🌺☘🌺☘🌺
परचिन्तनम्
1. मोहनः पत्रालये पत्रवाह कार्यं करोति स्म.
2. तस्मिन् समये पत्रवाहः सर्वत्र पादाभ्याम् एव गत्वा पत्रवितरणं कुर्वन्नासीत्.
3. वाहनसौकर्यम् अद्यतन रीत्या तत्काले नासीत्.
4. जनाः अपि सर्वान् विषयान् पत्रे विलिख्य पत्रद्वारा व्यवहरन्ति स्म. जङ्गमदूरवाणी तदा न उपयुज्यते स्म.
5. एकस्मिन् दिने मोहनस्य कार्यालयं प्रति एकं पत्रम् आगतम्.
6. तत्र लिखितं पत्रसङ्केतं दृष्ट्वा मोहनः किञ्चित् चिन्तातुरः अभूत्.
7. तत् पत्रं दातुं ग्रामात् बहुदूरं गमनं आवश्यकम् आसीत्.
8. मोहनस्तु तद्दिने यावछ्चीघ्रं सर्वाणि कार्याणि समाप्य तत्पत्रं स्वीकृत्य क्षेत्रस्य पार्श्वस्थ मार्गमाश्रित्य गच्छति स्म.
9. सूर्यस्य तापः प्रतिक्षणं वर्धते स्म.
10. अस्ताचलं गन्तुं उद्युक्तः रविः उपर्युपरि गच्छन् जनान् बाधते स्म.
11. तथापि यथाकथञ्चित् कष्टेन मोहनः तत्स्थलं गतवान्.
12. यदा मोहनः गृहात् बहिः स्थितः तदा तस्य शरीरात् स्वेदबिन्दवः प्रवाहरूपेण पतन्ति स्म.
13. अन्ते सः द्वारसमीपस्थां ध्वनिपेटिकां स्पृष्ट्वा रणितवान् तदा एका बाला 'कः कोsत्र, किं कार्यम् ' इति पृष्टवती.
14. तच्छ्रुत्वा असहनया ' अहं पत्रवाहः अस्मि, द्वारम् उद्घाटयतु शीघ्रम् ' इत्युक्तवान्.
15. सा तु तदाकर्ण्य ' द्वारस्य अधस्तात् तत् प्रेषयतु ' इति उक्तवती.
16. इदानीं कुपितः सः 'एतत् दातुं हस्ताङ्कनस्य आवश्यकता अस्ति, बहिरागत्य हस्ताङ्कनं करोतु ' इति उच्चस्वरेण आदिष्टवान्.
17. एतावत् दूरात् तापेन दह्यमानोsपि आगतोस्मि.
18. नृशंसा एषा, चषकमेकम् उदकमपि मत्कृते न पृष्टवती इति मनसि भावितवान् सः.
19. निमेषाः एकैकतया पुरतः गताः अपि सा न बहिरागता.
20. तस्य असहनायाः स्तरः क्षणात् क्षणम् अधिको भवति स्म.
21. दशनिमेषेभ्यः पश्चात् सा निधानेन द्वारम् उद्घाटितवती.
22. यदा मोहनः तां दृष्टवान् तदा किंकर्तव्यताविमूढः सञ्जातः.
23. कुत इति चेत् तस्याः पादद्वयमपि नासीत्.
24. तया उक्तम् 'क्षम्यतां महोदय,
25. किञ्चिद्विलम्बोsभूत् ' इति हस्तं प्रसारितवती.
26. मोहनस्य मुखात् किमपि वाक्यं न आगतम्.
27. पुनर्गमनकाले तेन पश्चात्तापेन चिन्तितं ' हन्त, कीदृशः दयारहितोsहम्, ईदृशीं बालां परुषवचनैः भर्त्सितवान्, मम वचसा कीदृशीं बाधां सा अनुभूतवती? 'इत्यादि.
28. कालो गतः. अचिरादेव तदेव पत्रादेशे पुनरेकं पत्रं आगतम्.
29. इदानीं स्वस्थमनसा मोहनः प्रस्थितः तत् पत्रं दातुम्.
30. आतपः, अत्युष्णता, कण्टकादिकं किमपि गमनमार्गे तेन न चिन्तितम् आसीत्.
31. तस्य मनसि बालायाः चित्रं विलेख्य निविष्टम् आसीत्.
32. द्वारं निधानेन शब्दापयित्वा 'वत्से, पत्रमेकम् आगतं भवत्कृते, हस्ताङ्कनं अद्य नापेक्षितम्, द्वारस्य अधस्तादेव प्रेषयामि, स्वीकुरु' इत्युक्तवान्.
33. अचिरादेव तया कथितमासीत् ' महोदय, निमिषमेकं पालय, द्वारम् उद्घाट्य आगतास्मि ' इति.
34. ततः बहिरागत्य सा उक्तवती 'अन्तः आगच्छ, तपनः वह्निकिरणानेव प्रेषयन् अस्ति, पानीयं स्वीकरोतु 'इत्युक्त्वा मधुरखाद्यानि तथा पानीयं दत्तवती.'
35. अत्र आगन्तुं भवते पत्रस्य अवश्यकता नास्ति.
36. यदा कदाचित् एवमेव आगच्छतु, सम्भाषयावः' इत्यपि अवोचत् सा.
37. एवं तयोः मध्ये मैत्री सञ्जाता.
38. ततः दीपावली पर्वकालः आगतः.
39. पत्रवाहस्तु पर्वकालीन शुभाशंसनं कथितुं मधुरभक्ष्याणां पेटिकां गृहीत्वा तस्याः गृहं गतः.
40. तस्याः तथा परिवारेण साकं वार्तालापं कृत्वा तैर्दत्तं भक्ष्यादिकं स्वीकृत्य यदा गन्तुमुद्युक्तः..
41. ..तदा तया अपादया मोहनस्य कृते स्यूतमेकं उपायनरूपेण दत्तं, तथा एतद्वाक्यान्यपि उक्तानि ' स्यूतस्य उद्घाटनम् इदानीमेव मा करोतु, गृहं गत्वा पश्यतु किमिति 'इति.
42. यदा मोहनः गृहं गतः तदा सूर्यः अस्तङ्गतः आसीत्.
43. हस्तपादादि प्रक्षाल्य बालया दत्ते स्यूते किमस्ति इति कुतूहलेन यदा उद्घाटितवान् तदा तद्वस्तु दृष्ट्वा तस्य नेत्रयोः संततम् अश्रुधारा आगता.
44. सन्तोषेन तस्य मनः बालायाः विषये कृतज्ञतापूर्णं बभूव.
45. तस्मिन् स्यूते द्वे पादरक्षे आस्ताम्.
46. बहिर्गमनकाले पादरक्षा शून्येषु मोहनस्य पादेषु अश्मादीनां निरन्तरं संघर्षात् तत्र तत्र छेदः तथा चर्म अतिकठिणीभूतं आसीत्.
47. इतः पूर्वं यः कोपि तद्विषयं न चिन्तितवान्, स्वयं मोहनोऽपि.
48. इदानीं पुनः या अपादा कदापि गन्तुम् अशक्या मुग्धा बालिका तेन अनुभूयमानां वेदनां ज्ञात्वा तस्मै पादरक्षां दत्तवती.
49. मोहनस्य तु बालायाः विषये तदारभ्य अतीव गौरवमपि उत्पन्नम्.
50. सन्तोषं जनयेत् प्राज्ञः तदेव ईश्वरपूजनम् इति आर्योक्तिः तदेव भणति खलु.
--श्रीनिधिः अभ्यङ्करः
--------------------------------------------
🌺☘🌺☘🌺
పరచిన్తనమ్
1. మోహనః పత్రాలయే పత్రవాహ కార్యం కరోతి స్మ.
2. తస్మిన్ సమయే పత్రవాహః సర్వత్ర పాదాభ్యామ్ ఏవ గత్వా పత్రవితరణం కుర్వన్నాసీత్.
3. వాహనసౌకర్యమ్ అద్యతన రీత్యా తత్కాలే నాసీత్.
4. జనాః అపి సర్వాన్ విషయాన్ పత్రే విలిఖ్య పత్రద్వారా వ్యవహరన్తి స్మ. జఙ్గమదూరవాణీ తదా న ఉపయుజ్యతే స్మ.
5. ఏకస్మిన్ దినే మోహనస్య కార్యాలయం ప్రతి ఏకం పత్రమ్ ఆగతమ్.
6. తత్ర లిఖితం పత్రసఙ్కేతం దృష్ట్వా మోహనః కిఞ్చిత్ చిన్తాతురః అభూత్.
7. తత్ పత్రం దాతుం గ్రామాత్ బహుదూరం గమనం ఆవశ్యకమ్ ఆసీత్.
8. మోహనస్తు తద్దినే యావఛ్చీఘ్రం సర్వాణి కార్యాణి సమాప్య తత్పత్రం స్వీకృత్య క్షేత్రస్య పార్శ్వస్థ మార్గమాశ్రిత్య గచ్ఛతి స్మ.
9. సూర్యస్య తాపః ప్రతిక్షణం వర్ధతే స్మ.
10. అస్తాచలం గన్తుం ఉద్యుక్తః రవిః ఉపర్యుపరి గచ్ఛన్ జనాన్ బాధతే స్మ.
11. తథాపి యథాకథఞ్చిత్ కష్టేన మోహనః తత్స్థలం గతవాన్.
12. యదా మోహనః గృహాత్ బహిః స్థితః తదా తస్య శరీరాత్ స్వేదబిన్దవః ప్రవాహరూపేణ పతన్తి స్మ.
13. అన్తే సః ద్వారసమీపస్థాం ధ్వనిపేటికాం స్పృష్ట్వా రణితవాన్ తదా ఏకా బాలా 'కః కోsత్ర, కిం కార్యమ్ ' ఇతి పృష్టవతీ.
14. తచ్ఛ్రుత్వా అసహనయా ' అహం పత్రవాహః అస్మి, ద్వారమ్ ఉద్ఘాటయతు శీఘ్రమ్ ' ఇత్యుక్తవాన్.
15. సా తు తదాకర్ణ్య ' ద్వారస్య అధస్తాత్ తత్ ప్రేషయతు ' ఇతి ఉక్తవతీ.
16. ఇదానీం కుపితః సః 'ఏతత్ దాతుం హస్తాఙ్కనస్య ఆవశ్యకతా అస్తి, బహిరాగత్య హస్తాఙ్కనం కరోతు ' ఇతి ఉచ్చస్వరేణ ఆదిష్టవాన్.
17. ఏతావత్ దూరాత్ తాపేన దహ్యమానోsపి ఆగతోస్మి.
18. నృశంసా ఏషా, చషకమేకమ్ ఉదకమపి మత్కృతే న పృష్టవతీ ఇతి మనసి భావితవాన్ సః.
19. నిమేషాః ఏకైకతయా పురతః గతాః అపి సా న బహిరాగతా.
20. తస్య అసహనాయాః స్తరః క్షణాత్ క్షణమ్ అధికో భవతి స్మ.
21. దశనిమేషేభ్యః పశ్చాత్ సా నిధానేన ద్వారమ్ ఉద్ఘాటితవతీ.
22. యదా మోహనః తాం దృష్టవాన్ తదా కింకర్తవ్యతావిమూఢః సఞ్జాతః.
23. కుత ఇతి చేత్ తస్యాః పాదద్వయమపి నాసీత్.
24. తయా ఉక్తమ్ 'క్షమ్యతాం మహోదయ,
25. కిఞ్చిద్విలమ్బోsభూత్ ' ఇతి హస్తం ప్రసారితవతీ.
26. మోహనస్య ముఖాత్ కిమపి వాక్యం న ఆగతమ్.
27. పునర్గమనకాలే తేన పశ్చాత్తాపేన చిన్తితం ' హన్త, కీదృశః దయారహితోsహమ్, ఈదృశీం బాలాం పరుషవచనైః భర్త్సితవాన్, మమ వచసా కీదృశీం బాధాం సా అనుభూతవతీ? 'ఇత్యాది.
28. కాలో గతః. అచిరాదేవ తదేవ పత్రాదేశే పునరేకం పత్రం ఆగతమ్.
29. ఇదానీం స్వస్థమనసా మోహనః ప్రస్థితః తత్ పత్రం దాతుమ్.
30. ఆతపః, అత్యుష్ణతా, కణ్టకాదికం కిమపి గమనమార్గే తేన న చిన్తితమ్ ఆసీత్.
31. తస్య మనసి బాలాయాః చిత్రం విలేఖ్య నివిష్టమ్ ఆసీత్.
32. ద్వారం నిధానేన శబ్దాపయిత్వా 'వత్సే, పత్రమేకమ్ ఆగతం భవత్కృతే, హస్తాఙ్కనం అద్య నాపేక్షితమ్, ద్వారస్య అధస్తాదేవ ప్రేషయామి, స్వీకురు' ఇత్యుక్తవాన్.
33. అచిరాదేవ తయా కథితమాసీత్ ' మహోదయ, నిమిషమేకం పాలయ, ద్వారమ్ ఉద్ఘాట్య ఆగతాస్మి ' ఇతి.
34. తతః బహిరాగత్య సా ఉక్తవతీ 'అన్తః ఆగచ్ఛ, తపనః వహ్నికిరణానేవ ప్రేషయన్ అస్తి, పానీయం స్వీకరోతు 'ఇత్యుక్త్వా మధురఖాద్యాని తథా పానీయం దత్తవతీ.'
35. అత్ర ఆగన్తుం భవతే పత్రస్య అవశ్యకతా నాస్తి.
36. యదా కదాచిత్ ఏవమేవ ఆగచ్ఛతు, సమ్భాషయావః' ఇత్యపి అవోచత్ సా.
37. ఏవం తయోః మధ్యే మైత్రీ సఞ్జాతా.
38. తతః దీపావలీ పర్వకాలః ఆగతః.
39. పత్రవాహస్తు పర్వకాలీన శుభాశంసనం కథితుం మధురభక్ష్యాణాం పేటికాం గృహీత్వా తస్యాః గృహం గతః.
40. తస్యాః తథా పరివారేణ సాకం వార్తాలాపం కృత్వా తైర్దత్తం భక్ష్యాదికం స్వీకృత్య యదా గన్తుముద్యుక్తః తదా తయా అపాదయా మోహనస్య కృతే స్యూతమేకం ఉపాయనరూపేణ దత్తం, తథా ఏతద్వాక్యాన్యపి ఉక్తాని ' స్యూతస్య ఉద్ఘాటనమ్ ఇదానీమేవ మా కరోతు, గృహం గత్వా పశ్యతు కిమితి 'ఇతి.
41. యదా మోహనః గృహం గతః తదా సూర్యః అస్తఙ్గతః ఆసీత్.
42. హస్తపాదాది ప్రక్షాల్య బాలయా దత్తే స్యూతే కిమస్తి ఇతి కుతూహలేన యదా ఉద్ఘాటితవాన్ తదా తద్వస్తు దృష్ట్వా తస్య నేత్రయోః సంతతమ్ అశ్రుధారా ఆగతా.
43. సన్తోషేన తస్య మనః బాలాయాః విషయే కృతజ్ఞతాపూర్ణం బభూవ.
44. తస్మిన్ స్యూతే ద్వే పాదరక్షే ఆస్తామ్.
45. బహిర్గమనకాలే పాదరక్షా శూన్యేషు మోహనస్య పాదేషు అశ్మాదీనాం నిరన్తరం సంఘర్షాత్ తత్ర తత్ర ఛేదః తథా చర్మ అతికఠిణీభూతం ఆసీత్.
46. ఇతః పూర్వం యః కోపి తద్విషయం న చిన్తితవాన్, స్వయం మోహనోఽపి.
47. ఇదానీం పునః యా అపాదా కదాపి గన్తుమ్ అశక్యా ముగ్ధా బాలికా తేన అనుభూయమానాం వేదనాం జ్ఞాత్వా తస్మై పాదరక్షాం దత్తవతీ.
48. మోహనస్య తు బాలాయాః విషయే తదారభ్య అతీవ గౌరవమపి ఉత్పన్నమ్.
49. సన్తోషం జనయేత్ ప్రాజ్ఞః తదేవ ఈశ్వరపూజనమ్ ఇతి ఆర్యోక్తిః తదేవ భణతి ఖలు.
--శ్రీనిధిః అభయంకరః
---------------------------------------------
(సంస్కృతలేఖకు భాషాశిక్షణార్థం యథాతథానువాదం)
🌺☘🌺☘🌺
పర చింతనం
1. మోహన్ పత్రాలయంలో (తపాలా కార్యాలయం) పత్ర వాహకుడిగా (తపాలా బంట్రోతు) పనిచేస్తుండేవాడు.
2. ఆ కాలంలో పత్ర వాహకులు అంతటా కాలి నడక తోనే వెళ్లి ఉత్తరాలు పంచేవాళ్ళు.
3. వాహన సౌకర్యం ఇప్పుడు ఉన్నట్లు ఆ కాలంలో లేదు.
4. జనం కూడా అన్ని విషయాలను ఉత్తరాలలో వ్రాసి ఉత్తరాల ద్వారా వ్యవహరించే వాళ్ళు. చర వాణీ అప్పుడు ఉపయోగంలో లేదు.
5. ఒకానొక రోజున మోహన్ యొక్క కార్యాలయానికి ఒక ఉత్తరం వచ్చింది.
6. అక్కడ వ్రాసి ఉన్న ఉత్తరం విలాసం చూసి మోహన్ కొంచెం చింత పొందాడు.
7. ఆ ఉత్తరం ఇవ్వడానికి గ్రామం నుండి చాలా దూరం పోవటం అవసరమై ఉండింది.
8. మోహన్ ఆరోజు వీలైనంత త్వరగా అన్నీ పనులనూ ముగించి ఆ ఉత్తరాన్ని తీసుకుని పొలం పక్క దారి పట్టి వెళ్ళాడు.
9. సూర్యుని యొక్క తాపం ప్రతి క్షణం పెరుగుతూ ఉండింది.
10. అస్తగిరికి చేరటానికి ఉద్యుక్తుడైన సూర్యుడు పై పైకి వెళ్తూ జనాన్ని బాధిస్తూ ఉండినాడు.
11. అలాగే ఎలాగో అలాగ కష్టపడి మోహన్ ఆ చోటికి వెళ్ళాడు.
12. ఎప్పుడు మోహన్ ఇంటి బయట ఉన్నడో అప్పుడు అతని యొక్క శరీరం నుండి స్వేద బిందువులు ప్రవాహ రూపంతో పడుతూ ఉండినవి.
13. చివరికి అతను ద్వారం సమీపంలో ఉన్న ధ్వని పేటికను(పిలుపు గంట)తాకి మోగించాడు.అప్పుడు ఒక అమ్మాయి'ఎవరు అక్కడ, ఏమిటి పని' అని అడిగింది.
14. అది విని అసహనంతో,'నేను పత్ర వాహకుణ్ణి అయిఉన్నాను, ద్వారం తెరువు, త్వరగా'అని అన్నాడు.
15. ఆమె కూడా అది విని'ద్వారం క్రింది నుండి దానిని పంపు' అని అన్నది.
16. ఇప్పుడు కుపితుడైన అతను,'ఇది ఇవ్వడానికి చేవ్రాలు యొక్క అవసరం ఉంది, బయటికి వచ్చి చేవ్రాలు చెయ్యి' అని పెద్ద గొంతుకతో ఆదేశించాడు.
17. ఇంతంత దూరం నుండి ఎండలో మాడిపోతూ కూడా వచ్చి ఉన్నాను.
18. కఠినురాలు ఈమె, ఒక పాత్ర నీరు కూడా నా కోసం అడుగలేదు అని మనసులో అనుకున్నాడు అతడు.
19. నిముషాలు ఒక్కొక్కటిగా గడిచి పోయినా కూడా ఆమె బయటికి రాలేదు.
20. అతని యొక్క అసహనం యొక్క స్థాయి క్షణ క్షణానికి పెరిగిపోతున్నది.
21. పది నిముషాల తరువాత ఆమె నిదానంగా తలుపు తెరిచింది.
22. ఎప్పుడు మోహన్ ఆమెను చూశాడో అప్పుడు ఏమి చెయ్యాలో తోచని వాడైనాడు.
23. ఎందుకు అని అంటే, ఆమె యొక్క కాళ్ళు రెండూ లేవు.
24. ఆమె చేత చెప్పబడింది, 'క్షమించండి మహోదయ'
25. కొంచెం ఆలశ్యం అయిపొయింది,అని చేతిని చాపింది.
26. మోహన్ నోటినుండి ఏమీ కూడా మాట రాలేదు.
27. తిరిగి వెళ్ళే సమయంలో అతని చేత పశ్చాత్తాపంతో ఆలోచించబడింది,'అయ్యో, ఎటువంటి దయాహీనుణ్ణి నేను, ఇటువంటి అమ్మాయిని పరుష వచనాలతో బెదిరించాను,నా మాటల వల్ల ఎటువంటి బాధను ఆమె అనుభవించిందో? అని.
28. కాలం గడిచింది. త్వరలోనే ఆ పత్ర విలాసానికే మళ్ళీ ఒక ఉత్తరం వచ్చింది.
29. ఇప్పుడు స్వస్థమైన మనసుతో మోహన్ వెళ్ళాడు ఆ ఉత్తరాన్ని ఇవ్వడానికి.
30. ఎండ,అధిక వేడిమి, ముళ్ళు మొదలైనవి ఏమీ వెళ్ళే దారిలో అతని చేత ఆలోచించబడ లేదు.
31. అతని మనసులో అమ్మాయి యొక్క చిత్రం రాయబడి ఉంది.
32. ద్వారాన్ని మెల్లగా శబ్దం చేస్తూ,'వత్సా! ఉత్తరం ఒకటి వచ్చింది నీ కోసం,చేవ్రాలు ఈరోజు కోరబడలేదు, ద్వారం క్రింది నుండే పంపుతాను,తీసుకో', అని చెప్పాడు.
33. త్వరలోనే ఆమె చేత చెప్పబడింది,'మహోదయ,ఒక నిముషం ఆగండి, ద్వారం తెరిచి వస్తున్నాను', అని.
34. అక్కడ నుండి బయటికి వచ్చి ఆమె అన్నది'లోపలికి రా, సూర్యుడు అగ్ని కిరణాలనే పంపుతున్నాడు, పానీయం తీసుకో'అని చెప్పి మధుర ఖాద్యాలను, అలాగే పానీయాన్ని ఇచ్చింది.
35. ఇక్కడికి రావడానికి ఉత్తరం యొక్క అవసరం లేదు.
36. అప్పుడప్పుడు ఇలాగే వచ్చెయ్యి, మాట్లాడు కుందాం అని కూడా అన్నదామె.
37. అలా వాళ్ళ మధ్య స్నేహం కలిగింది.
38. అటునుండి దీపావళి పండుగ కాలం వచ్చింది.
39. పత్రవాహకుడు పండుగ సమయ శుభాకాంక్షలు చెప్పడానికి మిఠాయి డబ్బా తీసుకుని ఆమె యొక్క ఇంటికి వెళ్ళాడు.
40. ఆమె యొక్క,అలాగే (ఆమె) కుటుంబంతో సహా మాట్లాడి,వారిచే ఇవ్వబడిన భక్ష్యాదులను తీసుకుని ఎప్పుడైతే వెళ్ళడానికి ఉద్యుక్తుడయ్యాడో..
41. ..అప్పుడు కాళ్ళు లేని ఆమె చేత మోహన్ కోసం సంచీ ఒకటి బహుమతి రూపంలో ఇవ్వబడింది, అలాగే ఒక మాట కూడా చెప్పబడింది, సంచీ యొక్క తెరవడం ఇప్పుడే చెయ్యవద్దు, ఇంటికి వెళ్ళి చూడు ఏమిటి ఇది, అని.
42. ఎప్పుడు మోహన్ ఇంటికి వెళ్ళాడో అప్పుడు సూర్యుడు అస్తమించి ఉన్నాడు.
43. చేతులూ కాళ్ళూ మొదలైనవి కడుక్కుని అమ్మాయిచే ఇవ్వబడిన సంచీలో ఏమున్నది అని కుతూహలంతో ఎప్పుడైతే తెరిచాడో అక్కడ ఆ వస్తువును చూసి అతని కళ్ళలో ఆగని కన్నీటి ధారలు వచ్చినాయి.
44. సంతోషంతో అతని యొక్క మనసు అమ్మాయి విషయంలో కృతజ్ఞతతో నిండిపోయింది.
45. ఆ సంచీలో రెండు పాదరక్షలు ఉండినయి.
46. బయటికి వెళ్ళే సమయంలో పాదరక్షలు లేని మోహన్ యొక్క పాదాలలో రాళ్ళు మొదలైన వాటి యొక్క రాపిడి వల్ల అక్కడక్కడ కోతలు, అలాగే చర్మం చాలా గట్టిగా అయింది.
47. ఇంతకు ముందు ఎవరూ కూడా ఆ విషయాన్ని ఆలోచించలేదు, స్వయంగా మోహన్ కూడా.
48. ఇప్పుడు మళ్ళీ ఏ కాళ్ళు లేని ఎప్పూడూ కూడా వెళ్ళలేని అశక్తురాలు,ముగ్ధ బాలిక, అతని చేత అనుభవింపబడే బాధను తెలుసుకొని అతని కొరకు చెప్పులను ఇచ్చింది.
49. మోహన్ (కు)యొక్క అయితే అమ్మాయి విషయంలో అది మొదలు చాలా గౌరవం కూడా కలిగింది.
50. సంతోషం కలుగుతుంది ప్రాజ్ఞులకు,అదే ఈశ్వర పూజ అనే ఆర్యోక్తి దానినే చెప్తుంది కదూ!
తెలుగు సేత
పులిపాక వేంకట లక్ష్మీకాంతరావు
---------------------------------------------
సంస్కృతవాక్యానికి కింద తెలుగు వాక్యంతో క్రమంగా అనువాదం—
పరచిన్తనమ్
పర చింతనం
1. మోహనః పత్రాలయే పత్రవాహ కార్యం కరోతి స్మ.
1. మోహన్ పత్రాలయంలో (తపాలా కార్యాలయం) పత్ర వాహకుడిగా (తపాలా బంట్రోతు) పనిచేస్తుండేవాడు.
2. తస్మిన్ సమయే పత్రవాహః సర్వత్ర పాదాభ్యామ్ ఏవ గత్వా పత్రవితరణం కుర్వన్నాసీత్.
2. ఆ కాలంలో పత్ర వాహకులు అంతటా కాలి నడక తోనే వెళ్లి ఉత్తరాలు పంచేవాళ్ళు.
3. వాహనసౌకర్యమ్ అద్యతన రీత్యా తత్కాలే నాసీత్
3. వాహన సౌకర్యం ఇప్పుడు ఉన్నట్లు ఆ కాలంలో లేదు.
4. జనాః అపి సర్వాన్ విషయాన్ పత్రే విలిఖ్య పత్రద్వారా వ్యవహరన్తి స్మ. జఙ్గమదూరవాణీ తదా న ఉపయుజ్యతే స్మ.
4. జనం కూడా అన్ని విషయాలను ఉత్తరాలలో వ్రాసి ఉత్తరాల ద్వారా వ్యవహరించే వాళ్ళు. చర వాణీ అప్పుడు ఉపయోగంలో లేదు.
5. ఏకస్మిన్ దినే మోహనస్య కార్యాలయం ప్రతి ఏకం పత్రమ్ ఆగతమ్.
5. ఒకానొక రోజున మోహన్ యొక్క కార్యాలయానికి ఒక ఉత్తరం వచ్చింది.
6. తత్ర లిఖితం పత్రసఙ్కేతం దృష్ట్వా మోహనః కిఞ్చిత్ చిన్తాతురః అభూత్.
6. అక్కడ వ్రాసి ఉన్న ఉత్తరం విలాసం చూసి మోహన్ కొంచెం చింత పొందాడు.
7. తత్ పత్రం దాతుం గ్రామాత్ బహుదూరం గమనం ఆవశ్యకమ్ ఆసీత్.
7. ఆ ఉత్తరం ఇవ్వడానికి గ్రామం నుండి చాలా దూరం పోవటం అవసరమై ఉండింది.
8. మోహనస్తు తద్దినే యావఛ్చీఘ్రం సర్వాణి కార్యాణి సమాప్య తత్పత్రం స్వీకృత్య క్షేత్రస్య పార్శ్వస్థ మార్గమాశ్రిత్య గచ్ఛతి స్మ.
8. మోహన్ ఆరోజు వీలైనంత త్వరగా అన్నీ పనులనూ ముగించి ఆ ఉత్తరాన్ని తీసుకుని పొలం పక్క దారి పట్టి వెళ్ళాడు.
9. సూర్యస్య తాపః ప్రతిక్షణం వర్ధతే స్మ.
9. సూర్యుని యొక్క తాపం ప్రతి క్షణం పెరుగుతూ ఉండింది.
10. అస్తాచలం గన్తుం ఉద్యుక్తః రవిః ఉపర్యుపరి గచ్ఛన్ జనాన్ బాధతే స్మ.
10. అస్తగిరికి చేరటానికి ఉద్యుక్తుడైన సూర్యుడు పై పైకి వెళ్తూ జనాన్ని బాధిస్తూ ఉండినాడు.
11. తథాపి యథాకథఞ్చిత్ కష్టేన మోహనః తత్స్థలం గతవాన్.
11. అలాగే ఎలాగో అలాగ కష్టపడి మోహన్ ఆ చోటికి వెళ్ళాడు.
12. యదా మోహనః గృహాత్ బహిః స్థితః తదా తస్య శరీరాత్ స్వేదబిన్దవః ప్రవాహరూపేణ పతన్తి స్మ.
12. ఎప్పుడు మోహన్ ఇంటి బయట ఉన్నడో అప్పుడు అతని యొక్క శరీరం నుండి స్వేద బిందువులు ప్రవాహ రూపంతో పడుతూ ఉండినవి.
13. అన్తే సః ద్వారసమీపస్థాం ధ్వనిపేటికాం స్పృష్ట్వా రణితవాన్ తదా ఏకా బాలా 'కః కోsత్ర, కిం కార్యమ్ ' ఇతి పృష్టవతీ.
13. చివరికి అతను ద్వారం సమీపంలో ఉన్న ధ్వని పేటికను(పిలుపు గంట)తాకి మోగించాడు.అప్పుడు ఒక అమ్మాయి'ఎవరు అక్కడ, ఏమిటి పని' అని అడిగింది.
14. తచ్ఛ్రుత్వా అసహనయా ' అహం పత్రవాహః అస్మి, ద్వారమ్ ఉద్ఘాటయతు శీఘ్రమ్ ' ఇత్యుక్తవాన్.
14. అది విని అసహనంతో,'నేను పత్ర వాహకుణ్ణి అయిఉన్నాను, ద్వారం తెరువు, త్వరగా'అని అన్నాడు.
15. సా తు తదాకర్ణ్య ' ద్వారస్య అధస్తాత్ తత్ ప్రేషయతు ' ఇతి ఉక్తవతీ.
15. ఆమె కూడా అది విని'ద్వారం క్రింది నుండి దానిని పంపు' అని అన్నది.
16. ఇదానీం కుపితః సః 'ఏతత్ దాతుం హస్తాఙ్కనస్య ఆవశ్యకతా అస్తి, బహిరాగత్య హస్తాఙ్కనం కరోతు ' ఇతి ఉచ్చస్వరేణ ఆదిష్టవాన్.
16. ఇప్పుడు కుపితుడైన అతను,'ఇది ఇవ్వడానికి చేవ్రాలు యొక్క అవసరం ఉంది, బయటికి వచ్చి చేవ్రాలు చెయ్యి' అని పెద్ద గొంతుకతో ఆదేశించాడు.
17. ఏతావత్ దూరాత్ తాపేన దహ్యమానోsపి ఆగతోస్మి.
17. ఇంతంత దూరం నుండి ఎండలో మాడిపోతూ కూడా వచ్చి ఉన్నాను.
18. నృశంసా ఏషా, చషకమేకమ్ ఉదకమపి మత్కృతే న పృష్టవతీ ఇతి మనసి భావితవాన్ సః.
18. కఠినురాలు ఈమె, ఒక పాత్ర నీరు కూడా నా కోసం అడుగలేదు అని మనసులో అనుకున్నాడు అతడు.
19. నిమేషాః ఏకైకతయా పురతః గతాః అపి సా న బహిరాగతా.
19. నిముషాలు ఒక్కొక్కటిగా గడిచి పోయినా కూడా ఆమె బయటికి రాలేదు.
20. తస్య అసహనాయాః స్తరః క్షణాత్ క్షణమ్ అధికో భవతి స్మ.
20. అతని యొక్క అసహనం యొక్క స్థాయి క్షణ క్షణానికి పెరిగిపోతున్నది.
21. దశనిమేషేభ్యః పశ్చాత్ సా నిధానేన ద్వారమ్ ఉద్ఘాటితవతీ.
21. పది నిముషాల తరువాత ఆమె నిదానంగా తలుపు తెరిచింది.
22. యదా మోహనః తాం దృష్టవాన్ తదా కింకర్తవ్యతావిమూఢః సఞ్జాతః.
22. ఎప్పుడు మోహన్ ఆమెను చూశాడో అప్పుడు ఏమి చెయ్యాలో తోచని వాడైనాడు.
23. కుత ఇతి చేత్ తస్యాః పాదద్వయమపి నాసీత్.
23. ఎందుకు అని అంటే, ఆమె యొక్క కాళ్ళు రెండూ లేవు.
24. తయా ఉక్తమ్ 'క్షమ్యతాం మహోదయ,
24. ఆమె చేత చెప్పబడింది, 'క్షమించండి మహోదయ'
25. కిఞ్చిద్విలమ్బోsభూత్ ' ఇతి హస్తం ప్రసారితవతీ.
25. కొంచెం ఆలశ్యం అయిపొయింది,అని చేతిని చాపింది.
26. మోహనస్య ముఖాత్ కిమపి వాక్యం న ఆగతమ్.
26. మోహన్ నోటినుండి ఏమీ కూడా మాట రాలేదు.
27. పునర్గమనకాలే తేన పశ్చాత్తాపేన చిన్తితం ' హన్త, కీదృశః దయారహితోsహమ్, ఈదృశీం బాలాం పరుషవచనైః భర్త్సితవాన్, మమ వచసా కీదృశీం బాధాం సా అనుభూతవతీ? 'ఇత్యాది.
27. తిరిగి వెళ్ళే సమయంలో అతని చేత పశ్చాత్తాపంతో ఆలోచించబడింది,'అయ్యో, ఎటువంటి దయాహీనుణ్ణి నేను, ఇటువంటి అమ్మాయిని పరుష వచనాలతో బెదిరించాను,నా మాటల వల్ల ఎటువంటి బాధను ఆమె అనుభవించిందో? అని.
28. కాలో గతః. అచిరాదేవ తదేవ పత్రాదేశే పునరేకం పత్రం ఆగతమ్.
28. కాలం గడిచింది. త్వరలోనే ఆ పత్ర విలాసానికే మళ్ళీ ఒక ఉత్తరం వచ్చింది.
29. ఇదానీం స్వస్థమనసా మోహనః ప్రస్థితః తత్ పత్రం దాతుమ్.
29. ఇప్పుడు స్వస్థమైన మనసుతో మోహన్ వెళ్ళాడు ఆ ఉత్తరాన్ని ఇవ్వడానికి.
30. ఆతపః, అత్యుష్ణతా, కణ్టకాదికం కిమపి గమనమార్గే తేన న చిన్తితమ్ ఆసీత్.
30. ఎండ,అధిక వేడిమి, ముళ్ళు మొదలైనవి ఏమీ వెళ్ళే దారిలో అతని చేత ఆలోచించబడ లేదు.
31. తస్య మనసి బాలాయాః చిత్రం విలేఖ్య నివిష్టమ్ ఆసీత్.
31. అతని మనసులో అమ్మాయి యొక్క చిత్రం రాయబడి ఉంది.
32. ద్వారం నిధానేన శబ్దాపయిత్వా 'వత్సే, పత్రమేకమ్ ఆగతం భవత్కృతే, హస్తాఙ్కనం అద్య నాపేక్షితమ్, ద్వారస్య అధస్తాదేవ ప్రేషయామి, స్వీకురు' ఇత్యుక్తవాన్.
32. ద్వారాన్ని మెల్లగా శబ్దం చేస్తూ,'వత్సా! ఉత్తరం ఒకటి వచ్చింది నీ కోసం,చేవ్రాలు ఈరోజు కోరబడలేదు, ద్వారం క్రింది నుండే పంపుతాను,తీసుకో', అని చెప్పాడు.
33. అచిరాదేవ తయా కథితమాసీత్ ' మహోదయ, నిమిషమేకం పాలయ, ద్వారమ్ ఉద్ఘాట్య ఆగతాస్మి ' ఇతి.
33. త్వరలోనే ఆమె చేత చెప్పబడింది,'మహోదయ,ఒక నిముషం ఆగండి, ద్వారం తెరిచి వస్తున్నాను', అని.
34. తతః బహిరాగత్య సా ఉక్తవతీ 'అన్తఃఆగచ్ఛ, తపనః వహ్నికిరణానేవ ప్రేషయన్ అస్తి, పానీయం స్వీకరోతు 'ఇత్యుక్త్వా మధురఖాద్యాని తథా పానీయం దత్తవతీ.'
34. అక్కడ నుండి బయటికి వచ్చి ఆమె అన్నది'లోపలికి రా, సూర్యుడు అగ్ని కిరణాలనే పంపుతున్నాడు, పానీయం తీసుకో'అని చెప్పి మధుర ఖాద్యాలను, అలాగే పానీయాన్ని ఇచ్చింది.
35. అత్ర ఆగన్తుం భవతే పత్రస్య అవశ్యకతా నాస్తి.
35. ఇక్కడికి రావడానికి ఉత్తరం యొక్క అవసరం లేదు.
36. యదా కదాచిత్ ఏవమేవ ఆగచ్ఛతు, సమ్భాషయావః' ఇత్యపి అవోచత్ సా.
36. అప్పుడప్పుడు ఇలాగే వచ్చెయ్యి, మాట్లాడు కుందాం అని కూడా అన్నదామె.
37. ఏవం తయోః మధ్యే మైత్రీ సఞ్జాతా.
37. అలా వాళ్ళ మధ్య స్నేహం కలిగింది.
38. తతః దీపావలీ పర్వకాలః ఆగతః.
38. అటునుండి దీపావళి పండుగ కాలం వచ్చింది.
39. పత్రవాహస్తు పర్వకాలీన శుభాశంసనం కథితుం మధురభక్ష్యాణాం పేటికాం గృహీత్వా తస్యాః గృహం గతః.
39. పత్ర వాహకుడు పండుగ సమయ శుభాకాంక్షలు చెప్పడానికి మిఠాయి డబ్బా తీసుకుని ఆమె యొక్క ఇంటికి వెళ్ళాడు.
40. తస్యాః తథా పరివారేణ సాకం వార్తాలాపం కృత్వా తైర్దత్తం భక్ష్యాదికం స్వీకృత్య యదా గన్తుముద్యుక్తః..
40. ఆమె యొక్క,అలాగే (ఆమె) కుటుంబంతో సహా మాట్లాడి,వారిచే ఇవ్వబడిన భక్ష్యాదులను తీసుకుని ఎప్పుడైతే వెళ్ళడానికి ఉద్యుక్తుడయ్యాడో..
41. తదా తయా అపాదయా మోహనస్య కృతే స్యూతమేకం ఉపాయనరూపేణ దత్తం, తథా ఏతద్వాక్యాన్యపి ఉక్తాని ' స్యూతస్య ఉద్ఘాటనమ్ ఇదానీమేవ మా కరోతు, గృహం గత్వా పశ్యతు కిమితి 'ఇతి.
41. అప్పుడు కాళ్ళు లేని ఆమె చేత మోహన్ కోసం సంచీ ఒకటి బహుమతి రూపంలో ఇవ్వబడింది, అలాగే ఒక మాట కూడా చెప్పబడింది, సంచీ యొక్క తెరవడం ఇప్పుడే చెయ్యవద్దు, ఇంటికి వెళ్ళి చూడు ఏమిటి ఇది, అని.
42. యదా మోహనః గృహం గతః తదా సూర్యః అస్తఙ్గతః ఆసీత్.
42. ఎప్పుడు మోహన్ ఇంటికి వెళ్ళాడో అప్పుడు సూర్యుడు అస్తమించి ఉన్నాడు.
43. హస్తపాదాది ప్రక్షాల్య బాలయా దత్తే స్యూతే కిమస్తి ఇతి కుతూహలేన యదా ఉద్ఘాటితవాన్ తదా తద్వస్తు దృష్ట్వా తస్య నేత్రయోః సంతతమ్ అశ్రుధారా ఆగతా.
43. చేతులూ కాళ్ళూ మొదలైనవి కడుక్కుని అమ్మాయిచే ఇవ్వబడిన సంచీలో ఏమున్నది అని కుతూహలంతో ఎప్పుడైతే తెరిచాడో అక్కడ ఆ వస్తువును చూసి అతని కళ్ళలో ఆగని కన్నీటి ధారలు వచ్చినాయి.
44. సన్తోషేన తస్య మనః బాలాయాః విషయే కృతజ్ఞతాపూర్ణం బభూవ.
44. సంతోషంతో అతని యొక్క మనసు అమ్మాయి విషయంలో కృతజ్ఞతతో నిండిపోయింది.
45. తస్మిన్ స్యూతే ద్వే పాదరక్షే ఆస్తామ్.
45. ఆ సంచీలో రెండు పాదరక్షలు ఉండినయి.
46. బహిర్గమన కాలే పాదరక్షా శూన్యేషు మోహనస్య పాదేషు అశ్మాదీనాం నిరన్తరం సంఘర్షాత్ తత్ర తత్ర ఛేదః తథా చర్మ అతికఠిణీభూతం ఆసీత్.
46. బయటికి వెళ్ళే సమయంలో పాదరక్షలు లేని మోహన్ యొక్క పాదాలలో రాళ్ళు మొదలైన వాటి యొక్క రాపిడి వల్ల అక్కడక్కడ కోతలు, అలాగే చర్మం చాలా గట్టిగా అయింది.
47. ఇతః పూర్వం యః కోపి తద్విషయం న చిన్తితవాన్, స్వయం మోహనోsపి.
47. ఇంతకు ముందు ఎవరూ కూడా ఆ విషయాన్ని ఆలోచించలేదు, స్వయంగా మోహన్ కూడా.
48. ఇదానీం పునః యా అపాదా కదాపి గన్తుమ్ అశక్యా ముగ్ధా బాలికా తేన అనుభూయమానాం వేదనాం జ్ఞాత్వా తస్మై పాదరక్షాం దత్తవతీ.
48. ఇప్పుడు మళ్ళీ ఏ కాళ్ళు లేని ఎప్పూడూ కూడా వెళ్ళలేని అశక్తురాలు,ముగ్ధ బాలిక, అతని చేత అనుభవింపబడే బాధను తెలుసుకొని అతని కొరకు చెప్పులను ఇచ్చింది.
49. మోహనస్య తు బాలాయాః విషయే తదారభ్య అతీవ గౌరవమపి ఉత్పన్నమ్.
49. మోహన్ (కు)యొక్క అయితే అమ్మాయి విషయంలో అది మొదలు చాలా గౌరవం కూడా కలిగింది.
50. సన్తోషం జనయేత్ ప్రాజ్ఞః తదేవ ఈశ్వరపూజనమ్ ఇతి ఆర్యోక్తిః తదేవ భణతి ఖలు.
50. సంతోషం కలుగుతుంది ప్రాజ్ఞులకు,అదే ఈశ్వర పూజ అనే ఆర్యోక్తి దానినే చెప్తుంది కదూ.
సంస్కృతం
--శ్రీనిధి అభ్యంకర్
ఆంధ్రానువాదం
--పులిపాక వేంకట లక్ష్మీకాంతరావు
http://shreenidhiabhyankar.blogspot.in/
----------------------------------------------------
కామెంట్లు లేవు:
కామెంట్ను పోస్ట్ చేయండి