింది.
11.    దానిని తీసుకొని ముని శ్రేష్ఠుడు రాజుకు ఇచ్చి అన్నాడు- "వెళ్ళు రాజా కృతార్థుడవై ఉన్నావు, ఇప్పుడు వెళ్ళు.
12.    ముని యొక్క మాట విని ఆ రాజు తన ఇంటికి వెళ్ళాడు.
13.    ఆ పండును ఇద్దరు భార్యలకు ఇచ్చాడు.
14.    వాళ్ళు ఆ మామిడి పండును రెండు (ముక్కలు) గా చేసి తిన్నారు.
15.    ఆ పండును తిన్నందువల్ల వాళ్ళకు గర్భం కలిగింది.
16.    అది వినిన్నీ ఆ రాజు పరమ సుఖాన్ని పొందాడు.
17.    కాలం గడిచాక వాళ్ళిద్దరూ రెండు శరీర భాగాలను ప్రసవించారు.
18.    అది చూసి ఖిన్నులైన ఆ అక్కాచెల్లెళ్ళు ఆ శకలాలను త్యజించారు.
19.    వారి దాది వాటిని తీసుకుని వెళ్ళి వీధిలో పడవేసింది.
20.    ఆ శకలాలను జరా అనే రాక్షసి తీసుకొని (ఒకటిగా)కలిపింది.
21.    కలిపీ కలపగానే అవి ఒకే శరీరం ధరించిన వీర కుమారుడిగా రూపొందింది.
22.    ఆ రాక్షసిన్నీ ఆ బాలకుణ్ణి తీసుకొని రాజు దగ్గరకు వెళ్ళి చెప్పింది-"ఓ బృహద్రథ!తీసుకో ఈ నీ కుమారుణ్ణి
23.    నీ ఇద్దరు భార్యకు పుట్టాడు, కానీ దాదుల చేత వీథిలో విడిచిపెట్టబడినాడు వీడు.
24.    వాడే నా చేత రక్షింపబడినాడు"అని.
25.    రాజు కూడా ఆ కుమారుణ్ణి తీసుకొని సంతోషంగా ఇంటికి వెళ్ళాడు.
26.    ఆ బాలుని యొక్క( జాతకర్మాదులు ) చేయవలసినవన్నీ అతడు చేశాడు.
27.    జర చేత సంధింపబడిన అతనికి జరాసంధుడు అని పేరుపెట్టాడు.
🌺☘🌺☘🌺
---------------------------------------------
సంస్కృతవాక్యానికి కింద తెలుగు వాక్యంతో క్రమంగా అనువాదం—
జరాసన్ధజన్మవృత్తాన్తః
జరాసంధుడి జన్మవృత్తాంతం
1. ఆసీత్ పురా బృహద్రథో నామ మగధాధిపతిః.
1. పూర్వం బృహద్రథుడనే మగధ రాజు ఉండేవాడు.

2. తస్య ద్వే భార్యే ఆస్తామ్.
2. ఆయనకు ఇద్దరు భార్యలు ఉండేవారు.

3. కిన్తు ప్రజాహీనః చ అసౌ రాజా.
3. కానీ సంతాన హీనుడు ఆ రాజు.

4. ఏకదా మహాత్మనః గౌతమస్య పుత్రః చణ్డకౌశికః నామ యదృచ్ఛయా ఆగత ఇతి అశృణోత్.
4. ఒకసారి మహాత్ముడైన గౌతముడి యొక్క పుత్రుడు చండకౌశికుడనేవాడు అనుకోకుండా వచ్చాడని విన్నాడు.

5. తతః సః రాజా పత్నీభ్యాం సహ తమ్ ఉపాగమ్య పర్యతోషయత్.
5. అంతట ఆ రాజు ఇరువురు భార్యలతో సహా ఆయనను సమీపించి సేవలు చేశారు.

6. పరితుష్టః అసౌ సత్యవాగ్ ఋషిః తం నృపమ్ అవదత్.
6. సంతుష్టుడైన సత్యవాక్కు (కలిగినవాడు) అయిన ఆ ఋషి ఆ రాజుతో అన్నాడు.

7. “హే రాజేన్ద్ర ! పరితుష్టః అస్మి, వరం వరయ ఇతి.
7. ఓ రాజేంద్రా!సంతుష్టుడనైనాను. వరం కోరు, అని.

8. “తదా సః నృపతిః అభాషత- ‘ భగవన్ ! కిం సన్తతిరహితస్య మే వరేణ, రాజ్యమ్ ఉత్సృజ్య తపోవనాయ ప్రస్థితః అహమ్ ఇతి.’
8. అప్పుడు ఆ రాజు చెప్పాడు- 'భగవాన్! ఎందుకు సంతానహీనుణ్ణైన నాకు వరం? రాజ్యాన్ని విడిచిపెట్టి తపోవనానికి వెళ్తాను నేను, అని.

9. తచ్ఛ్రుత్వా ఆమ్రవృక్షస్య ఛాయాయాం సముపవిష్టః అసౌ మునిః ధ్యానపరః అభవత్.
9. అది విని మామిడి చెట్టు నీడలో కూర్చున్న ఆ ముని ధ్యానపరుడైనాడు.

10. తదా తస్య ఉపవిష్టస్య మునేః ఉత్సఙ్గే న్యపతత్ ఏకమ్ ఆమ్రఫలమ్.
10. అప్పుడు ఆ కూర్చున్న ముని ఒడిలోఒక మామిడి పండు పడింది.

11. తద్ గృహీత్వా మునిశ్రేష్ఠో రాజ్ఞే దత్త్వా అవదత్ చ- “గచ్ఛ రాజన్ కృతార్థః అసి, అధునా నివర్తస్వ.
11. దానిని తీసుకొని ముని శ్రేష్ఠుడు రాజుకు ఇచ్చి అన్నాడు- "వెళ్ళు రాజా కృతార్థుడవై ఉన్నావు, ఇప్పుడు వెళ్ళు.

12. మునేః వాక్యం శ్రుత్వా స నృపః స్వగృహం గతః.
12. ముని యొక్క మాట విని ఆ రాజు తన ఇంటికి వెళ్ళాడు.

13. తద్ ఫలం చ ద్వాభ్యాం పత్నీభ్యాం స ప్రాయచ్ఛత్.
13. ఆ పండును ఇద్దరు భార్యలకు ఇచ్చాడు.

14. తే తద్ ఆమ్రఫలం ద్విధా కృత్వా అభక్షయతామ్.
14. వాళ్ళు ఆ మామిడి పండును రెండు (ముక్కలు) గా చేసి తిన్నారు.

15. తత్ ఫలభక్షణాత్ తయోః గర్భః సమభవత్.
15. ఆ పండును తిన్నందువల్ల వాళ్ళకు గర్భం కలిగింది.

16. శ్రుత్వా చ తత్ సః నృపతిః పరం సుఖమ్ అలభత్.
16. అది వినిన్నీ ఆ రాజు పరమ సుఖాన్ని పొందాడు.

17. అథ గచ్ఛతా కాలేన తే ఉభే శరీరశకలే ప్రాజాయేతామ్.
17. కాలం గడిచాక వాళ్ళిద్దరూ రెండు శరీర భాగాలను ప్రసవించారు.

18. తద్ అవలోక్య ఖిన్నే తే భగిన్యౌ తద్ శకలే అత్యజతామ్.
18. అది చూసి ఖిన్నులైన ఆ అక్కాచెల్లెళ్ళు ఆ శకలాలను త్యజించారు.

19. తయోః ధాత్ర్యౌ తే గృహీత్వా రథ్యాయామ్ అత్యజతామ్.
19. వారి దాది వాటిని తీసుకుని వెళ్ళి వీధిలో పడవేసింది.

20. తే చ శకలే జరా నామ రాక్షసీ ప్రగృహ్య సమయోజయత్.
20. ఆ శకలాలను జరా అనే రాక్షసి తీసుకొని (ఒకటిగా)కలిపింది.

21. సమానీతమాత్రే తు తే ఏకమూర్తిధరో వీరః కుమారః సమపద్యత.
21. కలిపీ కలపగానే అవి ఒకే శరీరం ధరించిన వీర కుమారుడిగా రూపొందింది.

22. సా తు రాక్షసీ తం బాలమ్ ఉపాదాయ రాజానం చ గత్వా అభాషత- “హే బృహద్రథ! ప్రగహ్యతామ్ అసౌ తవ సుతః.’
22. ఆ రాక్షసిన్నీ ఆ బాలకుణ్ణి తీసుకొని రాజు దగ్గరకు వెళ్ళి చెప్పింది-"ఓ బృహద్రథ!తీసుకో ఈ నీ కుమారుణ్ణి

23. తవ పత్నీద్వయే జాతః కింతు ధాత్రీజనేన రథ్యాయాం పరిత్యక్తః అసౌ.
23. నీ ఇద్దరు భార్యకు పుట్టాడు, కానీ దాదుల చేత వీథిలో విడిచిపెట్టబడినాడు వీడు.

24. స చ మయా పరిరక్షిత ఇతి.”
24. వాడే నా చేత రక్షింపబడినాడు"అని.

25. రాజాఽపి తం కుమారం సఙ్గృహ్య ప్రీతః ప్రావిశత్ గృహమ్.
25. రాజు కూడా ఆ కుమారుణ్ణి తీసుకొని సంతోషంగా ఇంటికి వెళ్ళాడు.

26. తస్య బాలస్య యత్కృత్యం తద్ సర్వం సః తదాకరోత్.
26. ఆ బాలుని యొక్క( జాతకర్మాదులు ) చేయవలసినవన్నీ అతడు చేశాడు.

27. జరయా సన్ధితః అసౌ జరాసన్ధ ఇతి తస్య నామాకరోత్.
27. జర చేత సంధింపబడిన అతనికి జరాసంధుడు అని పేరుపెట్టాడు.
--సంస్కృతం
సంస్కృతకథాసంగ్రహః
--తెలుగు సేత
పులిపాక వేంకట లక్ష్మీకాంతరావు

అమరవాణీకథాలహరీ-05 - शिवभक्तकथा, శివభక్తకథా

शिवभक्तकथा
🌺☘🌺☘🌺

1. कश्चन दरिद्रब्राह्मणः आसीत्।
2. सः अत्यन्तं शिवभक्तः आसीत्।
3. प्रतिदिनं सः भगवतः शिवस्य पूजां करोति, ध्यानं करोति स्म।
4. परन्तु तस्य पत्नी अत्यन्तं कोपशीला आसीत्।
5. सा सर्वदा स्वीयां पतिं निन्दति स्म।
6. “भवान् आदिनं शिवस्य पूजां करोति।
7. परन्तु शिवः अस्माकं किं करोति?
8. अस्माकं दरिद्रता एव न दूरीभवति।
9. अस्माकं दरिद्रता दूरीभवेत् तदर्थं भवान् शिवस्य पुरतः प्रार्थनां करोतु” इति सा उक्तवती।
10. परन्तु सः ब्राह्मणः तथा न कृतवान्।
11. केवलं श्रद्धया भक्त्या एव भगवतः शिवस्य पूजां कुर्वन् आसीत्।
12. एकदा ब्राह्मणस्य भक्तिं श्रद्धां च दृष्ट्वा सन्तुष्टः भगवान् शिवः कर्मकरस्य वेषं धृत्वा तस्य गृहम् आगतवान्।
13. कर्मकरः उक्तवान्- “अहम् अत्रैव तिष्ठामि। भवतोः सेवां च करोमि” इति।
14. सामान्यकर्मकरः इव सः ब्राह्मणः, तस्य पत्नी च तेन सह व्यवहारं कुरुतः स्म।
15. एकदा सः ब्राह्मणः ग्रामात् बहिः अन्यत्र गतवान्।
16. सः कर्मकरः अपि तेन ब्राह्मणेन सह गतवान्।
17. पादाभ्यां गत्वा गत्वा सः ब्राह्मणः श्रान्तः अभवत्।
18. तस्य जलपिपासा अभवत्।
19. सर्वत्र वनम् एव कुत्रापि जलम् एव न दृश्यते।
20. ब्राह्मणः कर्मकरम् उक्तवान् कुतश्चित् जलम् आनयतु इति।
21. कर्मकरः तदा किञ्चित् दूरं गत्वा तस्य जटातः गङ्गाजलम् आनीय तस्मै ब्राह्मणाय दत्तवान्।
22. किञ्चित् जलं पीत्वा- “अस्य जलस्य आस्वादः गङ्गाजलम् इव अस्ति।
23. भवान् कुतः आनीतवान् ?” इति ब्राह्मणः पृष्टवान्।
24. “अनतीदूरात् कस्याश्चित् नद्याः आनीतवान्।” इति सः कर्मकरः उक्तवान्।
25. “अत्र कुत्रापि नदी नास्ति, भवान् मिथ्या वदति। सत्यं वदतु।
26. नो चेत् अहं जलमेव न पिबामि।” इति ब्राह्मणः उक्तवान्।
27. तदा कर्मकरः भगवतः शिवस्य रूपं तस्मै दर्शयितवान्।
28. भगवन्तं शिवं दृष्ट्वा सः ब्राह्मणः नितरां सन्तुष्टः।
29. परन्तु कर्मकरस्य वेषं धृत्वा किमर्थम् आगतवान् अतः सः खिन्नः अपि अभवत्।
30. भगवन्तं प्रणम्य सः तदेव पृष्टवान्।
31. भगवान् उक्तवान्। मम एतत् रहस्यं भवान् यावत् पर्यन्तं न उद्घाटयति तावत् पर्यन्तम् अहं भवतः गृहे एव स्थास्यामि इति।
32. तस्मिन् एव समये ततः सः ब्राह्मणः भगवता शिवेन सह पुनः गृहं प्रत्यागतवान्।
33. पुनश्च अन्यस्मिन् दिने गृहात् बहिः गतवान्। सः कर्मकरः गृहे एव आसीत्।
34. किञ्चित् कालात् परं गृहे स्थिता ब्राह्मणस्य पत्नी कर्मकरेण सह विवादं कृतवती आसीत्।
35. सा सम्मार्जन्या भगवन्तम् एव ताडितवती आसीत्।
36. तदा एव सः ब्राह्मणः आगत्य सर्वं दृष्टवान्-
37. “हे भाग्यवते। भवती किं कृतवती? अनर्थं कृतवती।
38. साक्षात् भगवन्तम् एव ताडितवती” इत्युक्त्वा सः विषादेन उपविष्टवान्।
39. तदा भगवान् शिवः तस्य वचनानुसारं ततः गतवान्।
40. दुःखितः सः ब्राह्मणः तदारभ्य पुनः भगवतः शिवस्य पूजां ध्यानं च कुर्वन् तस्य जीवनं यापितवान्।
--प्रदीपनाथः
🌺☘🌺☘🌺
----------------------------------------------------
శివభక్తకథా
🌺☘🌺☘🌺

1. కశ్చన దరిద్రబ్రాహ్మణః ఆసీత్.
2. సః అత్యన్తం శివభక్తః ఆసీత్.
3. ప్రతిదినం సః భగవతః శివస్య పూజాం కరోతి, ధ్యానం కరోతి స్మ.
4. పరన్తు తస్య పత్నీ అత్యన్తం కోపశీలా ఆసీత్.
5. సా సర్వదా స్వీయాం పతిం నిన్దతి స్మ.
6. “భవాన్ ఆదినం శివస్య పూజాం కరోతి.
7. పరన్తు శివః అస్మాకం కిం కరోతి?
8. అస్మాకం దరిద్రతా ఏవ న దూరీభవతి.
9. అస్మాకం దరిద్రతా దూరీభవేత్ తదర్థం భవాన్ శివస్య పురతః ప్రార్థనాం కరోతు” ఇతి సా ఉక్తవతీ.
10. పరన్తు సః బ్రాహ్మణః తథా న కృతవాన్.
11. కేవలం శ్రద్ధయా భక్త్యా ఏవ భగవతః శివస్య పూజాం కుర్వన్ ఆసీత్.
12. ఏకదా బ్రాహ్మణస్య భక్తిం శ్రద్ధాం చ దృష్ట్వా సన్తుష్టః భగవాన్ శివః కర్మకరస్య వేషం ధృత్వా తస్య గృహమ్ ఆగతవాన్.
13. కర్మకరః ఉక్తవాన్- “అహమ్ అత్రైవ తిష్ఠామి. భవతోః సేవాం చ కరోమి” ఇతి.
14. సామాన్యకర్మకరః ఇవ సః బ్రాహ్మణః, తస్య పత్నీ చ తేన సహ వ్యవహారం కురుతః స్మ.
15. ఏకదా సః బ్రాహ్మణః గ్రామాత్ బహిః అన్యత్ర గతవాన్.
16. సః కర్మకరః అపి తేన బ్రాహ్మణేన సహ గతవాన్.
17. పాదాభ్యాం గత్వా గత్వా సః బ్రాహ్మణః శ్రాన్తః అభవత్.
18. తస్య జలపిపాసా అభవత్.
19. సర్వత్ర వనమ్ ఏవ కుత్రాపి జలమ్ ఏవ న దృశ్యతే.
20. బ్రాహ్మణః కర్మకరమ్ ఉక్తవాన్ కుతశ్చిత్ జలమ్ ఆనయతు ఇతి.
21. కర్మకరః తదా కిఞ్చిత్ దూరం గత్వా తస్య జటాతః గఙ్గాజలమ్ ఆనీయ తస్మై బ్రాహ్మణాయ దత్తవాన్.
22. కిఞ్చిత్ జలం పీత్వా- “అస్య జలస్య ఆస్వాదః గఙ్గాజలమ్ ఇవ అస్తి.
23. భవాన్ కుతః ఆనీతవాన్ ?” ఇతి బ్రాహ్మణః పృష్టవాన్.
24. “అనతీదూరాత్ కస్యాశ్చిత్ నద్యాః ఆనీతవాన్.” ఇతి సః కర్మకరః ఉక్తవాన్.
25. “అత్ర కుత్రాపి నదీ నాస్తి, భవాన్ మిథ్యా వదతి. సత్యం వదతు.
26. నో చేత్ అహం జలమేవ న పిబామి.” ఇతి బ్రాహ్మణః ఉక్తవాన్.
27. తదా కర్మకరః భగవతః శివస్య రూపం తస్మై దర్శయితవాన్.
28. భగవన్తం శివం దృష్ట్వా సః బ్రాహ్మణః నితరాం సన్తుష్టః.
29. పరన్తు కర్మకరస్య వేషం ధృత్వా కిమర్థమ్ ఆగతవాన్ అతః సః ఖిన్నః అపి అభవత్.
30. భగవన్తం ప్రణమ్య సః తదేవ పృష్టవాన్.
31. భగవాన్ ఉక్తవాన్. మమ ఏతత్ రహస్యం భవాన్ యావత్ పర్యన్తం న ఉద్ఘాటయతి తావత్ పర్యన్తమ్ అహం భవతః గృహే ఏవ స్థాస్యామి ఇతి.
32. తస్మిన్ ఏవ సమయే తతః సః బ్రాహ్మణః భగవతా శివేన సహ పునః గృహం ప్రత్యాగతవాన్.
33. పునశ్చ అన్యస్మిన్ దినే గృహాత్ బహిః గతవాన్. సః కర్మకరః గృహే ఏవ ఆసీత్.
34. కిఞ్చిత్ కాలాత్ పరం గృహే స్థితా బ్రాహ్మణస్య పత్నీ కర్మకరేణ సహ వివాదం కృతవతీ ఆసీత్.
35. సా సమ్మార్జన్యా భగవన్తమ్ ఏవ తాడితవతీ ఆసీత్.
36. తదా ఏవ సః బ్రాహ్మణః ఆగత్య సర్వం దృష్టవాన్-
37. “హే భాగ్యవతే, భవతీ కిం కృతవతీ? అనర్థం కృతవతీ.
38. సాక్షాత్ భగవన్తమ్ ఏవ తాడితవతీ” ఇత్యుక్త్వా సః విషాదేన ఉపవిష్టవాన్.
39. తదా భగవాన్ శివః తస్య వచనానుసారం తతః గతవాన్.
40. దుఃఖితః సః బ్రాహ్మణః తదారభ్య పునః భగవతః శివస్య పూజాం ధ్యానం చ కుర్వన్ తస్య జీవనం యాపితవాన్.
--ప్రదీపనాథః

🌺☘🌺☘🌺
----------------------------------------------------

(సంస్కృతలేఖకు భాషాశిక్షణార్థం యథాతథానువాదం)
శివభక్తుని కథ-
🌺☘🌺☘🌺
1. ఒకానొక దరిద్ర బ్రాహ్మణుడు ఉండేవాడు.
2. ఆయన అత్యంత శివభక్తుడు.
3. ప్రతిదినమూ ఆయన భగవంతుడైన శివుణ్ణి పూజను చేసేవాడూ, ధ్యానం చేసేవాడున్నూ.
4. కానీ ఆయన భార్య అత్యంత కోపశీలి.
5. ఆమె ఎల్లప్పుడూ తన భర్తను నిందిస్తూ ఉండేది‌.
6. నీవు దినమంతా శివపూజ చేస్తూ ఉంటావు‌.
7. కానీ శివుడు మనకేం చేస్తున్నాడు?
8. మన దారిద్ర్యం మాత్రం దూరం కాదు.
9. మన దారిద్ర్యం దూరం కావాలి అని దానికోసం నువ్వు శివుడి ముందు ప్రార్థన చెయ్యి.” అని ఆమె చెప్పింది.
10. అయినా ఆ బ్రాహ్మణుడు అలా చెయ్యలేదు.
11. కేవలం శ్రద్ధతో, భక్తితో శివ‌భగవానుడి పూజ చేస్తూ ఉండేవాడు.
12. ఒకసారి బ్రాహ్మణుడి భక్తిశ్రద్ధలు చూసి సంతుష్టుడైన శివుడు పనివాడి వేషంతో ఆయన ఇంటికి వచ్చాడు.
13. పనివాడు, "నేను ఇక్కడే ఉంటాను. మీ సేవ కూడా చేస్తాను." అన్నాడు.
14. సామాన్యమైన పనివాణ్ణి చూసినట్లే బ్రాహ్మణుడూ ఆయన భార్యా అతనితో వ్యవహరించేవారు.
15. ఒకసారి బ్రాహ్మణుడు గ్రామం బయటకు వెళ్ళాడు.
16. పనివాడు కూడా ఆ బ్రాహ్మణునితో వెళ్ళాడు.
17. పాదాలతో వెళ్ళీ వెళ్ళీ (నడిచీ నడిచీ) బ్రాహ్మణుడు అలసిపోయాడు.
18. ఆయనకు దాహం వేసింది.
19. అంతటా వనమే ఉంది, ఎక్కడా నీరు కనపడలేదు.
20. బ్రాహ్మణుడు పనివాడితో ఎక్కడినుంచైనా నీరు తీసుకుని రమ్మన్నాడు.
21. పనివాడు కొంచెం దూరం వెళ్ళి, తన జటలనుండి గంగను తెచ్చి ఆ బ్రాహ్మణుడికై ఇచ్చాడు.
22. కొన్ని నీళ్ళు తాగి, “ఈ నీటి రుచి గంగ నీటిలా ఉంది‌.
23. ఎక్కడినుండి తెచ్చావ”ని అడిగాడు‌.
24. “దగ్గరలోని ఒక నది నుండి తెచ్చాన”ని పనివాడు చెప్పాడు.
25. “ఇక్కడ ఎక్కడా నది లేదు. నువ్వు అబద్ధమాడుతున్నావు. నిజం చెప్పు.
26. లేకపోతే నేను నీళ్ళే తాగను.” అన్నాడు బ్రాహ్మణుడు.
27. అప్పుడు పనివాడు తన శివభగవానుడి రూపంతో దర్శనమిచ్చాడు.
28. శివభగవానుడిని చూసి ఆ బ్రాహ్మణుడు చాలా సంతోషించాడు.
29. కానీ పనివాడి వేషంలో ఎందుకు వచ్చాడని ఖిన్నుడు కూడా అయినాడు.
30. భగవంతుడికి ప్రణమిల్లి అదే అడిగాడు‌.
31. భగవంతుడు, “నువ్వు ఎప్పటివరకూ ఈ రహస్యాన్ని విప్పకుండా ఉంటావో అప్పటి వరకూ నీ ఇంట్లోనె ఉంటాను.” అన్నాడు.
32. అప్పుడే బ్రాహ్మణుడు శివుడితొ సహా ఇంటికి వచ్చాడు.
33. ఆయన ఇంకోరోజు ఇంటినుండి బయటకు వెళ్ళాడు. పనివాడు ఇంట్లోనే ఉన్నాడు.
34. కొంతసేపటి తరువాత ఇంట్లో ఉన్న బ్రాహ్మణుడి భార్య పనివాడితో జగడం పెట్టుకుంది.
35. చీపురుతో భగవంతుణ్ణే కొట్టింది.
36. అప్పుడే ఆ బ్రాహ్మణుడు ఇంటికి వచ్చి అంతా చూశాడు.
37. “ఓ భాగ్యవతీ (భార్యామణీ)! ఏం చేశావు నువ్వు? అనర్థం చేశావు.
38. సాక్షాత్భగవంతుణ్ణే కొట్టావు” అని ఆయన దుఃఖిస్తూ కూర్చున్నాడు.
39. అప్పుడు శివుడు తను చెప్పినట్లే అక్కడి నుండి వెళ్ళిపోయాడు.
40. దుఃఖంతో ఆ బ్రాహ్మణుడు అప్పటినుండి శివుణ్ణి పూజిస్తూ, ధ్యానిస్తూ శేషజీవితాన్ని గడిపాడు.
--పులిపాక వేంకట లక్ష్మీకాంతరావు
🌺☘🌺☘🌺
----------------------------------------------------
సంస్కృతవాక్యానికి కింద తెలుగు వాక్యంతో క్రమంగా అనువాదం--

1. కశ్చన దరిద్రబ్రాహ్మణః ఆసీత్.
1. ఒకానొక దరిద్ర బ్రాహ్మణుడు ఉండేవాడు.

2. సః అత్యన్తం శివభక్తః ఆసీత్.
2. ఆయన అత్యంత శివభక్తుడు.

3. ప్రతిదినం సః భగవతః శివస్య పూజాం కరోతి, ధ్యానం కరోతి స్మ.
3. ప్రతిదినమూ ఆయన భగవంతుడైన శివుణ్ణి పూజను చేసేవాడూ, ధ్యానం చేసేవాడున్నూ.

4. పరన్తు తస్య పత్నీ అత్యన్తం కోపశీలా ఆసీత్.
4. కానీ ఆయన భార్య అత్యంత కోపశీలి.

5. సా సర్వదా స్వీయాం పతిం నిన్దతి స్మ.
5. ఆమె ఎల్లప్పుడూ తన భర్తను నిందిస్తూ ఉండేది‌.

6. “భవాన్ ఆదినం శివస్య పూజాం కరోతి.
6. నీవు దినమంతా శివపూజ చేస్తూ ఉంటావు‌.

7. పరన్తు శివః అస్మాకం కిం కరోతి?
7. కానీ శివుడు మనకేం చేస్తున్నాడు?

8. అస్మాకం దరిద్రతా ఏవ న దూరీభవతి.
8. మన దారిద్ర్యం మాత్రం దూరం కాదు.

9. అస్మాకం దరిద్రతా దూరీభవేత్ తదర్థం భవాన్ శివస్య పురతః ప్రార్థనాం కరోతు” ఇతి సా ఉక్తవతీ.
9. మన దారిద్ర్యం దూరం కావాలి అని దానికోసం నువ్వు శివుడి ముందు ప్రార్థన చెయ్యి.” అని ఆమె చెప్పింది.

10. పరన్తు సః బ్రాహ్మణః తథా న కృతవాన్.
10. అయినా ఆ బ్రాహ్మణుడు అలా చెయ్యలేదు.

11. కేవలం శ్రద్ధయా భక్త్యా ఏవ భగవతః శివస్య పూజాం కుర్వన్ ఆసీత్.
11. కేవలం శ్రద్ధతో, భక్తితో శివ‌భగవానుడి పూజ చేస్తూ ఉండేవాడు.

12. ఏకదా బ్రాహ్మణస్య భక్తిం శ్రద్ధాం చ దృష్ట్వా సన్తుష్టః భగవాన్ శివః కర్మకరస్య వేషం ధృత్వా తస్య గృహమ్ ఆగతవాన్.
12. ఒకసారి బ్రాహ్మణుడి భక్తిశ్రద్ధలు చూసి సంతుష్టుడైన శివుడు పనివాడి వేషంతో ఆయన ఇంటికి వచ్చాడు.

13. కర్మకరః ఉక్తవాన్- “అహమ్ అత్రైవ తిష్ఠామి. భవతోః సేవాం చ కరోమి” ఇతి.
13. పనివాడు, "నేను ఇక్కడే ఉంటాను. మీ సేవ కూడా చేస్తాను." అన్నాడు.

14. సామాన్యకర్మకరః ఇవ సః బ్రాహ్మణః, తస్య పత్నీ చ తేన సహ వ్యవహారం కురుతః స్మ.
14. సామాన్యమైన పనివాణ్ణి చూసినట్లే బ్రాహ్మణుడూ ఆయన భార్యా అతనితో వ్యవహరించేవారు.

15. ఏకదా సః బ్రాహ్మణః గ్రామాత్ బహిః అన్యత్ర గతవాన్.
15. ఒకసారి బ్రాహ్మణుడు గ్రామం బయటకు వెళ్ళాడు.

16. సః కర్మకరః అపి తేన బ్రాహ్మణేన సహ గతవాన్.
16. పనివాడు కూడా ఆ బ్రాహ్మణునితో వెళ్ళాడు.

17. పాదాభ్యాం గత్వా గత్వా సః బ్రాహ్మణః శ్రాన్తః అభవత్.
17. పాదాలతో వెళ్ళీ వెళ్ళీ (నడిచీ నడిచీ) బ్రాహ్మణుడు అలసిపోయాడు.

18. తస్య జలపిపాసా అభవత్.
18. ఆయనకు దాహం వేసింది.

19. సర్వత్ర వనమ్ ఏవ కుత్రాపి జలమ్ ఏవ న దృశ్యతే.
19. అంతటా వనమే ఉంది, ఎక్కడా నీరు కనపడలేదు.

20. బ్రాహ్మణః కర్మకరమ్ ఉక్తవాన్ కుతశ్చిత్ జలమ్ ఆనయతు ఇతి.
20. బ్రాహ్మణుడు పనివాడితో ఎక్కడినుంచైనా నీరు తీసుకుని రమ్మన్నాడు.

21. కర్మకరః తదా కిఞ్చిత్ దూరం గత్వా తస్య జటాతః గఙ్గాజలమ్ ఆనీయ తస్మై బ్రాహ్మణాయ దత్తవాన్.
21. పనివాడు కొంచెం దూరం వెళ్ళి, తన జటలనుండి గంగను తెచ్చి ఆ బ్రాహ్మణుడికై ఇచ్చాడు.

22. కిఞ్చిత్ జలం పీత్వా- “అస్య జలస్య ఆస్వాదః గఙ్గాజలమ్ ఇవ అస్తి.
22. కొన్ని నీళ్ళు తాగి, “ఈ నీటి రుచి గంగ నీటిలా ఉంది‌.

23. భవాన్ కుతః ఆనీతవాన్ ?” ఇతి బ్రాహ్మణః పృష్టవాన్.
23. ఎక్కడినుండి తెచ్చావ”ని అడిగాడు‌.

24. “అనతీదూరాత్ కస్యాశ్చిత్ నద్యాః ఆనీతవాన్.” ఇతి సః కర్మకరః ఉక్తవాన్.
24. “దగ్గరలోని ఒక నది నుండి తెచ్చాన”ని పనివాడు చెప్పాడు.

25. “అత్ర కుత్రాపి నదీ నాస్తి, భవాన్ మిథ్యా వదతి. సత్యం వదతు.
25. “ఇక్కడ ఎక్కడా నది లేదు. నువ్వు అబద్ధమాడుతున్నావు. నిజం చెప్పు.

26. నో చేత్ అహం జలమేవ న పిబామి.” ఇతి బ్రాహ్మణః ఉక్తవాన్.
26. లేకపోతే నేను నీళ్ళే తాగను.” అన్నాడు బ్రాహ్మణుడు.

27. తదా కర్మకరః భగవతః శివస్య రూపం తస్మై దర్శయితవాన్.
27. అప్పుడు పనివాడు తన శివభగవానుడి రూపంతో దర్శనమిచ్చాడు.

28. భగవన్తం శివం దృష్ట్వా సః బ్రాహ్మణః నితరాం సన్తుష్టః.
28. శివభగవానుడిని చూసి ఆ బ్రాహ్మణుడు చాలా సంతోషించాడు.

29. పరన్తు కర్మకరస్య వేషం ధృత్వా కిమర్థమ్ ఆగతవాన్ అతః సః ఖిన్నః అపి అభవత్.
29. కానీ పనివాడి వేషంలో ఎందుకు వచ్చాడని ఖిన్నుడు కూడా అయినాడు.

30. భగవన్తం ప్రణమ్య సః తదేవ పృష్టవాన్.
30. భగవంతుడికి ప్రణమిల్లి అదే అడిగాడు‌.

31. భగవాన్ ఉక్తవాన్. మమ ఏతత్ రహస్యం భవాన్ యావత్ పర్యన్తం న ఉద్ఘాటయతి తావత్ పర్యన్తమ్ అహం భవతః గృహే ఏవ స్థాస్యామి ఇతి.
31. భగవంతుడు, “నువ్వు ఎప్పటివరకూ ఈ రహస్యాన్ని విప్పకుండా ఉంటావో అప్పటి వరకూ నీ ఇంట్లోనె ఉంటాను.” అన్నాడు.

32. తస్మిన్ ఏవ సమయే తతః సః బ్రాహ్మణః భగవతా శివేన సహ పునః గృహం ప్రత్యాగతవాన్.
32. అప్పుడే బ్రాహ్మణుడు శివుడితొ సహా ఇంటికి వచ్చాడు.

33. పునశ్చ అన్యస్మిన్ దినే గృహాత్ బహిః గతవాన్. సః కర్మకరః గృహే ఏవ ఆసీత్.
33. ఆయన ఇంకోరోజు ఇంటినుండి బయటకు వెళ్ళాడు. పనివాడు ఇంట్లోనే ఉన్నాడు.

34. కిఞ్చిత్ కాలాత్ పరం గృహే స్థితా బ్రాహ్మణస్య పత్నీ కర్మకరేణ సహ వివాదం కృతవతీ ఆసీత్.
34. కొంతసేపటి తరువాత ఇంట్లో ఉన్న బ్రాహ్మణుడి భార్య పనివాడితో జగడం పెట్టుకుంది.

35. సా సమ్మార్జన్యా భగవన్తమ్ ఏవ తాడితవతీ ఆసీత్.
35. చీపురుతో భగవంతుణ్ణే కొట్టింది.

36. తదా ఏవ సః బ్రాహ్మణః ఆగత్య సర్వం దృష్టవాన్-
36. అప్పుడే ఆ బ్రాహ్మణుడు ఇంటికి వచ్చి అంతా చూశాడు.

37. “హే భాగ్యవతే. భవతీ కిం కృతవతీ? అనర్థం కృతవతీ.
37. “ఓ భాగ్యవతీ (భార్యామణీ)! ఏం చేశావు నువ్వు? అనర్థం చేశావు.

38. సాక్షాత్ భగవన్తమ్ ఏవ తాడితవతీ” ఇత్యుక్త్వా సః విషాదేన ఉపవిష్టవాన్.
38. సాక్షాత్భగవంతుణ్ణే కొట్టావు” అని ఆయన దుఃఖిస్తూ కూర్చున్నాడు.

39. తదా భగవాన్ శివః తస్య వచనానుసారం తతః గతవాన్.
39. అప్పుడు శివుడు తను చెప్పినట్లే అక్కడి నుండి వెళ్ళిపోయాడు.

40. దుఃఖితః సః బ్రాహ్మణః తదారభ్య పునః భగవతః శివస్య పూజాం ధ్యానం చ కుర్వన్ తస్య జీవనం యాపితవాన్.
40. దుఃఖంతో ఆ బ్రాహ్మణుడు అప్పటినుండి శివుణ్ణి పూజిస్తూ, ధ్యానిస్తూ శేషజీవితాన్ని గడిపాడు.

సంస్కృతం--ప్రదీపనాథః
తెలుగు--పులిపాక వేంకట లక్ష్మీకాంతరావు 
---------------------------------------------------- 

అమరవాణీకథాలహరీ-4 - परचिन्तनम्, పరచిన్తనమ్

🌺☘🌺☘🌺
परचिन्तनम्
1.    मोहनः पत्रालये पत्रवाह कार्यं करोति स्म.
2.    तस्मिन् समये पत्रवाहः सर्वत्र पादाभ्याम् एव गत्वा पत्रवितरणं कुर्वन्नासीत्.
3.    वाहनसौकर्यम् अद्यतन रीत्या तत्काले नासीत्.
4.    जनाः अपि सर्वान् विषयान् पत्रे विलिख्य पत्रद्वारा व्यवहरन्ति स्म. जङ्गमदूरवाणी तदा न उपयुज्यते स्म.
5.    एकस्मिन् दिने मोहनस्य कार्यालयं प्रति एकं पत्रम् आगतम्.
6.    तत्र लिखितं पत्रसङ्केतं दृष्ट्वा मोहनः किञ्चित् चिन्तातुरः अभूत्.
7.    तत् पत्रं दातुं ग्रामात् बहुदूरं गमनं आवश्यकम् आसीत्.
8.    मोहनस्तु तद्दिने यावछ्चीघ्रं सर्वाणि कार्याणि समाप्य तत्पत्रं स्वीकृत्य क्षेत्रस्य पार्श्वस्थ मार्गमाश्रित्य गच्छति स्म.
9.    सूर्यस्य तापः प्रतिक्षणं वर्धते स्म.
10.    अस्ताचलं गन्तुं उद्युक्तः रविः उपर्युपरि गच्छन् जनान् बाधते स्म.
11.    तथापि यथाकथञ्चित् कष्टेन मोहनः तत्स्थलं गतवान्.
12.    यदा मोहनः गृहात् बहिः स्थितः तदा तस्य शरीरात् स्वेदबिन्दवः प्रवाहरूपेण पतन्ति स्म.
13.    अन्ते सः द्वारसमीपस्थां ध्वनिपेटिकां स्पृष्ट्वा रणितवान् तदा एका बाला 'कः कोsत्र, किं कार्यम् ' इति पृष्टवती.
14.    तच्छ्रुत्वा असहनया ' अहं पत्रवाहः अस्मि, द्वारम् उद्घाटयतु शीघ्रम् ' इत्युक्तवान्.
15.    सा तु तदाकर्ण्य ' द्वारस्य अधस्तात् तत् प्रेषयतु ' इति उक्तवती.
16.    इदानीं कुपितः सः 'एतत् दातुं हस्ताङ्कनस्य आवश्यकता अस्ति, बहिरागत्य हस्ताङ्कनं करोतु ' इति उच्चस्वरेण आदिष्टवान्.
17.    एतावत् दूरात् तापेन दह्यमानोsपि आगतोस्मि.
18.    नृशंसा एषा, चषकमेकम् उदकमपि मत्कृते न पृष्टवती इति मनसि भावितवान् सः.
19.    निमेषाः एकैकतया पुरतः गताः अपि सा न बहिरागता.
20.    तस्य असहनायाः स्तरः क्षणात् क्षणम् अधिको भवति स्म.
21.    दशनिमेषेभ्यः पश्चात् सा निधानेन द्वारम् उद्घाटितवती.
22.    यदा मोहनः तां दृष्टवान् तदा किंकर्तव्यताविमूढः सञ्जातः.
23.    कुत इति चेत् तस्याः पादद्वयमपि नासीत्.
24.    तया उक्तम् 'क्षम्यतां महोदय,
25.    किञ्चिद्विलम्बोsभूत् ' इति हस्तं प्रसारितवती.
26.    मोहनस्य मुखात् किमपि वाक्यं न आगतम्.
27.    पुनर्गमनकाले तेन पश्चात्तापेन चिन्तितं ' हन्त, कीदृशः दयारहितोsहम्, ईदृशीं बालां परुषवचनैः भर्त्सितवान्, मम वचसा कीदृशीं बाधां सा अनुभूतवती? 'इत्यादि.
28.    कालो गतः. अचिरादेव तदेव पत्रादेशे पुनरेकं पत्रं आगतम्.
29.    इदानीं स्वस्थमनसा मोहनः प्रस्थितः तत् पत्रं दातुम्.
30.    आतपः, अत्युष्णता, कण्टकादिकं किमपि गमनमार्गे तेन न चिन्तितम् आसीत्.
31.    तस्य मनसि बालायाः चित्रं विलेख्य निविष्टम् आसीत्.
32.    द्वारं निधानेन शब्दापयित्वा 'वत्से, पत्रमेकम् आगतं भवत्कृते, हस्ताङ्कनं अद्य नापेक्षितम्, द्वारस्य अधस्तादेव प्रेषयामि, स्वीकुरु' इत्युक्तवान्.
33.    अचिरादेव तया कथितमासीत् ' महोदय, निमिषमेकं पालय, द्वारम् उद्घाट्य आगतास्मि ' इति.
34.    ततः बहिरागत्य सा उक्तवती 'अन्तः आगच्छ, तपनः वह्निकिरणानेव प्रेषयन् अस्ति, पानीयं स्वीकरोतु 'इत्युक्त्वा मधुरखाद्यानि तथा पानीयं दत्तवती.'
35.    अत्र आगन्तुं भवते पत्रस्य अवश्यकता नास्ति.
36.    यदा कदाचित् एवमेव आगच्छतु, सम्भाषयावः' इत्यपि अवोचत् सा.
37.    एवं तयोः मध्ये मैत्री सञ्जाता.
38.    ततः दीपावली पर्वकालः आगतः.
39.    पत्रवाहस्तु पर्वकालीन शुभाशंसनं कथितुं मधुरभक्ष्याणां पेटिकां गृहीत्वा तस्याः गृहं गतः.
40.    तस्याः तथा परिवारेण साकं वार्तालापं कृत्वा तैर्दत्तं भक्ष्यादिकं स्वीकृत्य यदा गन्तुमुद्युक्तः..
41.    ..तदा तया अपादया मोहनस्य कृते स्यूतमेकं उपायनरूपेण दत्तं, तथा एतद्वाक्यान्यपि उक्तानि ' स्यूतस्य उद्घाटनम् इदानीमेव मा करोतु, गृहं गत्वा पश्यतु किमिति 'इति.
42.    यदा मोहनः गृहं गतः तदा सूर्यः अस्तङ्गतः आसीत्.
43.    हस्तपादादि प्रक्षाल्य बालया दत्ते स्यूते किमस्ति इति कुतूहलेन यदा उद्घाटितवान् तदा तद्वस्तु दृष्ट्वा तस्य नेत्रयोः संततम् अश्रुधारा आगता.
44.    सन्तोषेन तस्य मनः बालायाः विषये कृतज्ञतापूर्णं बभूव.
45.    तस्मिन् स्यूते द्वे पादरक्षे आस्ताम्.
46.    बहिर्गमनकाले पादरक्षा शून्येषु मोहनस्य पादेषु अश्मादीनां निरन्तरं संघर्षात् तत्र तत्र छेदः तथा चर्म अतिकठिणीभूतं आसीत्.
47.    इतः पूर्वं यः कोपि तद्विषयं न चिन्तितवान्, स्वयं मोहनोऽपि.
48.    इदानीं पुनः या अपादा कदापि गन्तुम् अशक्या मुग्धा बालिका तेन अनुभूयमानां वेदनां ज्ञात्वा तस्मै पादरक्षां दत्तवती.
49.    मोहनस्य तु बालायाः विषये तदारभ्य अतीव गौरवमपि उत्पन्नम्.
50.    सन्तोषं जनयेत् प्राज्ञः तदेव ईश्वरपूजनम् इति आर्योक्तिः तदेव भणति खलु.
--श्रीनिधिः अभ्यङ्करः
--------------------------------------------
🌺☘🌺☘🌺
పరచిన్తనమ్
1.    మోహనః పత్రాలయే పత్రవాహ కార్యం కరోతి స్మ.
2.    తస్మిన్ సమయే పత్రవాహః సర్వత్ర పాదాభ్యామ్ ఏవ గత్వా పత్రవితరణం కుర్వన్నాసీత్.
3.    వాహనసౌకర్యమ్ అద్యతన రీత్యా తత్కాలే నాసీత్.
4.    జనాః అపి సర్వాన్ విషయాన్ పత్రే విలిఖ్య పత్రద్వారా వ్యవహరన్తి స్మ. జఙ్గమదూరవాణీ తదా న ఉపయుజ్యతే స్మ.
5.    ఏకస్మిన్ దినే మోహనస్య కార్యాలయం ప్రతి ఏకం పత్రమ్ ఆగతమ్.
6.    తత్ర లిఖితం పత్రసఙ్కేతం దృష్ట్వా మోహనః కిఞ్చిత్ చిన్తాతురః అభూత్.
7.    తత్ పత్రం దాతుం గ్రామాత్ బహుదూరం గమనం ఆవశ్యకమ్ ఆసీత్.
8.    మోహనస్తు తద్దినే యావఛ్చీఘ్రం సర్వాణి కార్యాణి సమాప్య తత్పత్రం స్వీకృత్య క్షేత్రస్య పార్శ్వస్థ మార్గమాశ్రిత్య గచ్ఛతి స్మ.
9.    సూర్యస్య తాపః ప్రతిక్షణం వర్ధతే స్మ.
10.    అస్తాచలం గన్తుం ఉద్యుక్తః రవిః ఉపర్యుపరి గచ్ఛన్ జనాన్ బాధతే స్మ.
11.    తథాపి యథాకథఞ్చిత్ కష్టేన మోహనః తత్స్థలం గతవాన్.
12.    యదా మోహనః గృహాత్ బహిః స్థితః తదా తస్య శరీరాత్ స్వేదబిన్దవః ప్రవాహరూపేణ పతన్తి స్మ.
13.    అన్తే సః ద్వారసమీపస్థాం ధ్వనిపేటికాం స్పృష్ట్వా రణితవాన్ తదా ఏకా బాలా 'కః కోsత్ర, కిం కార్యమ్ ' ఇతి పృష్టవతీ.
14.    తచ్ఛ్రుత్వా అసహనయా ' అహం పత్రవాహః అస్మి, ద్వారమ్ ఉద్ఘాటయతు శీఘ్రమ్ ' ఇత్యుక్తవాన్.
15.    సా తు తదాకర్ణ్య ' ద్వారస్య అధస్తాత్ తత్ ప్రేషయతు ' ఇతి ఉక్తవతీ.
16.    ఇదానీం కుపితః సః 'ఏతత్ దాతుం హస్తాఙ్కనస్య ఆవశ్యకతా అస్తి, బహిరాగత్య హస్తాఙ్కనం కరోతు ' ఇతి ఉచ్చస్వరేణ ఆదిష్టవాన్.
17.    ఏతావత్ దూరాత్ తాపేన దహ్యమానోsపి ఆగతోస్మి.
18.    నృశంసా ఏషా, చషకమేకమ్ ఉదకమపి మత్కృతే న పృష్టవతీ ఇతి మనసి భావితవాన్ సః.
19.    నిమేషాః ఏకైకతయా పురతః గతాః అపి సా న బహిరాగతా.
20.    తస్య అసహనాయాః స్తరః క్షణాత్ క్షణమ్ అధికో భవతి స్మ.
21.    దశనిమేషేభ్యః పశ్చాత్ సా నిధానేన ద్వారమ్ ఉద్ఘాటితవతీ.
22.    యదా మోహనః తాం దృష్టవాన్ తదా కింకర్తవ్యతావిమూఢః సఞ్జాతః.
23.    కుత ఇతి చేత్ తస్యాః పాదద్వయమపి నాసీత్.
24.    తయా ఉక్తమ్ 'క్షమ్యతాం మహోదయ,
25.    కిఞ్చిద్విలమ్బోsభూత్ ' ఇతి హస్తం ప్రసారితవతీ.
26.    మోహనస్య ముఖాత్ కిమపి వాక్యం న ఆగతమ్.
27.    పునర్గమనకాలే తేన పశ్చాత్తాపేన చిన్తితం ' హన్త, కీదృశః దయారహితోsహమ్, ఈదృశీం బాలాం పరుషవచనైః భర్త్సితవాన్, మమ వచసా కీదృశీం బాధాం సా అనుభూతవతీ? 'ఇత్యాది.
28.    కాలో గతః. అచిరాదేవ తదేవ పత్రాదేశే పునరేకం పత్రం ఆగతమ్.
29.    ఇదానీం స్వస్థమనసా మోహనః ప్రస్థితః తత్ పత్రం దాతుమ్.
30.    ఆతపః, అత్యుష్ణతా, కణ్టకాదికం కిమపి గమనమార్గే తేన న చిన్తితమ్ ఆసీత్.
31.    తస్య మనసి బాలాయాః చిత్రం విలేఖ్య నివిష్టమ్ ఆసీత్.
32.    ద్వారం నిధానేన శబ్దాపయిత్వా 'వత్సే, పత్రమేకమ్ ఆగతం భవత్కృతే, హస్తాఙ్కనం అద్య నాపేక్షితమ్, ద్వారస్య అధస్తాదేవ ప్రేషయామి, స్వీకురు' ఇత్యుక్తవాన్.
33.    అచిరాదేవ తయా కథితమాసీత్ ' మహోదయ, నిమిషమేకం పాలయ, ద్వారమ్ ఉద్ఘాట్య ఆగతాస్మి ' ఇతి.
34.    తతః బహిరాగత్య సా ఉక్తవతీ 'అన్తః ఆగచ్ఛ, తపనః వహ్నికిరణానేవ ప్రేషయన్ అస్తి, పానీయం స్వీకరోతు 'ఇత్యుక్త్వా మధురఖాద్యాని తథా పానీయం దత్తవతీ.'
35.    అత్ర ఆగన్తుం భవతే పత్రస్య అవశ్యకతా నాస్తి.
36.    యదా కదాచిత్ ఏవమేవ ఆగచ్ఛతు, సమ్భాషయావః' ఇత్యపి అవోచత్ సా.
37.    ఏవం తయోః మధ్యే మైత్రీ సఞ్జాతా.
38.    తతః దీపావలీ పర్వకాలః ఆగతః.
39.    పత్రవాహస్తు పర్వకాలీన శుభాశంసనం కథితుం మధురభక్ష్యాణాం పేటికాం గృహీత్వా తస్యాః గృహం గతః.
40.    తస్యాః తథా పరివారేణ సాకం వార్తాలాపం కృత్వా తైర్దత్తం భక్ష్యాదికం స్వీకృత్య యదా గన్తుముద్యుక్తః తదా తయా అపాదయా మోహనస్య కృతే స్యూతమేకం ఉపాయనరూపేణ దత్తం, తథా ఏతద్వాక్యాన్యపి ఉక్తాని ' స్యూతస్య ఉద్ఘాటనమ్ ఇదానీమేవ మా కరోతు, గృహం గత్వా పశ్యతు కిమితి 'ఇతి.
41.    యదా మోహనః గృహం గతః తదా సూర్యః అస్తఙ్గతః ఆసీత్.
42.    హస్తపాదాది ప్రక్షాల్య బాలయా దత్తే స్యూతే కిమస్తి ఇతి కుతూహలేన యదా ఉద్ఘాటితవాన్ తదా తద్వస్తు దృష్ట్వా తస్య నేత్రయోః సంతతమ్ అశ్రుధారా ఆగతా.
43.    సన్తోషేన తస్య మనః బాలాయాః విషయే కృతజ్ఞతాపూర్ణం బభూవ.
44.    తస్మిన్ స్యూతే ద్వే పాదరక్షే ఆస్తామ్.
45.    బహిర్గమనకాలే పాదరక్షా శూన్యేషు మోహనస్య పాదేషు అశ్మాదీనాం నిరన్తరం సంఘర్షాత్ తత్ర తత్ర ఛేదః తథా చర్మ అతికఠిణీభూతం ఆసీత్.
46.    ఇతః పూర్వం యః కోపి తద్విషయం న చిన్తితవాన్, స్వయం మోహనోఽపి.
47.    ఇదానీం పునః యా అపాదా కదాపి గన్తుమ్ అశక్యా ముగ్ధా బాలికా తేన అనుభూయమానాం వేదనాం జ్ఞాత్వా తస్మై పాదరక్షాం దత్తవతీ.
48.    మోహనస్య తు బాలాయాః విషయే తదారభ్య అతీవ గౌరవమపి ఉత్పన్నమ్.
49.    సన్తోషం జనయేత్ ప్రాజ్ఞః తదేవ ఈశ్వరపూజనమ్ ఇతి ఆర్యోక్తిః తదేవ భణతి ఖలు.
--శ్రీనిధిః అభయంకరః
---------------------------------------------
(సంస్కృతలేఖకు భాషాశిక్షణార్థం యథాతథానువాదం)
🌺☘🌺☘🌺
పర చింతనం
1.    మోహన్ పత్రాలయంలో (తపాలా కార్యాలయం) పత్ర వాహకుడిగా (తపాలా బంట్రోతు) పనిచేస్తుండేవాడు.
2.    ఆ కాలంలో పత్ర వాహకులు అంతటా కాలి నడక తోనే వెళ్లి ఉత్తరాలు పంచేవాళ్ళు.
3.    వాహన సౌకర్యం ఇప్పుడు ఉన్నట్లు ఆ కాలంలో లేదు.
4.    జనం కూడా అన్ని విషయాలను ఉత్తరాలలో వ్రాసి ఉత్తరాల ద్వారా వ్యవహరించే వాళ్ళు. చర వాణీ అప్పుడు ఉపయోగంలో లేదు.
5.    ఒకానొక రోజున మోహన్ యొక్క కార్యాలయానికి ఒక ఉత్తరం వచ్చింది.
6.    అక్కడ వ్రాసి ఉన్న ఉత్తరం విలాసం చూసి మోహన్ కొంచెం చింత పొందాడు.
7.    ఆ ఉత్తరం ఇవ్వడానికి గ్రామం నుండి చాలా దూరం పోవటం అవసరమై ఉండింది.
8.    మోహన్ ఆరోజు వీలైనంత త్వరగా అన్నీ పనులనూ ముగించి ఆ ఉత్తరాన్ని తీసుకుని పొలం పక్క దారి పట్టి వెళ్ళాడు.
9.    సూర్యుని యొక్క తాపం ప్రతి క్షణం పెరుగుతూ ఉండింది.
10.    అస్తగిరికి చేరటానికి ఉద్యుక్తుడైన సూర్యుడు పై పైకి వెళ్తూ జనాన్ని బాధిస్తూ ఉండినాడు.
11.    అలాగే ఎలాగో అలాగ కష్టపడి మోహన్ ఆ చోటికి వెళ్ళాడు.
12.    ఎప్పుడు మోహన్ ఇంటి బయట ఉన్నడో అప్పుడు అతని యొక్క శరీరం నుండి స్వేద బిందువులు ప్రవాహ రూపంతో పడుతూ ఉండినవి.
13.    చివరికి అతను ద్వారం సమీపంలో ఉన్న ధ్వని పేటికను(పిలుపు గంట)తాకి మోగించాడు.అప్పుడు ఒక అమ్మాయి'ఎవరు అక్కడ, ఏమిటి పని' అని అడిగింది.
14.    అది విని అసహనంతో,'నేను పత్ర వాహకుణ్ణి అయిఉన్నాను, ద్వారం తెరువు, త్వరగా'అని అన్నాడు.
15.    ఆమె కూడా అది విని'ద్వారం క్రింది నుండి దానిని పంపు' అని అన్నది.
16.    ఇప్పుడు కుపితుడైన అతను,'ఇది ఇవ్వడానికి చేవ్రాలు యొక్క అవసరం ఉంది, బయటికి వచ్చి చేవ్రాలు చెయ్యి' అని పెద్ద గొంతుకతో ఆదేశించాడు.
17.    ఇంతంత దూరం నుండి ఎండలో మాడిపోతూ కూడా వచ్చి ఉన్నాను.
18.    కఠినురాలు ఈమె, ఒక పాత్ర నీరు కూడా నా కోసం అడుగలేదు అని మనసులో అనుకున్నాడు అతడు.
19.    నిముషాలు ఒక్కొక్కటిగా గడిచి పోయినా కూడా ఆమె బయటికి రాలేదు.
20.    అతని యొక్క అసహనం యొక్క స్థాయి క్షణ క్షణానికి పెరిగిపోతున్నది.
21.    పది నిముషాల తరువాత ఆమె నిదానంగా తలుపు తెరిచింది.
22.    ఎప్పుడు మోహన్ ఆమెను చూశాడో అప్పుడు ఏమి చెయ్యాలో తోచని వాడైనాడు.
23.    ఎందుకు అని అంటే, ఆమె యొక్క కాళ్ళు రెండూ లేవు.
24.    ఆమె చేత చెప్పబడింది, 'క్షమించండి మహోదయ'
25.    కొంచెం ఆలశ్యం అయిపొయింది,అని చేతిని చాపింది.
26.    మోహన్ నోటినుండి ఏమీ కూడా మాట రాలేదు.
27.    తిరిగి వెళ్ళే సమయంలో అతని చేత పశ్చాత్తాపంతో ఆలోచించబడింది,'అయ్యో, ఎటువంటి దయాహీనుణ్ణి నేను, ఇటువంటి అమ్మాయిని పరుష వచనాలతో బెదిరించాను,నా మాటల వల్ల ఎటువంటి బాధను ఆమె అనుభవించిందో? అని.
28.    కాలం గడిచింది. త్వరలోనే ఆ పత్ర విలాసానికే మళ్ళీ ఒక ఉత్తరం వచ్చింది.
29.    ఇప్పుడు స్వస్థమైన మనసుతో మోహన్ వెళ్ళాడు ఆ ఉత్తరాన్ని ఇవ్వడానికి.
30.    ఎండ,అధిక వేడిమి, ముళ్ళు మొదలైనవి ఏమీ వెళ్ళే దారిలో అతని చేత ఆలోచించబడ లేదు.
31.    అతని మనసులో అమ్మాయి యొక్క చిత్రం రాయబడి ఉంది.
32.    ద్వారాన్ని మెల్లగా శబ్దం చేస్తూ,'వత్సా! ఉత్తరం ఒకటి వచ్చింది నీ కోసం,చేవ్రాలు ఈరోజు కోరబడలేదు, ద్వారం క్రింది నుండే పంపుతాను,తీసుకో', అని చెప్పాడు.
33.    త్వరలోనే ఆమె చేత చెప్పబడింది,'మహోదయ,ఒక నిముషం ఆగండి, ద్వారం తెరిచి వస్తున్నాను', అని.
34.    అక్కడ నుండి బయటికి వచ్చి ఆమె అన్నది'లోపలికి రా, సూర్యుడు అగ్ని కిరణాలనే పంపుతున్నాడు, పానీయం తీసుకో'అని చెప్పి మధుర ఖాద్యాలను, అలాగే పానీయాన్ని ఇచ్చింది.
35.    ఇక్కడికి రావడానికి ఉత్తరం యొక్క అవసరం లేదు.
36.    అప్పుడప్పుడు ఇలాగే వచ్చెయ్యి, మాట్లాడు కుందాం అని కూడా అన్నదామె.
37.    అలా వాళ్ళ మధ్య స్నేహం కలిగింది.
38.    అటునుండి దీపావళి పండుగ కాలం వచ్చింది.
39.    పత్రవాహకుడు పండుగ సమయ శుభాకాంక్షలు చెప్పడానికి మిఠాయి డబ్బా తీసుకుని ఆమె యొక్క ఇంటికి వెళ్ళాడు.
40.    ఆమె యొక్క,అలాగే (ఆమె) కుటుంబంతో సహా మాట్లాడి,వారిచే ఇవ్వబడిన భక్ష్యాదులను తీసుకుని ఎప్పుడైతే వెళ్ళడానికి ఉద్యుక్తుడయ్యాడో..
41.    ..అప్పుడు కాళ్ళు లేని ఆమె చేత మోహన్ కోసం సంచీ ఒకటి బహుమతి రూపంలో ఇవ్వబడింది, అలాగే ఒక మాట కూడా చెప్పబడింది, సంచీ యొక్క తెరవడం ఇప్పుడే చెయ్యవద్దు, ఇంటికి వెళ్ళి చూడు ఏమిటి ఇది, అని.
42.    ఎప్పుడు మోహన్ ఇంటికి వెళ్ళాడో అప్పుడు సూర్యుడు అస్తమించి ఉన్నాడు.
43.    చేతులూ కాళ్ళూ మొదలైనవి కడుక్కుని అమ్మాయిచే ఇవ్వబడిన సంచీలో ఏమున్నది అని కుతూహలంతో ఎప్పుడైతే తెరిచాడో అక్కడ ఆ వస్తువును చూసి అతని కళ్ళలో ఆగని కన్నీటి ధారలు వచ్చినాయి.
44.    సంతోషంతో అతని యొక్క మనసు అమ్మాయి విషయంలో కృతజ్ఞతతో నిండిపోయింది.
45.    ఆ సంచీలో రెండు పాదరక్షలు ఉండినయి.
46.    బయటికి వెళ్ళే సమయంలో పాదరక్షలు లేని మోహన్ యొక్క పాదాలలో రాళ్ళు మొదలైన వాటి యొక్క రాపిడి వల్ల అక్కడక్కడ కోతలు, అలాగే చర్మం చాలా గట్టిగా అయింది.
47.    ఇంతకు ముందు ఎవరూ కూడా ఆ విషయాన్ని ఆలోచించలేదు, స్వయంగా మోహన్ కూడా.
48.    ఇప్పుడు మళ్ళీ ఏ కాళ్ళు లేని ఎప్పూడూ కూడా వెళ్ళలేని అశక్తురాలు,ముగ్ధ బాలిక, అతని చేత అనుభవింపబడే బాధను తెలుసుకొని అతని కొరకు చెప్పులను ఇచ్చింది.
49.    మోహన్ (కు)యొక్క అయితే అమ్మాయి విషయంలో అది మొదలు చాలా గౌరవం కూడా కలిగింది.
50.    సంతోషం కలుగుతుంది ప్రాజ్ఞులకు,అదే ఈశ్వర పూజ అనే ఆర్యోక్తి దానినే చెప్తుంది కదూ!
తెలుగు సేత
పులిపాక వేంకట లక్ష్మీకాంతరావు
---------------------------------------------
సంస్కృతవాక్యానికి కింద తెలుగు వాక్యంతో క్రమంగా అనువాదం—
పరచిన్తనమ్
పర చింతనం
1. మోహనః పత్రాలయే పత్రవాహ కార్యం కరోతి స్మ.
1. మోహన్ పత్రాలయంలో (తపాలా కార్యాలయం) పత్ర వాహకుడిగా (తపాలా బంట్రోతు) పనిచేస్తుండేవాడు.

2. తస్మిన్ సమయే పత్రవాహః సర్వత్ర పాదాభ్యామ్ ఏవ గత్వా పత్రవితరణం కుర్వన్నాసీత్.
2. ఆ కాలంలో పత్ర వాహకులు అంతటా కాలి నడక తోనే వెళ్లి ఉత్తరాలు పంచేవాళ్ళు.

3. వాహనసౌకర్యమ్ అద్యతన రీత్యా తత్కాలే నాసీత్
3. వాహన సౌకర్యం ఇప్పుడు ఉన్నట్లు ఆ కాలంలో లేదు.

4. జనాః అపి సర్వాన్ విషయాన్ పత్రే విలిఖ్య పత్రద్వారా వ్యవహరన్తి స్మ. జఙ్గమదూరవాణీ తదా న ఉపయుజ్యతే స్మ.
4. జనం కూడా అన్ని విషయాలను ఉత్తరాలలో వ్రాసి ఉత్తరాల ద్వారా వ్యవహరించే వాళ్ళు. చర వాణీ అప్పుడు ఉపయోగంలో లేదు.

5. ఏకస్మిన్ దినే మోహనస్య కార్యాలయం ప్రతి ఏకం పత్రమ్ ఆగతమ్.
5. ఒకానొక రోజున మోహన్ యొక్క కార్యాలయానికి ఒక ఉత్తరం వచ్చింది.

6. తత్ర లిఖితం పత్రసఙ్కేతం దృష్ట్వా మోహనః కిఞ్చిత్ చిన్తాతురః అభూత్.
6. అక్కడ వ్రాసి ఉన్న ఉత్తరం విలాసం చూసి మోహన్ కొంచెం చింత పొందాడు.

7. తత్ పత్రం దాతుం గ్రామాత్ బహుదూరం గమనం ఆవశ్యకమ్ ఆసీత్.
7. ఆ ఉత్తరం ఇవ్వడానికి గ్రామం నుండి చాలా దూరం పోవటం అవసరమై ఉండింది.

8. మోహనస్తు తద్దినే యావఛ్చీఘ్రం సర్వాణి కార్యాణి సమాప్య తత్పత్రం స్వీకృత్య క్షేత్రస్య పార్శ్వస్థ మార్గమాశ్రిత్య గచ్ఛతి స్మ.
8. మోహన్ ఆరోజు వీలైనంత త్వరగా అన్నీ పనులనూ ముగించి ఆ ఉత్తరాన్ని తీసుకుని పొలం పక్క దారి పట్టి వెళ్ళాడు.

9. సూర్యస్య తాపః ప్రతిక్షణం వర్ధతే స్మ.
9. సూర్యుని యొక్క తాపం ప్రతి క్షణం పెరుగుతూ ఉండింది.

10. అస్తాచలం గన్తుం ఉద్యుక్తః రవిః ఉపర్యుపరి గచ్ఛన్ జనాన్ బాధతే స్మ.
10. అస్తగిరికి చేరటానికి ఉద్యుక్తుడైన సూర్యుడు పై పైకి వెళ్తూ జనాన్ని బాధిస్తూ ఉండినాడు.

11. తథాపి యథాకథఞ్చిత్ కష్టేన మోహనః తత్స్థలం గతవాన్.
11. అలాగే ఎలాగో అలాగ కష్టపడి మోహన్ ఆ చోటికి వెళ్ళాడు.

12. యదా మోహనః గృహాత్ బహిః స్థితః తదా తస్య శరీరాత్ స్వేదబిన్దవః ప్రవాహరూపేణ పతన్తి స్మ.
12. ఎప్పుడు మోహన్ ఇంటి బయట ఉన్నడో అప్పుడు అతని యొక్క శరీరం నుండి స్వేద బిందువులు ప్రవాహ రూపంతో పడుతూ ఉండినవి.

13. అన్తే సః ద్వారసమీపస్థాం ధ్వనిపేటికాం స్పృష్ట్వా రణితవాన్ తదా ఏకా బాలా 'కః కోsత్ర, కిం కార్యమ్ ' ఇతి పృష్టవతీ.
13. చివరికి అతను ద్వారం సమీపంలో ఉన్న ధ్వని పేటికను(పిలుపు గంట)తాకి మోగించాడు.అప్పుడు ఒక అమ్మాయి'ఎవరు అక్కడ, ఏమిటి పని' అని అడిగింది.

14. తచ్ఛ్రుత్వా అసహనయా ' అహం పత్రవాహః అస్మి, ద్వారమ్ ఉద్ఘాటయతు శీఘ్రమ్ ' ఇత్యుక్తవాన్.
14. అది విని అసహనంతో,'నేను పత్ర వాహకుణ్ణి అయిఉన్నాను, ద్వారం తెరువు, త్వరగా'అని అన్నాడు.

15. సా తు తదాకర్ణ్య ' ద్వారస్య అధస్తాత్ తత్ ప్రేషయతు ' ఇతి ఉక్తవతీ.
15. ఆమె కూడా అది విని'ద్వారం క్రింది నుండి దానిని పంపు' అని అన్నది.

16. ఇదానీం కుపితః సః 'ఏతత్ దాతుం హస్తాఙ్కనస్య ఆవశ్యకతా అస్తి, బహిరాగత్య హస్తాఙ్కనం కరోతు ' ఇతి ఉచ్చస్వరేణ ఆదిష్టవాన్.
16. ఇప్పుడు కుపితుడైన అతను,'ఇది ఇవ్వడానికి చేవ్రాలు యొక్క అవసరం ఉంది, బయటికి వచ్చి చేవ్రాలు చెయ్యి' అని పెద్ద గొంతుకతో ఆదేశించాడు.

17. ఏతావత్ దూరాత్ తాపేన దహ్యమానోsపి ఆగతోస్మి.
17. ఇంతంత దూరం నుండి ఎండలో మాడిపోతూ కూడా వచ్చి ఉన్నాను.

18. నృశంసా ఏషా, చషకమేకమ్ ఉదకమపి మత్కృతే న పృష్టవతీ ఇతి మనసి భావితవాన్ సః.
18. కఠినురాలు ఈమె, ఒక పాత్ర నీరు కూడా నా కోసం అడుగలేదు అని మనసులో అనుకున్నాడు అతడు.

19. నిమేషాః ఏకైకతయా పురతః గతాః అపి సా న బహిరాగతా.
19. నిముషాలు ఒక్కొక్కటిగా గడిచి పోయినా కూడా ఆమె బయటికి రాలేదు.

20. తస్య అసహనాయాః స్తరః క్షణాత్ క్షణమ్ అధికో భవతి స్మ.
20. అతని యొక్క అసహనం యొక్క స్థాయి క్షణ క్షణానికి పెరిగిపోతున్నది.
21. దశనిమేషేభ్యః పశ్చాత్ సా నిధానేన ద్వారమ్ ఉద్ఘాటితవతీ.
21. పది నిముషాల తరువాత ఆమె నిదానంగా తలుపు తెరిచింది.

22. యదా మోహనః తాం దృష్టవాన్ తదా కింకర్తవ్యతావిమూఢః సఞ్జాతః.
22. ఎప్పుడు మోహన్ ఆమెను చూశాడో అప్పుడు ఏమి చెయ్యాలో తోచని వాడైనాడు.

23. కుత ఇతి చేత్ తస్యాః పాదద్వయమపి నాసీత్.
23. ఎందుకు అని అంటే, ఆమె యొక్క కాళ్ళు రెండూ లేవు.

24. తయా ఉక్తమ్ 'క్షమ్యతాం మహోదయ,
24. ఆమె చేత చెప్పబడింది, 'క్షమించండి మహోదయ'

25. కిఞ్చిద్విలమ్బోsభూత్ ' ఇతి హస్తం ప్రసారితవతీ.
25. కొంచెం ఆలశ్యం అయిపొయింది,అని చేతిని చాపింది.

26. మోహనస్య ముఖాత్ కిమపి వాక్యం న ఆగతమ్.
26. మోహన్ నోటినుండి ఏమీ కూడా మాట రాలేదు.

27. పునర్గమనకాలే తేన పశ్చాత్తాపేన చిన్తితం ' హన్త, కీదృశః దయారహితోsహమ్, ఈదృశీం బాలాం పరుషవచనైః భర్త్సితవాన్, మమ వచసా కీదృశీం బాధాం సా అనుభూతవతీ? 'ఇత్యాది.
27. తిరిగి వెళ్ళే సమయంలో అతని చేత పశ్చాత్తాపంతో ఆలోచించబడింది,'అయ్యో, ఎటువంటి దయాహీనుణ్ణి నేను, ఇటువంటి అమ్మాయిని పరుష వచనాలతో బెదిరించాను,నా మాటల వల్ల ఎటువంటి బాధను ఆమె అనుభవించిందో? అని.

28. కాలో గతః. అచిరాదేవ తదేవ పత్రాదేశే పునరేకం పత్రం ఆగతమ్.
28. కాలం గడిచింది. త్వరలోనే ఆ పత్ర విలాసానికే మళ్ళీ ఒక ఉత్తరం వచ్చింది.

29. ఇదానీం స్వస్థమనసా మోహనః ప్రస్థితః తత్ పత్రం దాతుమ్.
29. ఇప్పుడు స్వస్థమైన మనసుతో మోహన్ వెళ్ళాడు ఆ ఉత్తరాన్ని ఇవ్వడానికి.

30. ఆతపః, అత్యుష్ణతా, కణ్టకాదికం కిమపి గమనమార్గే తేన న చిన్తితమ్ ఆసీత్.
30. ఎండ,అధిక వేడిమి, ముళ్ళు మొదలైనవి ఏమీ వెళ్ళే దారిలో అతని చేత ఆలోచించబడ లేదు.

31. తస్య మనసి బాలాయాః చిత్రం విలేఖ్య నివిష్టమ్ ఆసీత్.
31. అతని మనసులో అమ్మాయి యొక్క చిత్రం రాయబడి ఉంది.

32. ద్వారం నిధానేన శబ్దాపయిత్వా 'వత్సే, పత్రమేకమ్ ఆగతం భవత్కృతే, హస్తాఙ్కనం అద్య నాపేక్షితమ్, ద్వారస్య అధస్తాదేవ ప్రేషయామి, స్వీకురు' ఇత్యుక్తవాన్.
32. ద్వారాన్ని మెల్లగా శబ్దం చేస్తూ,'వత్సా! ఉత్తరం ఒకటి వచ్చింది నీ కోసం,చేవ్రాలు ఈరోజు కోరబడలేదు, ద్వారం క్రింది నుండే పంపుతాను,తీసుకో', అని చెప్పాడు.

33. అచిరాదేవ తయా కథితమాసీత్ ' మహోదయ, నిమిషమేకం పాలయ, ద్వారమ్ ఉద్ఘాట్య ఆగతాస్మి ' ఇతి.
33. త్వరలోనే ఆమె చేత చెప్పబడింది,'మహోదయ,ఒక నిముషం ఆగండి, ద్వారం తెరిచి వస్తున్నాను', అని.

34. తతః బహిరాగత్య సా ఉక్తవతీ 'అన్తఃఆగచ్ఛ, తపనః వహ్నికిరణానేవ ప్రేషయన్ అస్తి, పానీయం స్వీకరోతు 'ఇత్యుక్త్వా మధురఖాద్యాని తథా పానీయం దత్తవతీ.'
34. అక్కడ నుండి బయటికి వచ్చి ఆమె అన్నది'లోపలికి రా, సూర్యుడు అగ్ని కిరణాలనే పంపుతున్నాడు, పానీయం తీసుకో'అని చెప్పి మధుర ఖాద్యాలను, అలాగే పానీయాన్ని ఇచ్చింది.

35. అత్ర ఆగన్తుం భవతే పత్రస్య అవశ్యకతా నాస్తి.
35. ఇక్కడికి రావడానికి ఉత్తరం యొక్క అవసరం లేదు.

36. యదా కదాచిత్ ఏవమేవ ఆగచ్ఛతు, సమ్భాషయావః' ఇత్యపి అవోచత్ సా.
36. అప్పుడప్పుడు ఇలాగే వచ్చెయ్యి, మాట్లాడు కుందాం అని కూడా అన్నదామె.

37. ఏవం తయోః మధ్యే మైత్రీ సఞ్జాతా.
37. అలా వాళ్ళ మధ్య స్నేహం కలిగింది.

38. తతః దీపావలీ పర్వకాలః ఆగతః.
38. అటునుండి దీపావళి పండుగ కాలం వచ్చింది.

39. పత్రవాహస్తు పర్వకాలీన శుభాశంసనం కథితుం మధురభక్ష్యాణాం పేటికాం గృహీత్వా తస్యాః గృహం గతః.
39. పత్ర వాహకుడు పండుగ సమయ శుభాకాంక్షలు చెప్పడానికి మిఠాయి డబ్బా తీసుకుని ఆమె యొక్క ఇంటికి వెళ్ళాడు.

40. తస్యాః తథా పరివారేణ సాకం వార్తాలాపం కృత్వా తైర్దత్తం భక్ష్యాదికం స్వీకృత్య యదా గన్తుముద్యుక్తః..
40. ఆమె యొక్క,అలాగే (ఆమె) కుటుంబంతో సహా మాట్లాడి,వారిచే ఇవ్వబడిన భక్ష్యాదులను తీసుకుని ఎప్పుడైతే వెళ్ళడానికి ఉద్యుక్తుడయ్యాడో..

41. తదా తయా అపాదయా మోహనస్య కృతే స్యూతమేకం ఉపాయనరూపేణ దత్తం, తథా ఏతద్వాక్యాన్యపి ఉక్తాని ' స్యూతస్య ఉద్ఘాటనమ్ ఇదానీమేవ మా కరోతు, గృహం గత్వా పశ్యతు కిమితి 'ఇతి.
41. అప్పుడు కాళ్ళు లేని ఆమె చేత మోహన్ కోసం సంచీ ఒకటి బహుమతి రూపంలో ఇవ్వబడింది, అలాగే ఒక మాట కూడా చెప్పబడింది, సంచీ యొక్క తెరవడం ఇప్పుడే చెయ్యవద్దు, ఇంటికి వెళ్ళి చూడు ఏమిటి ఇది, అని.

42. యదా మోహనః గృహం గతః తదా సూర్యః అస్తఙ్గతః ఆసీత్.
42. ఎప్పుడు మోహన్ ఇంటికి వెళ్ళాడో అప్పుడు సూర్యుడు అస్తమించి ఉన్నాడు.

43. హస్తపాదాది ప్రక్షాల్య బాలయా దత్తే స్యూతే కిమస్తి ఇతి కుతూహలేన యదా ఉద్ఘాటితవాన్ తదా తద్వస్తు దృష్ట్వా తస్య నేత్రయోః సంతతమ్ అశ్రుధారా ఆగతా.
43. చేతులూ కాళ్ళూ మొదలైనవి కడుక్కుని అమ్మాయిచే ఇవ్వబడిన సంచీలో ఏమున్నది అని కుతూహలంతో ఎప్పుడైతే తెరిచాడో అక్కడ ఆ వస్తువును చూసి అతని కళ్ళలో ఆగని కన్నీటి ధారలు వచ్చినాయి.

44. సన్తోషేన తస్య మనః బాలాయాః విషయే కృతజ్ఞతాపూర్ణం బభూవ.
44. సంతోషంతో అతని యొక్క మనసు అమ్మాయి విషయంలో కృతజ్ఞతతో నిండిపోయింది.

45. తస్మిన్ స్యూతే ద్వే పాదరక్షే ఆస్తామ్.
45. ఆ సంచీలో రెండు పాదరక్షలు ఉండినయి.

46. బహిర్గమన కాలే పాదరక్షా శూన్యేషు మోహనస్య పాదేషు అశ్మాదీనాం నిరన్తరం సంఘర్షాత్ తత్ర తత్ర ఛేదః తథా చర్మ అతికఠిణీభూతం ఆసీత్.
46. బయటికి వెళ్ళే సమయంలో పాదరక్షలు లేని మోహన్ యొక్క పాదాలలో రాళ్ళు మొదలైన వాటి యొక్క రాపిడి వల్ల అక్కడక్కడ కోతలు, అలాగే చర్మం చాలా గట్టిగా అయింది.

47. ఇతః పూర్వం యః కోపి తద్విషయం న చిన్తితవాన్, స్వయం మోహనోsపి.
47. ఇంతకు ముందు ఎవరూ కూడా ఆ విషయాన్ని ఆలోచించలేదు, స్వయంగా మోహన్ కూడా.

48. ఇదానీం పునః యా అపాదా కదాపి గన్తుమ్ అశక్యా ముగ్ధా బాలికా తేన అనుభూయమానాం వేదనాం జ్ఞాత్వా తస్మై పాదరక్షాం దత్తవతీ.
48. ఇప్పుడు మళ్ళీ ఏ కాళ్ళు లేని ఎప్పూడూ కూడా వెళ్ళలేని అశక్తురాలు,ముగ్ధ బాలిక, అతని చేత అనుభవింపబడే బాధను తెలుసుకొని అతని కొరకు చెప్పులను ఇచ్చింది.

49. మోహనస్య తు బాలాయాః విషయే తదారభ్య అతీవ గౌరవమపి ఉత్పన్నమ్.
49. మోహన్ (కు)యొక్క అయితే అమ్మాయి విషయంలో అది మొదలు చాలా గౌరవం కూడా కలిగింది.

50. సన్తోషం జనయేత్ ప్రాజ్ఞః తదేవ ఈశ్వరపూజనమ్ ఇతి ఆర్యోక్తిః తదేవ భణతి ఖలు.
50. సంతోషం కలుగుతుంది ప్రాజ్ఞులకు,అదే ఈశ్వర పూజ అనే ఆర్యోక్తి దానినే చెప్తుంది కదూ.
సంస్కృతం
--శ్రీనిధి అభ్యంకర్
ఆంధ్రానువాదం
--పులిపాక వేంకట లక్ష్మీకాంతరావు
http://shreenidhiabhyankar.blogspot.in/
----------------------------------------------------